Boekbespreking

A. W. Kist, Omwenteling, 216 blz.; Jurjen Beumer (red.), De kwaliteit van ons bestaan, 161 blz., 1994, Ten Have, Baarn, ƒ 24,90.
Deze beide boeken nemen we samen omdat ze in dezelfde lijn liggen. Mr. Kist is onder ons niet alleen bekend geworden als mede-oprichter van Kerk en Wereld, maar ook, in later tijd, als de initiatiefnemer vàn en pleitbezorger vóór een moderne, soberder levensstijl, niet alleen voor de christelijke gemeente, maar ook voor de samenleving. Wie de wortels en de afgrond van de secularisatie werkelijk peilt, kan met niet minder genoegen nemen dan met een landelijke heroriëntatie. Vandaar de ondertiteling van dit eerste boek: Brieven over geloofsvernieuwing, kerkvernieuwing en maatschappijvernieuwing. Bewogen en kritisch keert Kist zich tegen de structuur van onze moderne maatschappij, tegen 'het systeem', in een doorlopend pleidooi voor vormingswerk, vooral dat van de mens, de christen, aan zichzelf.
Wie het pleidooi voor een nieuwe levensstijl verankert in een culturele en sociologische analyse van onze maatschappij, krijgt veel tegen, niet alleen van de zijde van de gemeente, maar ook van die van vakmensen. In deze brieven gaat Kist op deze tegenstand in. Voor hem blijft het slagwoord echter: geestelijke (zelf)opvoeding: vormingswerk dat door de Geest wordt begonnen en gestimuleerd. Dàt moet helpen dat we de 'blinde vlekken' gaan zien: de verstrengeling van economie en cultuur (ook kerkelijke cultuur); het vooruitgangsgeloof en de wijze waarop dit verbonden wordt met economische ontvrikkeling; het gebrek aan het stellen van de zinvraag aan de dingen en aan een rangorde van waarden om te bepalen wat zinvol is voor ons mens-zijn vandaag.
Ik denk dat wij dit pleidooi voor soberheid en dienstbaarheid een heel stuk over kunnen nemen, juist als gereformeerde christenen, maar het wèl moeten losmaken van de m.i. eenzijdige analyse van onze maatschappij als één die uitsluitend door machten 'gekoloniseerd' is, reden waarom het brieven-boekje van Kist uitloopt op een (nog bescheiden) pleidooi voor een bevrijdingstheologie. Ook kan men, zonder aan de waarde van het pleidooi als zodanig af te doen, vragen of de mode alweer niet zozeer veranderd is, dat dit maatschappijkritische denken enigermate is ingehaald.
Het tweede boekje schijnt deze laatste opmerking te logenstraffen. Medewerkers zijn: Ineke Clement, Karel Deurlo, Heleen Dupuis, Herbert van Erkelens, Jan Greven, Ab Kerssies, Gerrit Manenschijn, Mary Michon, Roel Pomp en Hans Visser. In dit boek boeiden mij vooral die artikelen, die, uit de hoek van het structuralisme komend, het Oude Testament laten spreken en het joods-bijbelse erfgoed op het heden toepassen. Daarom springen voor mij Deurlo, Clement, Van Erkelens en Pomp er wat uit, maar dit wordt niet gezegd ten nadele van de aanpak van bijv. Kerssies of Beumer. Wij treffen in deze opstellen een verbinding aan van enerzijds duidelijk door de bijbel – zij het niet door het gebod – geïnspireerde visie, en van anderzijds een meer intellectuele sociale bewogenheid en benadering van onze hedendaagse maatschappij, die vooral mikt op inschakeling van mondigheid en zelfbeschikking. Het is dus niet alles politieke theologie wat er blinkt.
Ik besef meer te hebben weergegeven dan kritiek te hebben geoefend. De laatste ligt verscholen. Dat komt ook hierdoor, dat ik van oordeel ben dat het onderwerp dat in deze boeken wordt aangesneden naar mijn overtuiging behoort tot het eigenlijke huiswerk van de gereformeerde theologie van vandaag.

S. M., Z.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen