Torenspitsen-Gemeenteflitsen

NUMANSDORP
Anno Domini 1992 was voor het dorp Numansdorp in de Hoeksche Waard een gedenkjaar. Zijn ambachtsheerlijkheid bestond 500 jaar en zelf bestond het 350 jaar.
't Was te Mechelen, de toenmalige hoofdstad der Nederlanden, dat op 16 juli 1492 de Habsburgse Roomse koning Maximiliaan I van Oostenrijk, koning van Hongarije enz., als regent voor zijn zoon Philips (later genoemd Philips de Schone), graaf van o.a. Holland, 'verleende, gunde en gaf' in eeuwige erfpacht: de uiterwaarden, aanwassen en rietvelden ten Zuiden van Westmaas, tussen het land van Essche (ten Oosten van Numansdorp) en het land van Putten (ten Westen) tot aan het Wijvekeen (iets ten Noorden van het Hollandsch Diep), aan zijn trouwe kabinetssecretaris, rentmeester, tolk en raadsman: mr. Gerard Numan.
Dit niet alleen met het recht van bedijking, maar ook verkreeg mr. Numan, zijn erven of rechtverkrijgenden: de ambachtsheerlijkheid. Dit hield o.a. in: het benoemen van dijkgraven, schout, schepenen en heemraden; het uitoefenen van gezag, zoals in de lagere rechtspraak; het jacht-, vis-, vogelarijen veerrecht; en: het 'jus patronatus', het recht van patronaat van de kerk, met daarin het recht van collatie, dat is: het samen met de Kerkeraad geven van een ambt; en daarin het recht van electie, dat is: van verkiezing der predikanten, òf het recht van agreatie, later: approbatie van predikanten, dat is: van instemming of goedkeuring van de benoeming der predikanten.
Zo werden tot aan de Franse tijd door de benoemd (de beheerders der kerk) en stelde deze bij vacature een tweetal voor ter verkiezing aan de Kerkeraad. Van het recht van electie is geen gebruik gemaakt, wel van agreatie.
Sinds 1806 stelt de Kerkeraad zelf een tweetal ter approbatie aan de Ambachtsheerlijkheid, maar de inbreng der Ambachtsheerlijkheid is sinds het midden der vorige eeuw voorbij.
Deze rechten der Ambachtsheerlijkheid hielden tevens in de plichten tot een goede verzorging der kerk, zoals de financiële verzorging, hetgeen ook gebeurde.
Na veel noeste arbeid in diverse inpolderingen en ontginningen (want de streek bestond naast water en gorzen uit rietbroeken en slikken, mochten de ambachtsheren vanwege de Hooge Raad van Holland op 7 juni 1642 tot inpoldering overgaan van de Numansgorzen. Ook in 1642 besloten de ambachtsheren tot het stichten van een nieuw dorp en tot het bouwen van een kerk in 'Numanspolder' in de stijl van het Hollandse classicisme. Daarvoor kochten de ambachtsheren o.a. de materialen in. De eerste steen werd gelegd op 26 maart 1647 om 14.00 uur. Tot aan de ingebruikname der kerk in 1648 kerkten de eerste inwoners van Numanspolder in Klaaswaal.
Numansdorps eerste predikant was ds. Petrus Plasschaert, gekomen als proponent uit Amsterdam. Hij werd op 2 februari 1653 bevestigd in het ambt door ds. Kruiskercke van St.-Anthoniepolder en deed op zondag 9 februari 1653 intrede met als tekst van zijn predicatie: 2 Corinthe 4 : 5 'Want wij prediken niet onszelven, maar Christus Jezus, den Heere; en onszelven, dat wij uw dienaars zijn om Jezus' wil'. Heeft hij dit mede toegepast op de verhouding Ambachtsheerlijkheid-Kerk? Wij weten het niet. Wel is er, voor zover we kunnen nagaan, een vrij goede band tussen Ambachtsheerlijkheid en Kerk geweest. Iets van wat artikel 36 der Nederlandse Geloofsbelijdenis bedoelt, werd in praktijk gebracht. En het is nog steeds goed als er een gebed voor en een gehoorzaamheid is jegens de Overheid, die Gods dienaresse zij óók om de hand te houden aan de heilige Kerkedienst…
Stille getuigen van de inbreng van de ambachtsheren, die nu voorbij is, zijn de prachtige oude, ronde ambachtsherenbanken in de kerk. Maar ambachtsheren zitten er al lang niet meer op, hoewel de heren nog steeds bestaan. Even, met de herdenking op 14 juni 1992, was dit weer het geval.
De sobere, maar mooie kansel in de kerk dateert van 1680 en is waarschijnlijk geschonken door de fam. Jacob Jansz. Visser en nog een familie, getuige de familiewapens. Het zilveren Avondmaalsstel is ook oud: voor een deel al van 1702. Het doopbekken dateert van 1806. De toren kreeg zijn huidige vorm in 1782. De kerk werd in 1838 vergroot met het aanbouwsel aan de Noordkant, nu nog steeds het nieuwe stuk genoemd.
Het in 1667 door Jacob Cool gebouwde orgel (front en orgelkast zijn geheel van eikehout, met houtsnijwerk en zijn vervaardigd door Joh. van de Noordt te Rotterdam), afkomstig uit de Waalse kerk te Rotterdam, deed in 1865 intree in de kerk. In 1968 is het, na veel schade te hebben ondervonden van de watersnood in 1953, door de firma Van Vulpen (Utrecht) vernieuwd. Tijdens die watersnood (1-2-1953) zijn in Numansdorp 56 personen verdronken en stond bijna geheel de gemeente Numansdorp onder water, ook de kerk. Dit was reeds de tweede keer in korte tijd: de Duitsers zetten in februari 1944 Numansdorp onder water.
Ds. J.H. Gunning (predikant te Numansdorp van 1897 tot 1903), oomzegger van de bekende theoloog J.H. Gunning jr., gaf in 1900 de aanzet tot de bouw van een 'Diaconie-armenhuis', sinds 1968 het bejaardenhuis 'De Buitensluis', waarin de Diaconie nog steeds participeert, evenals de Diaconie van de herv. gem: te Klaaswaal.
Tot nu toe hebben 28 predikanten sinds 1653 de gemeente gediend, waaronder twee met 44 dienstjaren en één met dertig jaren. Hun hamen zijn te lezen op het predikantenbord, links van de kansel. Aan weerszijden van de kansel zijn gebrandschilderde ruiten, voorstellende resp. de Doop van de Heiland in de Jordaan en de lijdende Christus in Gethsémané. Deze zijn in de kerk sinds 1948. Sinds 20 september is er een mooi kerkelijk verenigingsgebouw aan de Zuidzijde van de kerk, genaamd: 'De Voorhof.
Met 4300 geregistreerde hervormden, laat het aantal dat hiervan de kerkdiensten bezoekt, te wensen over.
Ten tijde van de wat zwakke ds. F. Breen (predikant te Numansdorp van 1909-1919) vindt binnen de hervormde gemeente jammer genoeg een scheuring plaats: op 13 juni 1918 wordt de N.H. Evangelisatie op Ger. grondslag opgericht, de huidige Buitengewone Wijkgemeente 'Elim' (sinds 4 juli 1990; plm. 200 zielen). Echter, ook in de hervormde kerk wordt de bevindelijk-gereformeerde prediking vernomen. Het is te wensen, dat zij die dezelfde gereformeerde belijdenisgeschriften onderschrijven, ook naar buiten toe een eenheid zullen vormen in Hem, Die de Weg, de Waarheid en het Leven is. Moge de bede van de Heiland en Heere der Kerk uit Johannes 17 verhoord en gehoord worden: 'Ik bid niet, dat Gij hen uit de wereld wegneemt, maar dat Gij hen bewaart van den boze. Zij zijn niet van de wereld, gelijkerwijs Ik niet van de wereld ben. Heilig ze in Uw waarheid; Uw Woord is de waarheid. Gelijkerwijs Gij Mij gezonden hebt in de wereld, alzo heb Ik hen ook in de wereld gezonden. En Ik heilige Mijzelven voor hen, opdat ook zij geheiligd mogen zijn in waarheid. En Ik bid niet alleen voor dezen, maar ook voor degenen, die door hun woord in Mij geloven zullen. Opdat zij allen één zijn, gelijkerwijs Gij, Vader, in Mij, en Ik in U, dat ook zij in Ons één zijn; opdat de wereld gelove, dat Gij Mij gezonden hebt'.
Zo is het van het grootste belang, dat zonen van hetzelfde huis als broeders samen wonen en samen op de kruisweg gaan in de genade van de Heere Jezus door de leiding van de Heilige Geest, tot heil van de naaste en tot eer van God! Door lijden tot heeriijkheid! 'Bidt voor ons, dat God ons de deur des Woords opene, om te spreken de verborgenheid van Christus; opdat ik die moge openbaren, gelijk ik moet spreken'!

A.J. de Kieviet, v.d.m.

P.S. Voor nadere informatie over de kerk te Numansdorp kunt u terecht bij dhr. A. Vogelaar, Hallinxweg 35, 3281 KC Numansdorp, tel. 01865-3753. Hij heeft hierover enige werkjes te koop.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen