SOW in cijfers

In opdracht van de Raad van Deputaten Samen op Weg heeft KASKI, ('instituut voor sociaal-wetenschappelijk onderzoek, studie en advies') een onderzoek uitgevoerd naar de mate van samenwerking op het plaatselijk (gemeente) vlak in SOW-verband.
Eén en ander is gepubliceerd in het rapport 'Samen op Weg 1993; de samenwerking op plaatselijk vlak' d.d. september 1993.
De cijfers zijn gebaseerd op de gegevens, die middels een enquête onder alle hervormde, gereformeerde en evangelisch lutherse gemeenten in 1993 waren verzameld.
In dit artikel behandelen we hoofdzakelijk de cijfers met betrekking tot de hervormde gemeenten.
Voorafgaand aan de combi-synode van september jl. nam een van de leden van het deputaatschap al een voorschot op de tot dan geheim gehouden cijfers en verklaarde in Trouw van 1 oktober: 'uiteindelijk doet slechts 11 procent van alle hervormde gemeenten in het land niet mee, omdat het gereformeerde bondsgemeenten zijn'.
Eén van de hervormd gereformeerde synodeleden reageerde tijdens de vergadering hierop met de uitspraak: 'er zijn leugens, grote leugens en statistieken, laten we voorzichtig zijn met het schermen met cijfers'.
De uitspraak van de deputaat moest ons doen geloven, dat het allemaal wel mee viel en dat een overgroot deel van de hervormde gemeenten op de één of andere wijze zich positief opstelde in het SOW-proces. Met zo'n uitspraak, die bol staat van de hypotheses en subjectieve interpretaties van de cijfers, manipuleer je een vergadering, die niet in staat is om die cijfers te controleren. Dat dit werkelijk manipuleren is blijkt uit de volgende cijferopstellingen ontleend aan het genoemde rapport en de cijfers over de leden en doopleden per 1-1-1991 van de Nederlandse Hervormde Kerk.
Het KASKI-rapport geeft per provincie aan het aantal gemeenten die:
a. een vergaande vorm van SOW hebben,
b. enige samenwerking hebben in SOW-verband,
c. geen SOW hebben.
Dit is weergegeven in de volgende tabel:

<tabel 1>

Tevens zijn per provincie het aantal leden en doopleden per 1-1-1991 vermeld.
Hoe zien deze cijfers er uit als deze percentages per provincie worden omgeslagen over de som van de leden en doopleden:

<tabel 2>

Er blijken nu ineens 37,7% van de leden/doopleden niet mee te doen aan SOW.
91,6% hiervan verwacht, volgens KASKI, in de toekomst waarschijnlijk niet of zeker niet samen te werken in SOW-verband; dit is 34,5% van het aantal leden/doopleden van de NHK.
Van de 40,6%, waar enige vorm van samenwerking is (een rekbaar begrip), vindt 57% dat deze samenwerking in de toekomst zal intensiveren, maar 43% is van mening dat er geen verbetering te verwachten is. Ook hier kun je stellen dat er geen echte SOW is of zal komen. Omgerekend naar het percentage leden/doopleden is dit 17,5%.
Conclusie: 52% van hervormde leden en doopleden zien niets in SOW! Hierbij moeten volgens KASKI nog opgeteld worden de gemeenten, die de enquêtevragen niet ingevuld hebben. Het blijkt namelijk, dat in die provincies, waar het minst wordt samengewerkt in SOW-verband, ook de minste response op de enquête is gegeven.
We durven op basis van de KASKI-cijfers en -gegevens de stelling aan dat tussen de 50% en 60% van het aantal hervormde leden/doopleden geen belangstelling heeft voor het SOW-proces c.q. dit proces afwijst.
We denken dat deze stelling meer hout snijdt dan de uitspraak van het lid van het Deputaatschap Samen op Weg, dat slechts 11% het proces afwijst.
We mogen genoemde cijfers uiteraard niet absoluut nemen, daar het gemiddelde zijn. Het zou, gezien het belang van de besluitvorming in de synode, nuttig zijn wanneer op basis van de oorspronkelijke enquêtegegevens er een verdere uitwerking zou komen om wat nauwkeuriger het draagvlak van het SOW-proces vast te stellen. De uitkomst van zo'n onderzoek, waarbij dan ook rekening gehouden kan worden met de gemeenten, die niet gereageerd hebben, zou wel eens voor veel voortvarende synodele; den onthutsend kunnen zijn.
Alleen al het feit dat het aantal gemeenten dat tegen SOW is ca. 43% groter is dan het aantal gemeenten waar SOW in een vergevorderd stadium verkeert, zou de meeste synodeleden tot nadenken moeten stemmen.

Er is nog een andere kant aan deze zaak.
Als het SOW-proces een puur geestelijk proces zou zijn, dat zijn oorsprong zou hebben in de nood van de verdeeldheid van de kerk, zou een KASKI-rapport dan nodig zijn? Moeten we elkaar dan met cijfers overtuigen?
We denken dat juist dit soort aktiviteiten aangeeft, dat we bezig zijn met een geesteloos proces, waar de economische motieven ten diepste leidraad zijn voor de kerkelijke organisatie.
Voor de ontkerkelijking en de secularisatie binnen de kerken wordt geen oorzaak gezocht binnen de eigen kerk maar een uitvlucht gezocht in allerlei sociologische en maatschappelijke beschouwingen.
Daar, waar gemeenten niet meer kunnen functioneren, wordt gezocht naar een SOW-verband om het hoofd weer boven water te kunnen houden. Gevreesd moet worden dat zo'n samenwerking opnieuw een begin is van een neerwaartse spiraal.

H.C. Kooyman, Waddinxveen
L. van Walsum, Bleskensgraaf
(leden van de Generale Synode van de Nederlandse Hervormde Kerk)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen