Boekbespreking

Hans Küng, Credo. De Apostolische Geloofsbelijdenis toegelicht voor tijdgenoten, 196 blz., ƒ 38,–, Kok, Kampen en Altiora, Averbode 1993.
De bekende R.K. geleerde wil met dit boek over de Twaalf Artikelen moderne mensen helpen in het verstaan van het christelijk geloof. Küng wil de vragen van zijn tijdgenoten voluit serieus nemen, ook hun bedenkingen tegen de leer van de kerk. Tegelijk is hij van oordeel, dat een herinterpretatie van het geloof van de kerk in het licht van de huidige vragen voor de mens van nu bevrijdend kan werken. Het woord 'toelichting' in de ondertitel is m.i. versluierend. In feite beoogt de schrijver het klassieke Credo aan een grondige herziening te onderwerpen.
Terecht heeft professor Runia in een bespreking van dit boekje gewezen op de verwantschap tussen Kuitert en Küng. Voor wat betreft het verleden doet het boek van Küng me denken aan de negentiende-eeuwse theoloog Schleiermacher. Küng probeert als modern apologeet het bijbels geloof plausibel te maken voor de mens van 1993. Dat betekent bij voorbeeld dat hij ten aanzien van het eerste Artikel het geloof in God als Schepper wil verklaren binnen de kaders van de evolutieleer en dat ten aanzien van de Persoon en het werk van Jezus Christus de argumenten van het moderne kritische bijbelonderzoek min of meer bepalend worden voor de weergave van het Credo
Het God-zijn van Jezus, de maagdelijke geboorte, de hemelvaart, het lichamelijk aspect van de opstanding, de wederkomst op de wolken des hemels worden aan een dusdanige herinterpretatie onderworpen, dat er van het klassieke belijden weinig overblijft. Niet alleen wordt de inhoud van het bijbels getuigenis anders vertolkt, er worden in vele gevallen ook andere dingen gezegd. De oude woorden worden door Küng wel herhaald, maar intussen in een aantal opzichten van een totaal andere betekenis voorzien.
Küng verstaat de kunst van het schrijven. Boeiend is de inzet van elk hoofdstuk bij voorbeelden uit de kunstgeschiedenis.
Bewogenheid met de mens van nu, in zijn zoeken en tasten naar bevrijdend geloven kan hem evenmin ontzegd worden. De auteur weet van de vragen die mensen van nu aan kerk en geloof stellen. Zijn pogen, de geloofsinhoud op een eigentijdse wijze te vertolken, is stellig ernstig en oprecht bedoeld.
Het kan geen kwaad ons op dit punt aan hem te spiegelen. Küng afwijzen als een modern theoloog is niet moeilijk. Een beter, bijbelser alternatief op tafel leggen is moeilijker. Wie in gesprek treedt met kritische jongeren of met randkerkelijken, of wie probeert de inhoud van het geloof over te dragen aan zijn kinderen, ontdekt, hoe de oude antwoorden, hoe goed ze ook zijn, vaak niet overkomen. De klassieke woorden zeggen hun niets meer. Dat stelt ons voor de vraag: Hoe kunnen we de klassieke belijdenis zo verwoorden, dat we inhaken op de vragen van mensen in hun huidig denk- en levensklimaat, en tegelijk recht doen aan de bijbelse boodschap?
Pas als we de zwaarte van die opdracht tot ons door laten dringen, zullen we mogen zeggen dat het niet kan op de wijze van Küng. Want in feite wint dan toch het eigentijdse denken het van de inhoud van de Schrift. Herinterpretatie betekent dan een ingrijpende reductie.
Dat betekent niet, dat er in dit boek geen mooie passages zouden staan. Bij alle kritiek heb ik dit boek toch geboeid gelezen.
Opvallend is ook hoe Küng in dit boek zich voorstelt als een oecumenisch theoloog, die de confessionele ghettomentaliteit, dus ook de geschillen tussen Rome en Reformatie, achter zich wil laten, maar streeft naar een oecumenische breedte, 'waarbij zowel de drie grote christelijke kerken zich begrepen kunnen voelen, alsook een brug geslagen wordt naar het gesprek met de wereldgodsdiensten'. Een dergelijke opstelling komen we in onze plurale samenleving vaker tegen. In dit opzicht moet het me dan toch ook van het hart, dat Küng een zeer modieus boek geschreven heeft. Deze moderne oecumene staat voor mijn gevoel op een aantal punten op gespannen voet met de katholiciteit van de kerk.
In het laatste hoofdstuk schrijft de auteur, dat het doel van ons bestaan moet blijven om waarlijk mens, humaan te zijn en te worden. Ik moest denken aan Van Ruler. Ook hij sprak graag over de humanitas als doel, maar hij zei er dan wel bij, dat het door de chrisrianitas, door verzoening en wedergeboorte heen moest, om dat doel te bereiken. Frappant is evenwel, dat de verzoening in Küngs bespreking van het tweede Artikel nauwelijks aandacht krijgt. De vraag, die aan Küng gesteld moet worden, is dan: waarin onderscheidt zijn visie op christen zijn als radicaal humanisme zich dan van de visie van het humanisme?
Ik laat het hierbij. Het zal duidelijk zijn, dat dit boek om kritische lezers vraagt. Maar wie de confrontatie met de huidige theologie niet schuwt en zich geplaatst ziet op de Areopagus van het moderne leven, moet dit boek niet ongelezen laten.
Tegelijk blijf ik zeggen: Er zijn betere eigentijdse vertolkingen van de Twaalf Artikelen verschenen. En met 'beter' bedoel ik dan: boeken die een schriftuuriijker geluid laten horen. Ik denk aan de publicaties van Lochman, Thielicke en vooral aan de diepgravende studie van Van Ruler over de apostolische Geloofsbelijdenis.
A. N. Ede

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen