Ondergrondse Kerk in China

Is er nu wel of geen ondergrondse kerk in communistisch China? Vinden er nu wel of geen vervolgingen plaats? De emoties in Nederland laaiden even op toen de secretaris van de Raad van Kerken in Nederland, ds. W. R. van der Zee, vorig jaar terugkeerde van een reis naar China. Hij was daar te gast bij de officiële kerk, die onder vrijwel volledige regeringscontrole staat. Volgens ds. Van der Zee zou er helemaal geen vervolging plaats hebben. Althans, dat vernam het doorgaans betrouwbare ANP uit de mond van deze Chinaganger. Neen, voor zo'n oordeel was ik er tekort, zo zwakte ds. Van der Zee dit citaat nadien in andere media af.

Als ik deze discussie voorleg aan een docent van een van de ondergrondse evangelistenopleidingen in het hartje van China, reageert hij uitermate verbaasd. Een collega-docente geeft antwoord: 'Wat zegt u! Meer dan negentig procent van de predikanten van de zogenaamde officiële Drie-Zelf-Kerk heeft zich volledig gecompromitteerd. Heel veel van die predikanten hebben leden van de ondergrondse kerk verraden. Veel van die (ondergrondse) predikanten hebben hun jarenlange gevangenisstraf te danken aan het verraad van de officiële dominees.'

Afstand
Hoewel de christenen, die ik in China sprak, geen wrok koesteren jegens de met de staat samenwerkende dominees, getuigen hun verhalen van angst, zorg en een grote geestelijke afstand. Vrijwel geen enkele christen, die ondergronds samenkomt, heeft goede herinneringen aan de Drie-Zelf-dominees. Van slechts enkelen zegt men dat deze proberen een echte herder voor de kudde te zijn.
Soms is het een diepgewortelde communistische overtuiging van de officiële dominees, die hen er toe brengt christenen, die ondergronds bijeenkomen, aan te geven. Anderen doen het gewoon uit broodnijd. Immers, in nogal wat gevallen komen christenen, die tot geloof gekomen zijn, eerst bij de officiële kerk terecht. Daar vinden ze geen brood voor het hart en ze zoeken hun heil bij de niet-geregistreerde groepen. Dat valt vervolgens weer op, want de geregistreerden missen die voormalige medekerkgangers. Dan is het een koud kunstje om de betreffende mensen te doen volgen en op te pakken. Er kwamen me nogal wat verhalen ter ore van Drie-Zelf-predikanten, die het niet konden zetten dat hun mensen wegliepen. Het scheelde iemand inkomsten, want hij wilde een nieuwe kerk bouwen. Niets menselijks is deze predikanten vreemd.

Bevolkingspolitiek
Het hangt heel sterk af – zo bleek – van de plaatselijke of regionale politie en de bestuurders of men actief is in de christenvervolging. Het maakt veelal weinig uit of de niet-geregistreerden protestants of roomskatholiek zijn. De geregistreerde voorgangers moeten een aantal zaken beloven. Ze moeten de politiek van de regering verdedigen en zo mogelijk bijbels onderbouwen. Dat geldt zowel de economische kant als de ethische. We denken dan bijvoorbeeld aan de bevolkingspolitiek. Ter voorkoming van overbevolking kent China immers een één-kind-per-gezin-politiek. Maar officiële dominees mogen ook geen catechisatie geven aan jongeren beneden de achttien jaar. Officieel mogen die ook niet naar de kerk, maar daar wordt niet overal de hand aan gehouden, zo bleek me. Met name tegen het laatste hebben christenen heel veel bezwaar. Als je zelf de Heere hebt liefgekregen, wil je anderen, en zeker de jongeren, daarvan toch vertellen, zo zeggen ze.

Verdrukking
Terug naar de hamvraag. Is er nu wel of geen ondergrondse kerk in China? Ds. Van der Zee had gewoon aan bisschop Ding moeten vragen waarom die pleit voor meer openheid. In een officiële publicatie van de regering heeft bisschop Ding zelfs gezegd, dat er een nieuwe wind van verdrukking waait in China. Verder bepleitte hij tegen de miljoenen christenen, die min of meer officieus samenkomen in huizen, geen maatregelen te nemen, want 'dan gaan ze zoals veel anderen ondergronds en heb je er helemaal geen controle meer op', zo klaagde hij. Deze opmerkingen lijken me het beste bewijs van het bestaan van de ondergrondse kerk. Want wie zal Chinakenners op hun woord geloven als ze gewag maken van vele christenen, die geen gemene zaak willen maken met de communistische overheid? Zal men wel foto's accepteren als bewijsmateriaal, dat er ondergrondse bijeenkomsten zijn, dat er in het geheim opleidingen zijn tot evangelist?

Gecontroleerd
Ik durfde stelling wel aan, dat alleen al uit de al dan niet verkapte mededelingen in de door de staat gecontroleerde media het bewijs opkomt, dat er een grote ondergrondse kerk is. Dat bewijst meer dan mijn persoonlijke ervaring. Zal men mij geloven als ik vertel, dat ik groepen van die evangelisten ontmoet heb, die maandenlang in ondergrondse ruimten met zijn dertigen bij elkaar les krijgen en dan de buitenlucht niet – of bij uitzondering 's nachts – zien? Indrukwekkend is het als je met die jongelui spreekt. Twee aan twee, naar het bijbelse gebod, trekken die er op uit. Ze krijgen een beetje zakgeld mee, hebben niet meer 'gereedschap' dan één Bijbel en moeten hun kostje maar zien op te scharrelen. Ik ontmoette de leider van een groep van 2500 van die ondergrondse evangelisten. Heel veel van zijn mensen hadden de gevangenis al van binnen gezien. De reden: ze wilden en konden niet zwijgen van de God, Die hen eerst liefhad, zodat zij Hem ook lief konden krijgen.

Roeping
De docenten van de ondergrondse kerk zijn heel benieuwd naar de kerkelijke situatie in Nederland. Hebben jullie ook een ministerie van godsdienstzaken, dat alles controleert? Neen. Er valt even stilte. Ze zijn de draad een beetje kwijt. Dus, bij jullie mag je gewoon bij elkaar komen, zonder dat je een boete krijgt?
Al pratende komen we op de toelatingseisen, die gesteld worden voor de ondergrondse opleiding van evangelist. De docenten zeggen te kijken of er sprake is van een algemene of een bijzondere roeping. Ze vragen of de adspirant-evangelisten kunnen vertellen wat de Heere aan hun ziel gedaan heeft: 'Lid zijn van de kerk is toch niet genoeg', zo stellen de docenten.
Er blijft voor degene, die de moeite neemt in China verder te kijken dan zijn of haar neus lang is en voor degene, die niet kritiekloos aan de hand van een regeringsgids wil lopen, maar één conclusie over: China kent een florerende ondergrondse kerk, die bovendien haar (inwendige) zendingsroeping verstaat. Die kent een groot probleem: er is gebrek aan goede theologische lectuur, want er waait allerlei wind van leer in China.
Over getallen kunnen we beter niet twisten. Schattingen van de hoeveelheid ondergrondse christenen variëren tussen dertig en vijftig miljoen zielen.

S. C. Bax

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen