Actie 'Red de Noorder' bereikt de 1 miljoen

De actie 'Red de Noorder' voor restauratie van de Amsterdamse Noorderkerk aan de Noordermarkt, heeft in de afgelopen maand een belangrijke mijlpaal gepasseerd: De 'Stichting Vrienden van de Noorderkerk' heeft sedert de start van de grote geldwervingsactie in september 1992 een bedrag van ruim 1 miljoen gulden ingezameld. Dit heuglijke feit stond centraal tijdens een persbijeenkomst op donderdag 31 maart jl. in de Noorderkerk. Het geld is bijeengebracht dankzij de grote opofferingsgezindheid van allen die meeleven met de Noorderkerk, m.n. door de kerkelijke achterban in het gehele land. De dankbaarheid overheerste dan ook die middag! Bijna een derde is dus nu binnen van de beoogde 3,5 miljoen gulden; dat bedrag is de bijdrage van de Hervormde gemeente van Amsterdam in de totale kosten van de restauratie van de Noorderkerk, die worden begroot op ruim 10 miljoen gulden. Maar er is ook zorg: het einddoel is nog lang niet in zicht. Daarom wordt de actie onverminderd voortgezet voor het behoud van deze bijzondere kerk in de Jordaan.

Eén procent voor de Noorder
Tijdens de persconferentie belichtten ir. R. Apell, Hoofd Bureau Monumentenzorg; dr. J. Vermeijden, Voorzitter van het College van Kerkvoogden van de Hervormde Gemeente Amsterdam; en architect Walter Kramer verschillende aspecten van de restauratie. Ir. J. van der Graaf, die door autopech plotseling verhinderd was ter plaatse te spreken, had zijn toespraak telefonisch aan ds. C. Blenk 'gesouffleerd'. Die had er zichtbaar geen moeite mee om als 'his masters voice' te fungeren. Ir. Van der Graaf riep alle hervormde gemeenten op om 1% van hun jaarbudget te reserveren voor de Noorderkerk. Ds. Blenk: 'U ziet, naast principieel kan Van der Graaf ook zeer zakelijk en praktisch zijn'. De confrontatie met de geseculariseerde wereld rondom is tastbaar en daarom moet de Noorder letterlijk en figuurlijk 'op de markt des levens' present blijven. Daarbij is hulp van buiten noodzakelijk. Dat het meeleven groot is, verwoordde ds Blenk: 'Naast de erkenning van de frontsituatie waarin zich onze gemeente bevindt, merken we op gemeenteavonden, vooral op plaatsen waar de kerk nog een volkskarakter draagt, dat mensen worden opgescherpt door het verhaal uit Amsterdam, worden stilgezet bij het feit dat niet alles meer vanzelfsprekend is, en zich afvragen of deze geseculariseerde situatie misschien hun voorland is'.

In de steigers
De restauratiewerkzaamheden, gestart in mei 1993, zijn nu in volle gang. Wie regelmatig rondwandelt op de Noordermarkt kan het met eigen ogen aanschouwen: aan de kant van het plein staat de kerk geheel in de steigers. De restauratie vindt plaats in twee fasen. Tijdens de eerste fase (1993 - 1995) worden de bijgebouwen, de raampartijen en het dak onder handen genomen; de tweede fase (1996 - 1999) omvat het interieur. Daarna moet het orgel nog volgen. Als alles achter de rug is zal het waarschijnlijk tegen de eeuwwisseling lopen.

Een bijzonder gebouw
De Noorderkerk uit 1623 is (hoogstwaarschijnlijk) ontworpen door Hendrick de Keyser en is speciaal voor de protestantse eredienst gebouwd. Het is de eerste die een heel bijzondere vorm heeft gekregen nl. van het Griekse kruis (met vier gelijke armen). Doordat de bijgebouwen tussen de armen van het kruis zijn gebouwd, is de plattegrond een combinatie van een vierkant en een achthoek, een vorm die later navolging heeft gevonden o.a. in de recent gerestaureerde kerk van Maassluis, maar ook in Groningen en in Emden. Door deze vorm staat de preekstoel, gebouwd tegen een van de vier centrale pijlers, zeer centraal. De reformatorische gedachte dat het gepredikte Woord centraal dient te staan wordt hier zichtbaar: de gemeente zit in een halve cirkel rondom de kansel. Uniek in dit verband is ook de plaats van het orgel: diagonaal gebouwd om de pilaar tegenover de preekstoel.

Kerk in verval
Cultuurhistorisch bezien is de Noorderkerk een essentiële schakel in de krans van 17e-eeuwse protestantse kerken in de binnenstad van Amsterdam: de Zuiderkerk (1603-1611), de Noorderkerk (1620-1623), de Westerkerk (1620-1631) en de Oosterkerk (1669-1671). Alleen de Wester- en de Noorderkerk worden daarvan nog permanent als kerk gebruikt. De restauratie van de Wester is recent gereed gekomen en de Noorder is dus de laatste die nu gerestaureerd wordt. En dat is wel nodig ook! Wie binnenwandelt (en dat kan elke zaterdag van 11 tot 13 uur), kan constateren dat de kerk een zeer vervallen indruk maakt: de bijgebouwen zijn aan het wegrotten, de buitenmuren zijn er slecht aan toe, het dak lekt, de ramen tochten en de vloer is zeer ongelijk door het verzakken van de grafzerken.

Kerk echt kerk
Tòch wordt de Noorder nog permanent als kerk gebruikt; voor grote-stads-begrippen komt er een bloeiende gemeente samen. Elke zondag klinkt hier twee keer Gods Woord, ouderen, jongeren, kinderen, ook veel studenten, vormen een hechte band. Afkomstig uit de gehele regio Amsterdam, voelen zij zich aangetrokken door de schriftuurlijke, bijbelgetrouwe prediking in deze hervormd-gereformeerde gemeente, waarvan momenteel ds C. Blenk de wijkpredikant is.
De Noorderkerkgemeente ziet het als haar taak en roeping om actief te zijn in dit deel van de stad (tot haar geografische wijk behoren de Spaarndammerbuurt, de Zeeheldenbuurt en het noordelijk deel van de Jordaan). Dat betekent naast de zondagse kerkdiensten ook bijbelkringen, ouderenclub, jeugdclub, zondagsschool, kinderclub, 'open huiskamer', 'open maaltijd', naailes voor allochtone vrouwen, en evangelisatiewerk o.l.v. I.Z.B.-evangelist Ad Verwijs. Veel van deze activiteiten vinden plaats in/vanuit het wijkgebouw 'Hebron' in de Polanenstraat. Na de restauratie zullen meer activiteiten ook vanuit de Noorder plaats kunnen vinden.

Subsidie
Na een lange periode van onzekerheid of de kerk als plaats van samenkomst voor de gemeente behouden kon blijven, wordt er nu eendrachtig gewerkt aan het herstel onder leiding van architect Walter Kramer. Het gemeentebestuur van Amsterdam stemde in 1993 in met de toekenning van subsidiegelden voor de restauratie van de Noorderkerk: het project kreeg de hoogste prioriteit in het gewijzigde Meerjarenprogramma Restauratie Monumenten 1993 t/ m 1998. Uit het Stadsvernieuwingsfonds werd een bedrag van 1 miljoen beschikbaar gesteld om de eerste fase op te starten. Daarnaast werd in totaal bijna 7 miljoen toegekend uit de restauratiebudgetten 1996, 1997, 1998 en 1999. Bij de restauratie van grote monumenten als deze is het gebruikelijk de restauratiesubsidie over meerdere jaren te laten lopen.

Brede functie
Het ligt in de bedoeling dat het gebouw na de restauratie in volle glorie zijn oorspronkelijke kerkelijke functie kan behouden. Dat betekent dat, zo de Heere wil, de Woordverkondiging voortgang kan vinden en dat meer diaconale taken vanuit de Noorder kunnen plaatsvinden. Daarnaast krijgt het gebouw ook een bredere maatschappelijke functie. De Afdeling Archeologie van de Dienst Stedelijk Beheer van de gemeente Amsterdam krijgt een plaats in de bijgebouwen en in de kerk een ruimte om vondsten te exposeren. Verder komt er de mogelijkheid voor activiteiten als concerten, congressen e.d., die niet strijdig zijn met het karakter van het gebouw.

De actie gaat door!
Om de twee fasen van de restauratie op elkaar te laten aansluiten, is dus een bedrag nodig van totaal ± 3,5 miljoen, waarvoor de Centrale Kerkvoogdij van de Hervormde Gemeente, als eigenaar van het gebouw, garant moet staan. Maar die kampt met een groot tekort en moet bezuinigen. Vandaar dat zij de Noorderkerkgemeente heeft gevraagd zich maximaal te blijven inzetten. Die kan dat echter nooit alleen! 1 miljoen is nu binnen en dat stemt tot grote dankbaarheid. Maar er zijn ook zorgen om de voortgang van de actie: het doel is nog lang niet bereikt! Daarom wordt de actie met grote voortvarendheid gecontinueerd. Vandaar nogmaals: 'Red de Noorder'.

Wij vragen uw hulp voor dit bijzondere gebouw zelf en om de historie die daaraan verbonden is. Uiteraard, wij moeten en mogen ons historische monumentale panden niet verwaarlozen. Maar juist ook daarom vragen wij hulp voor het behoud van de kerk in al haar aspecten, dus inclusief het voortbestaan van de gemeente en de reformatorische prediking die er door de eeuwen heen plaatsvindt. In de geseculariseerde veelkleurige tolerante Amsterdamse samenleving is zaaien niet eenvoudig. Toch is de oogst niet aan ons maar aan God. Wij worden geroepen het Woord te laten klinken, om mensen te roepen uit de duisternis tot Zijn wonderbaar Licht. Ook in de stad.
Daarom: 'Red de Noorder'

C. Boerhout, Amsterdam

Wie de Noorderkerk wil bezoeken, kan elke zaterdag terecht van 11.00 tot 13.00 uur of op de Open Dag op D. V. 28 mei a.s. of na telefonische afspraak. Het adres van de Stichting Vrienden van de Noorderkerk is Noordermarkt 48, 1015 NA Amsterdam. Gironummer 303433.
Van harte aanbevolen!
Voor inlichtingen:
Drs C. Blenk, wijkpredikant van de Noorderkerkgemeente; tel 020-6448789;
Drs C. Boerhout, voorzitter van de St. Vrienden van de Noorderkerk; tel 020-6322955.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen