Boekbespreking

Bram van de Beek, Van Verlichting tot Verduistering? – Theologen vanaf 1800, G. F. Callenbach, ƒ 29,50.
De Leidse hoogleraar laat ons in zijn nieuwste publikatie kennismaken met een aantal theologen sinds 1800. Hij doet het bewust anders dan bijvoorbeeld dr. H. Berkhof het in 1985 deed in zijn '200 Jahre Theologie'. Berkhofs vraagstelling betreft de relatie tussen het Evangelie en het moderne denken. Van de Beek wil theologen ieder voor zichzelf laten spreken, zonder ze een bepaald criterium op te dringen en hen daar vervolgens aan af te meten. Het gaat hem er louter om in betrekkelijk klein bestek theologen aan ons voor te stellen in hun eigen contekst. Hij schildert het theologisch portret van zijn verkorenen vanuit ieders eigen gedachtengoed. De meesten van hen die hij aan ons voorstelt staan in het kader van de moderne, westerse cultuur. En die cultuur heeft hen negatief of positief beïnvloed. Theologen zijn mensen die trachten te spreken over God. Maar juist dat spreken over God is in onze tijd zo aanvechtbaar geraakt. Onze cultuur is sinds de Aufklärung meer en meer een geseculariseerde cultuur geworden. In de titel ligt dit gegeven aangeduid, ook al is het vraagteken veelzeggend. Onder de theologen beperkt Van de Beek zich bewust tot hen die geloofsleer systematisch hebben doordacht: de dogmatici. Een uitzondering maakt hij voor Baur, Kuenen en Bultmann. Ik kan niet anders zeggen dan het geheel een uiterst boeiend en ook knap geschreven boek te vinden. Wie zo compact theologen, van wie sommigen toch een imposant oeuvre hebben nagelaten, kan samenvatten, die beschikt over een goed overzicht en een helder inzicht. De doelgroep is volgens de schrijver 'beginnende studenten van universitaire, hbo of mo opleidingen' om vrij snel een naam die tijdens de studie valt te kunnen plaatsen, maar ook ieder die geïnteresseerd is in theologie ontvangt in dit boek een bruikbare gids. Juist vanwege dit doel is het me een raadsel dat een register van namen ontbreekt. Maar vooral: waarom niet over elke besproken theoloog enkele monografieën genoemd samen met enkele hoofdwerken van ieders hand?
Na een 'Prelude' waarin aandacht voor de Aufkklärung en de wijsgeer Kant, volgt een hoofdstuk 'Van de Franse tijd tot de Eerste Wereldoorlog' (Schleiermacher, Kierkegaard, Kohlbrugge, Gunning, Kuyper, Bavinck e.a.). Dan een uitvoerig hoofdstuk 'Van de Eerste Wereldoorlog tot ongeveer 1960' (Barth, Bultmann, Miskotte, Noordmans, Van Ruler e.a.), met als afsluiting een hoofdstuk over 'Recente theologie' (Berkhof, Pannenberg, Kuitert, Bevrijdings-, feministische- en procestheologie e.a.). In kort bestek een bron die bruikbaar is en blijft bij de studie in de heilige godgeleerdheid.
J. Maasland

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen