Boekbespreking

Daniël Meijers, De revolutie in vromen, uitgave Gooi en Sticht. Hilversum, 251 pag.
In dit boek behandelt dr. Meijers, de bekende culturele antropoloog van joodse etniteit aan de Vrije Universiteit, het ontstaan en de ontwikkeling van het chassidische jodendom. Ook het jodendom kent uiteenlopende stromingen. Wie bekend is met de werken van Isaac Singer, Elie Wiesel en Chaim Potok heeft zich ongetwijfeld al wel een beeld gevormd van de vroomheid 2oals die in het chassidisme gestalte krijgt. In dit boek echter wordt de geschiedenis van het chassidisme beschreven. In 1656 werd op de eerste avond van het Loofhuttenfeest in het Poolse Lublin de joodse wijk in brand gestoken. Middenin het tumult dat ontstond verspreidde zich het bericht dat er een messias was opgestaan: Sabbattai Tswi, een jood uit het Turkse Smyrna. Juist in Polen sloeg vanwege de vele vervolgingen, die er geweest waren, zijn boodschap aan. Op indringende wijze beschrijft Meijers de opkomst van 'een messianistisch regime', de basisbeweging van het chassidisme. Vandaar de titel van dit boek 'De revolutie der vromen'. De chassidische leer, en de mystieke vroomheid van het chassidisme sloegen aan bij het volk en betekenden een opwekking in de joodse religieuze kringen onder mensen die zich religieus verwaarloosd voelden. Met name Baal Sjem Tov preekte een leer, waarin de gewone man niet langer een secundaire positie innam. Toch kwamen er ook geleerden (geleerde mystici) naar Baal Sjem Tov.
Verder besteedt het boek ook uitvoerig aandacht aan de opkomst van het Chabad-chassidisme, waarvan Rabbi Sjnew Zalman (1745-1812) de stichter was. Het chabad-chassidisme is juist ook vandaag aandachttrekkend, met de chabadhuizen in wereldsteden en andere centra van de wereld, met verder nadruk op uitstraling van het licht in de wereld (de Menorah staat daarbij centraal). De schrijver zelf geeft aan dat het erg moeilijk is om aan te geven waar de specifieke ontwikkeling van het chabadchassidisme als specifieke variant van het chassidisme is ontstaan. Voor ons is overigens relevant de vraag in hoeverre chabad-chassidisme 'missionair' wil zijn, niet alleen naar binnen maar ook naar buiten.
Intussen leest een orthodox protestant een boek als dit van Meijers met meer dan gewone belangstelling. De diepe kloof in godsdienstig opzicht met name ook vanwege de messiaanse verwachting ten spijt, zijn er altijd weer de merkwaardige parallellen tussen joodse orthodoxie en gereformeerde orthodoxie, en in zekere zin ook met betrekking tot nadruk op innerlijke beleving (mystiek). En verder: waar lopen de lijnen van het 'revolutionaire' der (chassidische vromen) nu vandaag in politieke zin echt heen? Ook het protestantisme kent z'n 'doperse' stroming.
Het boek van Meijers is meer dan de moeite waard, om kennis te nemen van een 'parallel' in het jodendom. Hoe boeiend is geschiedschrijving. Dat geldt voor dit boek te meer omdat de auteur via de 'fictieve' Reb Dan ('de eeuwige reiziger door de tijd') de individuele chassied dicht bij de mensen brengt.
J. van der Graaf

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen