De verkiezingen in Zuid-Afrika

Na een strijd van tientallen jaren in en buiten Zuid-Afrika is het er uiteindelijk, sneller dan zelfs optimisten ooit hebben gedacht, toch van gekomen: one man, one vote: één man, één stem. Welke verwachtingen men ook had ten aanzien van de noodzakelijke omwenteling, het moment, dat èlke mens in Zuid-Afrika zou (kunnen) gaan stèmmen leek toch nog erg ver weg te zijn.
We zullen hier de hele geschiedenis van de strijd niet meer ophalen. Het was echter ontroerend kennis te nemen van de lange rijen mensen – zwarten, blanken en kleurlingen samen – die uren geduldig wachtten op het moment, waarop ze hun stem konden uitbrengen. In totaal gingen tweeëntwintig miljoen mensen ter stembus; de vele miljoenen zwarten voor de eerste keer.
Na alle geweld, dat er in Zuid-Afrika was in de jaren vóór de Wende en ook ná de Wende (tóén vooral tussen zwarte volkeren onderling), mocht het een wonder heten, dat de verkiezingen in grote rust hebben plaats gevonden. Op het moment, dat ik dit schrijf, zijn de eerste uitslagen bekend. Die geven het verwachte beeld te zien, namelijk een absolute meerderheid voor het ANC van Nelson Mandela, met de Nationale Partij van F. W. de Klerk als grote tweede. Het ligt nu dus in de lijn der verwachting, dat Mandela – na 27 jaar ballingschap – president wordt en De Klerk —afkomstig uit een notoir apartheidsmilieu — vice-president.

Hoewel er zeker geen reden is voor voorbarig optimisme met betrekking tot de toekomst van Zuid-Afrika, mag toch met dankbaarheid worden geconstateerd, dat hier sprake is van een moment in de geschiedenis van Zuid-Afrika, dat lang voor onmogelijk is gehouden. Het leek lange tijd òf òf te zijn: òf de ossewaes zouden tot de laatste man in de gesloten kring opgesteld blijven, òf de zwarte overheersing zou zich radicaal vestigen met bloedig geweld. De gematigde krachten aan beide zijden hebben het evenwel gewonnen. Er moet toch zeker sprake geweest zijn van veranderingsprocessen in de harten van mensen – waarvan de Klerk en Mandela de exponenten zijn – zodat het kon komen tot een weg van gedeelde verantwoordelijkheid. Het mag hoop geven voor de toekomst, dat zwarten en blanken sámen zullen gaan regeren. Zo alleen kan er hopelijk sprake zijn van continuïteit met het verleden – inclusief het bewaren van de cultuur – en van een nieuwe weg voor allen.
Vanuit Nederland hebben we, in de kerken en daarbuiten, altijd driftig meegedaan met de discussies pró en còntra in Zuid-Afrika. Dat had te maken met banden, die er vanouds waren. Al te gemakkelijk claimen mensen of groepen nu achteraf hun gelijk. Niemand kan echter zeggen hier schone handen te hebben. Dat geldt voor diegenen, die ontwikkelingen binnen het systeem van apartheid mede bleven volgen en dragen. Dat geldt tevens voor diegenen, die de apartheid te vuur en te zwaard bestreden, met daarachter soms ook een ondeugdelijke ideologie.

Desalniettemin hebben mensen en bewegingen middelijkerwijs hun bijdrage geleverd om een wending (Wende) in Zuid-Afrika tot stand te brengen. Maar dat een Wende opeens zo baan brak en massaal gedragen werd is op zich een revolutionaire ontwikkeling in de geschiedenis. Dat het tijd vergt om de uitwerking daarvan geheel te laten doorwerken in de harten van mensen is ook zonneklaar.
Was de opzienbarende ontwikkeling met die éne man, Frederik Willem de Klerk, gegeven, die innerlijk een verandering onderging?
Was het met die éne man, Nelson Mandela, gegeven, die na zijn vrijlating niet in verbittering zijn weg ging?
Of waren ze beiden exponenten in een onvermijdelijke ontwikkeling, waarop gehoopt en waarom gebeden is; waarbij ze intussen ook leiding gaven aan die ontwikkeling.

Toch moeten we hier iets anders zeggen. We belijden ook in deze Gods Hand in de geschiedenis, waardoor de ban van de haat her en der doorbroken werd.
Hiernaast staan de coupletten afgedrukt van de twee volksliederen, die Zuid-Afrika sinds kort en voor een beperkt aantal jaren rijk is. In beide volksliederen wordt Gods Naam beleden. Laten we hopen en bidden, dat ook in het nieuwe Zuid-Afrika het Evangelie een kracht mag zijn, die de volkeren samenbindt, die een ziel geeft aan de democratie. Een kracht ook waardoor extreme krachten in de samenleving beteugeld worden.
Bewaring van christelijke normen en waarden is ook in Zuid-Afrika niet voorbehouden aan blanke mensen. Het Evangelie Zelf is een kracht Gods voor allen, ongeacht ras, taal en natie. Als zodanig ligt er ook een grote roeping voor de kerken. Om het Evangelie te prediken als een kracht voor mensen apart en samen.
Ook voor de kerken hier ligt er een opdracht. Als we ons in het verleden druk hebben gemaakt om de toekomst van 'ons broedervolk' dan zal dat ook zeker het geval mogen zijn voor de nieuwe toekomst van zwarten, blanken en kleurlingen samen.
'Ons vir jou Suid Afrika', zou een nieuwe klankkleur kunnen krijgen.

v. d. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen