Globaal bekeken

Naar aanleiding van het stukje in deze rubriek (2 juni l.l.) over ds. J. C. Sikkel i.v.m. een uitspraak over de joden schreef een lezer ons het volgende:

'In een academisch proefschrift "ter verkrijging van den graad van 'Doctor in de heilige Godgeleerdheid' " van Jan van Lonkhuijzen in 1905, schrijft Kohlbrugge aan zijn vriend Van Heumen over Da Costa (zie p. 212):

"Het bedroeft mij dat hij door tegenstaan der waarheid van zulk een hoogte van stand, die hij had, alzoo gezonken is tot zulk een smousachtige advertentie."

"Smous" is een scheldnaam voor Jood, en Da Costa was, als gevolg van financiële moeilijkheden, gedwongen jongelingen van deftigen huize les in de letterkunde te geven.'

In Hervormd Weekblad mijmerde de Katwijkse hervormde pastor ds. B. H. Weegink nog wat voort op de recent in Katwijk gehouden 'Mannenzang':

' "Hoe was die mannenzang?" vroegen ze Pinkstermaandag in de consistorie van de Nieuwe Kerk in Scheveningen. Het gebeuren in de gelijknamige kerk van Katwijk was er niet onopgemerkt gebleven. "Goed", antwoordde ik, "het is gelukt." En ik vertelde dat het regende, zo steels dat het geen hervormd weer kon heten, maar dat de kerk vol was die vrijdagavond, met vijftienhonderd jongens en mannen. Opgetrokken van overal, om als Adams zonen binnen de muren eenparig van keelgeluid te wezen. De twee vrouwen, die nieuwsgierig de gemeente binnenkwamen, werden aangekeken opdat ze zouden zwijgen. Enkele andere Eva's hadden zich achter 't orgel verschanst, als in de jodenkerk. Voor de rest: jongens onder elkaar. En gezongen dat ze hebben, met mond en hart! De dakleien hebben gerammeld. Christelijk zijn de kerels uit hun dak gegaan, allemaal. Het tempo werd: gedragen-ritmisch. Met Martien van der Knijff als dirigeermeester was er geen saboteren aan. Toen het – tegen de klok van elven – "lekker op het zeetje ging", moesten twee liederen van het begin over. Die waren te slepend geweest. Zeventien stoere psalmen ademden we, ook vier schone gezangen. Onder andere het zeemanslied "O eeuw'ge Vader, sterk in macht, wiens arm betoomt der baren kracht". Voelt u? De hele sessie had iets verbroederends. Het bracht de kerkelijke richtingen bij elkaar. Naarmate de tijd vorderde, klonk er in de pauzes zelfs een gulle lach. Tien seconden je adem inhouden voordat je kuchen en schuiven mag, blijkt probaat voorde vriendschap te wezen. Dat de tempozwaaier plaatsvervangend een glas water kreeg, was goed voor allemaal. Ik moest die avond van Zeist komen. Met de ondertekenaars van het "Hervormd Pleidooi" hadden we in een zaaltje van – daar ook – de Nieuwe Kerk gezeten, voor een bezinning op de reakties die ontvangen waren. Goede en bemoedigende, maar boosaardige ook. Met de torso kerk op de nek was ik thuisgekomen. Geloof maar dat het dan weldadig is de lofzang mee te zingen, zo vol, echt, hecht, datje er de ruimte van krijgt. Stil verscholen in een godsgebouw te zitten, en met anderen stut te zoeken in de eredienst dat maakt ook voor mannen de kerk tot enkel moederschoot! Achter de hoge ramen zag ik het daglicht verglijden. In een rozet nestelde zich een duif. Al meer schuilde ze aan tegen de warmte van binnen en het licht dat goud en zilver op haar veed'ren werd. "Romantisch", hadden sommigen het Pleidooi gevonden, "sentimenteel" anderen. Maar er waren ook brieven van eenvoudige mensen die hun vaderlandse kerk wilden houden. En van een dokter lag er een recept waarop hij haastig had geschreven dat dat geestelijke en overvleugelende van een volkskerk hem uit het hart gegrepen was. "Zend Heer, Uw licht en waarheid neder", zongen we die avond beneden. Toen het opsteeg, kon de duif pronken en de mus en de zwaluw een nachthut vinden. Ook voor onze zielen zal er een weg zijn om voort te gaan, van kracht tot kracht al wisselen ook dag en nacht.'

In vervolg op het artikel van ondergetekende over Europa en de protestanten (Whv. 9 juni l.l.) gaf ds. Heikoop te Nieuwegein enige actuele bijstelling van de daarin gegeven cijfers over het aantal protestanten in de wereld (50 miljoen anglicanen, 50 miljoen calvinisten, 80 miljoen lutheranen en 44 miljoen overigen in 1960) door:

• '1. Calvinisten, Lutheranen, Rooms-Katholieken geven bijna altijd het aantal doopleden op. Dat doen Baptisten en Evangelischen ook. Maar dat zijn bij hen dan volwassenen. Als zij een x-aantal leden opgeven kan men dat praktisch vermenigvuldigen met twee in vergelijking met andere kerken. Vooral in de Verenigde Staten met hun tientallen miljoenen gedoopte Baptisten is dit van belang. Herders "Atlas zur Kirchengeschichie" geeft op pag. 128 aan dat minimaal 10% van de bevolking van de Verenigde Staten Baptist is. Met de ongedoopte kinderen mee is dat dus minimaal 20%.
2. Meyers "Grosze Universal Lexikon" (Mannheim, Wenen, Zürich, 1981) geeft in deel 8 p. 641 op dat de Lutherische Weltbund in 1980 98 kerken telde met 54 miljoen leden, en in deel 11 pag. 482 dat de Reformierte Weltbund in 1982 149 kerken telde met 70 iniljoen leden. Voor 1960 gaf Bronkhorst nog op 80 miljoen Lutheranen en 50 miljoen Calvinisten. Vanwaar deze ommekeer?
a Afbrokkeling van de traditionele Lutherse kerken in Duitsland (met name in het voormalige Oost-Duitsland) en in de Verenigde Staten.
b. Nieuwere tellingen, waarbij geünieerde kerken in Duitsland (die zowel de Lutherse als de Reformierte traditie willen laten gelden) zijn geschrapt als "echte" Lutherse kerken (zoals die van Hannover, Beieren, etc). Zie hiervoor een kopie van een kranteartikeltje in Trouw, d.d. 8-1-'87.
c. Spectaculaire groei van de Calvinisten in Korea, Indonesië en Afrika.'

• 'Miljoenen minder lutheranen door opnieuw tellen
Genève (DPA) – Het aantal lutheranen in de wereld is in 1986 gedaald tot onder de 60 miljoen, tien miljoen minder dan in '85. Dit heeft de lutherse wereldbond in Genève meegedeeld. Het eventuele leed hierover wordt verzacht doordat een nieuwe telwijze is gevolgd. De ruim negen miljoen leden van de Evangelische Kirche der Union in de Bondsrepubliek en de DDR tellen niet meer mee. In Europa was het aantal lutheranen in 1986 bijna 40 miljoen (min 4 procent), in Noord-Amerika ruim acht miljoen (min 0,5 procent), in Oceanië 760.000 (min 3 procent); in de derde wereld groeide het ledental, in Azië maar liefst met 15 procent tot 4,4 miljoen.'

v. d. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen