Torenspitsen-Gemeenteflitsen

SCHELLUINEN
Het dorp Schelluinen is gelegen in de zuid-oosthoek van de Alblasserwaard, onder de rook van Gorinchem. De vroege geschiedenis van de Kerk in Schelluinen is nauw verbonden met de ridders van de Duitse Orde. Zij waren het die in het begin van de veertiende eeuw een stenen kerkje bouwden ter vervanging van de houten kapel, die er in ieder geval in 1220 al stond.
De ridders van de Duitse Orde hadden het Schelluinse grondgebied gekregen van een zekere Diederik, Heer van Altena. Geschonken uit dankbaarheid voor de betoonde diensten en wapenfeiten van de ridders tijdens de kruistochten in het beloofde land. Hier moeten we volgens menigeen ook de oorsprong van de naam Schelluinen zoeken: Schelluinen zou een verbastering zijn van Askelon. Het kwam immers vaker voor, dat kruisridders een hun geschonken gebied de naam gaven van een stad uit het beloofde land.
De Kerk, die gewijd was aan St. Nicolaas, werd al die eeuwen bediend door een priester van deze ridderorde. Voor deze priester was er in de Kerk een kleine bibliotheek.
Er is tenminste een inventarislijst uit het jaar 1554 gevonden, met daarop vermeld de boeken die in de Kerk aanwezig waren.
In het Middeleeuwse kerkje bleek aanwezig te zijn: een Latijnse Bijbel, een misboek, prekenboeken, een bundel Gregoriaanse gezangen en enkele werken van Middeleeuwse theologen, zoals Thomas van Aquino.
Vanwege het verzet van de Duitse Orde tegen de Reformatie, kon pas vrij laat in Schelluinen een predikant worden aangesteld. De ridders wilden zich aan de verplichting onttrekken om de predikant te onderhouden. Maar toen de Duitse Orde, die in een groot deel van Europa afdelingen had, in zijn geheel overging tot de Reformatie, werd dit probleem uit de wereld geholpen.
De afspraak was, dat de Duitse Orde ƒ 72,– zou betalen voor het onderhoud van de predikant, ƒ 25,– voor allerlei onkosten en ƒ 100,– voor onderhoud van de kerk. Deze overeenkomst is de eeuwen door in stand gebleven. En tot op het huidige jaar wordt door de nog steeds bestaande Duitse Orde per jaar ƒ 197,– uitgekeerd.
In 1594 doet de eerste predikant intrede, ds. Gellicus Schotanus. Maar hij vertrekt al weer na een jaar. Een man met een grillige levensloop, die verschillende keren is afgezet en weer toegelaten.
Opmerkelijk is wel, dat er in die tijd nog geen kerkeraad is. Die ontstaat pas in 1630, als een ouderling en twee diakenen worden aangesteld.
De predikant die de gemeente het langst heeft gediend is ds. W. J. Oudgeest geweest. Hij was hier van 1822-1874, dus 52 jaar herder en leraar.
Overigens woonden de predikanten vanaf 1698 in het huis Schelluinderberg, in de volksmond het kasteel van Schelluinen genoemd. Dat voorrecht heeft geduurd tot 1952. Toen is het huis verkocht vanwege de te hoge kosten. De laatste predikant, die het kasteel bewoond heeft, was ds. F. Dorsman. Tegen het einde van de 19e eeuw was het Middeleeuwse kerkje nogal in verval geraakt. De grote meerderheid der lidmaten en de toenmalige predikant wensten afbraak van de kerk en opbouw van een nieuw Godshuis. Dat leidde echter tot verdeeldheid in het dorp, daar een kleine groep, onder leiding van de hoofdmeester, die tevens voorlezer en koster was, hiertegen felle oppositie voerde.
De sloop is doorgegaan, zodat in 1899 het einde kwam voor het kerkje, dat bijna zes eeuwen als bedehuis had gediend. In 1900 werd de nieuwe kerk gebouwd, die tot op vandaag te vinden is aan het kerkplein.
Het kerkje kreeg voor de Alblasserwaard nog een primeur, daar reeds in 1914 centrale verwarming werd aangelegd. Wat betreft de verwarming is er nog de volgende anekdote, die speelt ten tijde van ds. A. Wisgerhof, in de jaren dertig. De predikant wenste in de preekstoel een test met vuur ter verwarming van zijn voeten. Dat leidde tijdens een kerkdienst tot een kleine brand, die door de dienstdoende ouderling met het glas water van de predikant geblust kon worden.
In 1973 werd een nieuw orgel, gebouwd door de firma Blank, geïnstalleerd, terwijl in 1977/1978 het interieur ingrijpend werd gewijzigd.
Tevens kon in 1984, toen ds. C. G. Baart alhier predikant was, het vergrote en vernieuwde verenigingsgebouw in gebruik worden genomen.
Naast de kerk bevindt zich de oude begraafplaats met op het toegangshek de woorden: 'Gedenk te sterven'. Daar zijn ook enkele grafstenen uit het oude kerkgebouw gelegd, o.m. van ds. G. van Doorn, die de gemeente heeft gediend van 1694 tot en met 1714. Op zijn grafsteen staat geschreven: 'Hier onder leyt verborgen/'t lichaam van Gysbertus van Doorn/die in alle getrouwicheyt in leer en leven/dese kudde van Schelluyne als leraer heeft geweyt/en is in den Heere ontslapen den 4 november 1714'. Op dezelfde steen wordt nog een andere predikant genoemd en dan eindigt de steen met de mooie woorden, die de christelijke hoop bevatten: 'Beyde dese verwachte/de opstanding des vleesch/met de gelovigen'.
Ds. P. F. Bouter
W. Leendertse, koster

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen