Torenspitsen-Gemeenteflitsen

MOERKAPELLE
De 'blikvanger' van ons dorp heeft aandelen op naam als wij het hebben over de naam van onze plaats: Moerkapelle. Het eerste kerkje of kapel was zo veelzeggend aan of op het moer gebouwd, dat men bij de naamgeving van onze woonplaats niet om de kerk heen kon: Moercapel.
Het kapelletje bestaat niet meer. Zij heeft een veelzijdige geschiedenis gehad. Gesticht tussen 1601 en 1645 werd na de bouw van de huidige kerk de kapel gebruikt als schoolgebouw en tenslotte nog als boerenwoning. Een felle brand heeft haar tenslotte in de as gelegd.
De eerste kapel moest de huidige dorpskerk als haar meerdere erkennen. Van 1662 tot 1667 werd zij gebouwd. De ingebruikneming in 1667 zal naar wij hopen vol Geestdrift zijn geweest als wij één van de overwegingen van de Staten van Holland en West Friesland voor nieuwbouw aantekenen: 'dat de tegenwoordige capel ten gevolge van den Godvruchtigen ijver der leeraren niet meer in staat is om aan den Godzaligen drift der toehoorders te voldoen, zoodat een nieuwe kerk noodig wordt geacht ter eere Gods en tot voortplanting van de ware Gereformeerde religie.'
Aangenomen wordt dat de kerk zowel van buiten als van binnen het ontwerp is van bouwmeester Pieter Post, die in onze regio ook de prachtig gerestaureerde kerk van Hazerswoude op zijn naam heeft staan. De oude Moerkapelse dorpskerk wordt gerangschikt onder de zogenaamde zaalkerken. De voorzijde met de hoofdingang van de kerk is aan de westkant. Deze voorkant is een voorbouw met in het midden de omhoog rijzende toren. Achter de wat smallere en lagere voorbouw bevindt zich dan de kerk waarin de erediensten plegen plaats te vinden. Dit gebouw bestaat uit een rechthoekig oppervlak met aan de oostzijde een half-zeshoekige gevel waarin de preekstoel tijdens de restauratie van 1952-1955 is geplaatst. Tevoren heeft de preekstoel langs de zuidgevel gestaan met daaromheen een nu niet meer in de kerk te vinden doophek, dat in 1715 voor 6 guldens en 18 stuivers is verkocht.
De beide zijgevels van de kerk zijn gesteund door de steunberen met een holle buitenlijn. Telkens is tussen twee steunberen een hoog rondboogvenster geplaatst. Zowel de zuidals de noordkant is zo voorzien van vier lichtinlatende vensters. Gebrandschilderde glazen die de kerk hebben gesierd zijn in 1831 uit hoofde van vandalisme verwijderd. In 1816 wordt er melding gemaakt van aansprakelijkheidstelling van ouders voor zichzelf en voor hun kinderen, van bazen en vrouwen voor zichzelf en voor hun dienstboden. Kennelijk was er geen kerkglas veilig voor en bestand tegen de gooiende gemeente. De gebrandschilderde glazen waarin wapens waren te zien van Daniël van Hogendorp, van Balthasar Coymans, van de Admiraliteit op de Maas en wapens waren te vinden van Holland en van steden als Rotterdam en Gouda, zijn geheel verloren gegaan. Voor de oorspronkelijke indeling en vorm van de rondboogvensters zou u een kijkje moeten gaan nemen in Hazerswoude. De originele vensters waren door fijn metselwerk ingedeeld en voorzien van glas in lood.
De inrichting van de kerk is verre van oorspronkelijk. Wie zich daar eens wat meer van op de hoogte zou willen stellen, kan een bezoek brengen aan de hervormde kerken van Hazerswoude en Woubrugge. Tegenwoordig staat tegen de koorwand de preekstoel en staat er aan de westkant van de kerk een groot koorhek geplaatst. Dat koorhek heeft een eigen geschiedenis. Het valt in de kerk op door zijn grootte. Het is het oudste deel van de kerk, want het is het koorhek uit de grote Sint Laurenskerk van Rotterdam. Dit fraaie in 1593 vervaardigde kunstwerk heeft tot 1715 in de Laurenskerk gestaan. In dat jaar moest het schitterende eikehouten koorhek plaats maken voor een koperen hekwerk en is door de stad Rotterdam het statig ornament aan Moerkapelle geschonken, waar het op maat is gemaakt voor de 12 meter brede dorpskerk. De twee middendeuren werden twee deuren links en rechts. De tien geboden die op een bord boven het hek behoren te staan zijn niet in Moerkapelle te vinden en zullen daar ook nooit komen, omdat in 1940 dit gebodenbord door brand is verwoest. Moerkapelle is niet zonder reden trots op zijn koorhek, wat mag blijken uit het derde couplet van het gemeentelied: 'Is de dam aan d'oude Rotte ons als stad voorbijgestreefd, het houten hek uit de Sint Laurens heeft het koperen overleefd.'
Van de inrichting verdient de preekstoel aandacht. Die behoort tot het oorspronkelijke interieur. Bovenop het klankbord is een zeshoekige koepel met daarop een denneappel. De preekstoel met cherubijnen en rozetten leent zich meer voor bezichtiging dan voor beschrijving. Op de preekstoel bevindt zich een jongere koperen lessenaar. Aan de preekstoel ontbreekt ook een koperen houder voor de doopvont niet.
Van de kerk bekijken wij nog de toren. De gevels en ook de toren van de kerk zijn van baksteen. Hoog boven de ingang van de kerk is een zandstenen fronton. Daarin zijn twee wapens uitgehouwen. Terwijl vroeger gedacht werd dat het hier ging om wapens van de heren Van Hogendorp en Coymans is de conclusie nu dat het linkse wapen Van Hogendorp betreft en het rechtse zijn vrouw Ida Maria Hooft. In het tympaan van het fronton staat in romeinse cijfers het stichtingsjaar 1662 vermeld. De toren heeft boven de later lager geplaatste galmgaten van de klokken een omloop van waaraf een schoon uitzicht wordt geboden. De omgang is voorzien van een ijzeren hekwerk. Voorheen was dit van houten makelij, gedekt met witte verf In het grote portaal van de kerk onder de toren bevindt zich rechts de deur die leidt naar de trappen die in staat stellen naar het orgel te gaan en de toren te beklimmen. Aan de linkerkant van dit portaal is er nog een deur waarin een luikje is te zien. Dit was de gevangencel. De cel telt geen gevangenen meer, maar dient als stook- en opbergruimte.
Van de kerk is veel meer te zeggen. Zoveel dat een uitgave van een boekje in het verleden mogelijk is geweest. De moerkapelse dorpskerk is de moeite waard te bezoeken en monumentaal waardevol en van betekenis om beschreven te worden. Tegelijk draai ik de laatste woorden krachtig om. De kerk is wekelijks een bezoek waard, opdat wij beschreven worden. Niet door die kerk, maar door de Geest Die in die kerk wil werken. Er is melding gemaakt van de 'Godvruchtige ijver van de leraren' en de 'Godzalige drift der toehoorders'. De betekenis van het gebouw is daarmee zwart op wit gezet en die dienst staat nog steeds voor ogen. 't Is heerlijk om er het Woord te mogen bedienen als het oog op de gemeente valt, als het hart voor de gemeente er is en er àchter de gemeente op het oogstrelende koorhek het gebed en zekerheid staat uit 1 Koningen 8 : 57 'De HEERE. onse Godt, zij met ons, gelijck als Hij geweest is met onze vaderen; Hij en verlate ons niet ende en begeve ons niet.'
De Moerkapelse dorpskerk is het dorpsgezicht. Als het licht en als het donker is. Want 's avonds verlichten grote lampen het op een hoogte staande kerkgebouw en wie op de A12 naar of van Den Haag rijdt, ziet rechts dan wel links onze mooie hervormde kerk. Als het donker is en het licht daarop schijnt, dan denk ik weleens 'dit boodschapt: treedt binnen in Mijn Huis! Leert van Mij, hoort naar Mij, dat Ik roep uit de duisternis tot en in het Licht.' Geven wij gehoor aan die nodiging. Dan gaan wij de trappen op, omhoog het huis van gebed binnen. Dan treden wij langs de gevangencel de kerkruimte in. Wij gaan zitten. Wij horen van onze gevangenschap. Wij horen bij wijze van spreken hoe de duivel de cellen vol heeft en vol wil houden, maar dat de HEERE gevangencellen ontruimt wanneer Christus Jezus uitkomt in het gewaad van het Woord en Hij laat Zich gevangen nemen om ons vrijheid te prediken. En als de bediening geweest is en de tijd om naar huis te gaan weer gekomen, dan mag er weleens gedacht worden (het is ook letterlijk waar, want wij moeten de trappen af): wij gaan weer af! Heerlijk als het de afgang is van de tollenaar: gerechtvaardigd! Onze dorpskerk is mooi van buiten, het mooist van binnen. Voor dorpsgenoten en gasten en vrienden: kom, ga met ons òp in het gegeven dorpshart! Prachtig als het licht de kerk beschijnt, heerlijk als het licht in de kerk brandt en kostelijk als Zijn Licht schijnt in de Kerk!

J. W. van Estrik

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen