Boekbespreking

John Stambaugh en David Balch: 'Het Nieuwe Testament in zijn sociale omgeving'. Schets van de historische en sociale achtergronden van het Nieuwe Testament; Ned. vert, van dr. C.J. den Heyer; Kampen 1992; 222 blz.; prijs ƒ 42,50.
We mogen dr. C.J. den Heyer wel bijzonder dankbaar zijn, dat hij bovengenoemd Engelstalig boekwerk in een Nederlandse vertaling toengankelijk heeft gemaakt voor ieder die – kort en goed – geïnformeerd wil zijn m.b.t. de historische en sociale context van het Nieuwe Testament. Het boek bevat een schat aan gegevens die een helder licht werpen op de wereld waarin het Nieuwe Testament is ontstaan. 'In de overvloed van literatuur rond het Nieuwe Testament ontbreekt in Nederland opmerkelijk genoeg een gedegen studie over de sociologische structuur van het tijdvak tussen Alexander de Grote (ca. 300 v. C.) en keizer Hadrianus, (ca. 150 n. C.)'. Aldus de aankondiging van het boek op de achterflap.
De eerste auteur (Stambaugh) is een classicus, de tweede (Balch) een nieuwtestamenticus, kenner van de hellenistische filosofie. Ik aarzel niet hun boek verrassend origineel en instructief te noemen. Het is met deskundigheid geschreven, getuige ook de uitgebreide literatuur die bij ieder hoofdstuk genoemd wordt. Er komt een breed scala van thema's aan de orde, overigens ook gemakkelijk op te zoeken aan de hand van het naam-/zaak- en tekstregister achter in het boek. Zo gaat het – om maar iets te noemen – over het verschijnsel van de zgn. hellenisering (met het koinè-Grieks), over het syncretisme, over de organisatie van het grote Romeinse rijk (met o.a. de betekenis van het Romeinse staatsburgerschap), over reizen en trekken, sport en spelen, over onderwijs, het familieleven, het stadsleven (in Korinthe b.v.), de joodse diaspora, het leven van de eerste christengemeenten, de politieke toestanden en de samenleving in Palestina vanaf de 3e eeuw v. C. (interessante zaken over Tiberias b.v.), over Sadduceeën/Farizeeën, over ecologie van de volgelingen van Jezus.
Het valt mij op, dat het verhaalde in het Nieuwe Testament als betrouwbaar vertrekpunt voor de gegeven informatie wordt aanvaard naast wat Josephus en Griekse en Latijnse schrijvers ons te bieden hebben. Alleen – en dat vind ik jammer, het wordt ook niet geargumenteerd – Lukas komt er soms minder goed af. Dat is vooral het geval, als de theoloog aan het woord is (hoofdstuk 4). Zo, waar het gaat over het bericht, dat Jezus ook een vrouw als die van de rentmeester van Herdodes Chuzas in Zijn gevolg had. Verder wordt het als een niet historische beschrijving van de 'Jezus-beweging' in Palestina gezien, als Lukas de nadruk legt op de bezitsloosheid van Jezus' volgelingen (blz. 126). En zo zijn er nog wel enkele zaken, waar ik echt een vraagteken achter zet. B.v. als beweerd wordt, dat Paulus maar het liefst eerst naar de joodse synagoge ging, omdat hij daar collega-tentenmakers kon ontmoeten. Of als op blz. 169 zonder nadere argumentatie wordt gezegd, dat de 'sotèr' (Redder)titel van Jezus eerst later op Jezus moet zijn toegepast. Het lijkt mij, dat we onze drift om voor alles in het Nieuwe Testament een sociale/historische context te willen vinden, ook wel eens wat moeten matigen. Het ontbreekt ons immers niet zelden gewoon aan voldoende informatie.
Dat alles verhindert niet om het boek van harte aan te bevelen. Er staat geweldig veel in, dat ons inzicht in de achtergrond van het Nieuwe Testament verdiept. Zonder omhaal van woorden, zij het wel eens in compacte, niet altijd direct doorzichtige zinnen. Laat niemand echter denken, dat dit boek een dorre opsomming van data en feiten geeft. Want dat is niet het geval.
Het is een goede leeswijzer bij de studie van het Nieuwe Testament. En dat in een fraaie uitvoering, zoals we van de uitgever gewend zijn.
C. den Boer, Bennekom

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen