Torenspitsen-Gemeenteflitsen

VINKEVEEN
Het dorp Vinkeveen maakt deel uit van de burgerlijke gemeente De Ronde Venen. De dorpen Wilnis, Mijdrecht en Waverveen sluiten de cirkel van dorpen, die inderdaad met elkaar een lang lint van dorpen vormden, in een cirkel om het turf-wingebied Veenzijde. Elk dorp had een 'veenzijde' en een 'veldzijde'.
De toegangen tot dit gebied waren voornamelijk de waterwegen. Gegraven wateringen om de moerasgebieden te ontwateren. Later werden paden aangelegd door de moerassen. Deze paden door het moeras worden 'zuwen' genoemd, tot op de huidige dag.
Opvallend is, dat de kerken aan de zuwen staan. Het moet zo geweest zijn, dat men paden aanlegde, de moerassen in, tot men aan een stevige grondsoort kwam, een kleilaag. En dan bouwden ze voor de Heere een altaar. Een kapel, een kerk.
De Wilnisser Zuwe, die uitkomt bij de kerk te Wilnis, de Mijdrechtse Zuwe, die uitkwam bij de kerk te Mijdrecht. De toegangswegen naar Vinkeveen, de Ter Aase Zuwe, met de torenspits van Nw. Ter Aa als markering. De Baambrugse Zuwe, die begint bij de torenspits van Baambrugge en in één rechte lijn uitloopt op de torenspits van Vinkeveen. Torenspitsen, die aan de mensen de eeuwen door de weg omhoog hebben gewezen en de weg door het moeras. Wat een prachtige symbolen en een diepe geestelijke duiding hebben deze torenspitsen.
De oudste informatie over de kerk van Vinkeveen is van 1567. Dit is de kerk van voor de Reformatie. De torenspits is te zien op twee tekeningen, gemaakt door L. P. Serrurier in 1637.
De eerstvolgende illustratie dateert van 1745. Een ander type gebouw. Een mooi kerkje, waarover we helaas geen informatie hebben. Is de kerk verbouwd? Is de kerk nieuw gebouwd? In 1830 is het kerkgebouw zo slecht, dat er geen samenkomsten meer in gehouden mogen worden. Er komt met overheidssubsidie een nieuwe kerk. Deze wordt op de plaats van de oude kerk gebouwd. Dit gebouw is honderd jaar later zo bouwvallig, dat plannen gemaakt worden voor de bouwvan een nieuwe kerk. Een Vinkeveense turf in een stoof is er de oorzaak van, dat er een kleine brand ontstaat in de kerk. In 1930 wordt de nieuwe kerk in gebruik genomen. Vier torenspitsen hebben de plaats aangewezen, waar te midden van wilgenhout en elzenhout het dorpje Vinkeveen te vinden was.
De afbeeldingen van deze torenspitsen hangen in de consistoriekamer van de kerk.
De Reformatie heeft in Vinkeveen geen revolutie gebracht. Uit visitatieverslagen valt op te maken, dat er weinig 'roomschen' zijn overgegaan naar de Reformatie. Predikanten beklagen zich over de brutaliteit van de roomschen, die kinderen laten dopen en bijeenkomen in een z.g. schuilkerk. De overheid is volgens deze predikanten veel te tolerant.
Vinkeveen is een kleine leefgemeenschap, nauwelijks een dorp in 1612. De Gereformeerde Kerk bestaat uit te weinig leden om, zelf een predikant te onderhouden. Van 1612 tot 1774 hebben de kerken van Wilnis en Vinkeveen daarom gezamenlijk een predikant, met als standplaats Wilnis.
Op 2 oktober 1774 mag Vinkeveen weer een eigen predikant horen voorgaan: ds. Jacobus Rijsdijk Takens, komende uit Delft. De dominee werd bevestigd met de tekst uit Exodus 20 : 24 'Maakt Mij een altaar van aarde, en offert daarop uw brandofferen, en uw dankofferen, uw schapen en uw runderen; aan alle plaatsen waar Ik Mijns Naams gedachtenis stichten zal, zal Ik tot u komen, en zal u zegenen.' Ds. Takens doet in de middagdienst intrede met de tekst uit 1 Corinthe 2 : 2 'Want ik heb niet voorgenomen iets te weten onder u, dan Jezus Christus, en Dien gekruisigd'.
Ds. Takens wordt op 30 maart 1783 opgevolgd door ds. J. W. Bussingh. Deze predikant is ook dichter. Ter gelegenheid van zijn huwelijk met Helena Hoek stelt hij de huwelijksaankondiging op in dichtvorm. Dit roept reacties op in dichtvorm, o.a. van mr. W. Bilderdijk. Het is een befaamd literair werk geworden: 'Bruiloftszang' voor Johannes Wilhelmus Bussingh en Helena Hoek. De gemeenteflitsen zijn in het verleden niet altijd uitgebreid aan het papier toevertrouwd. Wel wordt een conflict beschreven over het zingen van gezangen. De schoolmeester Gaveel is tevens voorzanger. Deze weigert op te treden om de gemeente voor te gaan als er gezangen worden voorgedragen. Nadien wordt geen melding meer gemaakt van dit probleem.
De Afscheiding en de Doleantie zijn kennelijk zaken geweest, waarover men niet schrijft. In het notulenboek is hierover niets te vinden. Toch heeft met name de Doleantie diepe voren getrokken in de gemeente. De scheidingen liepen op heel pijnlijke wijze door familiebanden heen. In een dorp met een gesloten gemeenschap moet dat wreed toegegaan zijn. Enigszins werd het zichtbaar in het lidmatenboek van de gemeente. Lidmaten werden uitgeschreven. De wijze waarop vertoonde ergernis. Het woordje 'Dol' was voldoende, en het eindigde in een kras, die de totale inschrijving besloeg en duidelijk een uitschrijving bevestigde. Rudimentair zijn de sporen van die eruptie in de gemeenschap nog aanwijsbaar.
De autochtone Vinkeveners zijn op een nuchtere manier behoudend, tot welke kerkelijke groepering zij ook behoren. Het moet een Saksische inslag zijn. Men hoort vriendelijk toe als er veranderingen worden voorgesteld, het wordt overwogen en vervolgens laat men de tijd het pad effenen. Op deze wijze kan de hervormde gemeente van Vinkeveen een breed spectrum hervormden huisvesten, die met elkaar gemeente willen zijn, samen willen luisteren naar het verkondigde Woord. Het geslacht dat de huidige kerk heeft gebouwd, verwoordde het in de tekst, die men in de toren aanbracht: 'Want God is een Koning der ganse aarde; psalmzingt met een onderwijzing'. Psalm 47 : 8.
De historische informatie in de tekst werd overgenomen uit het boekje 'De kerk te Vinkeveen', geschreven door Pieter Koster.

P. A. van Golen, Vinkeveen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen