Een uitgave van de Commissie Structuurvragen NHK/GKN/ELK

Inleiding
'Mensen en structuren' is de titel van het structuurrapport fase 2. Dit rapport beschrijft in grote lijnen de vormgeving van de regionale en landelijke organisatie van de toekomstige Verenigde kerk in Nederland. Het rapport is door de Commissie Structuurvragen NHK/GKN/ELK (SV) op 13 juli aangeboden aan de drie synoden, nadat de opdrachtgevers van commissie SV t.w. het Breed Moderamen NHK, het deputaatschap voor Personele zaken, financiën en organisatie GKN en de Synodale Commissie ELK er mee hadden ingestemd.
Gelijktijdig is het rapport toegezonden aan alle bovenplaatselijke organen in de drie betrokken kerken alsmede aan de aan deze organen verbonden medewerkers.
Ongeveer een jaar geleden presenteerde Commissie SV een eerste versie. Van de daarover gehouden inspraakronde werd ruim gebruik gemaakt. Omdat er ook fundamentele bezwaren werden ingebracht tegen dit concept (te veel nadruk op de beheersbaarheid van de organisatie, onvoldoende aandacht voor de positie van vrijwilligers, te zware 'linking-pin' constructies waardoor mensen te veel dubbelfuncties krijgen etc.) werd besloten een herbezinning te starten over de voorgestelde uitwerking van het fase 1 besluit van oktober 1992. Het resultaat is nu 'Mensen en structuren'. Hieronder worden een paar hoofdzaken belicht.

De kerk als vrijwilligersorganisatie
Het rapport gaat er van uit dat de kerk in de eerste plaats een vrijwilligersorganisatie is. Mensen die in de plaatselijke gemeente actief zijn, die in classes, synode of andere bestuursorganen van de kerk zitten, vormen met elkaar die vrijwilligersorganisatie.
Er worden in de Concept-Kerkorde van de Verenigde kerk (deze in eerste lezing door de drie synoden aanvaarde gezamenlijke kerkorde vormt de basis van het structuurontwerp) drie ambten onderscheiden, t.w. predikant, ouderling en diaken. Sommige ouderlingen zijn speciaal verantwoordelijk voor financiële zaken; zij heten kerkrentmeesters. Samen vormen de ambtsdragers de kerkeraad, die afvaardigt naar de classicale vergaderingen. De classicale vergadering is de ontmoetingsplaats van de gemeenten in hun grote verscheidenheid. Vanuit de classicale vergaderingen (en een evangelisch lutherse synode) worden ambtsdragers afgevaardigd naar de generale synode. Dit is de ambtelijke vergadering van alle gemeenten tezamen en daarmee van de gehele kerk. Alle ambtelijke vergaderingen kunnen zich laten bijstaan door zogenoemde 'organen van bijstand' die tevens deel uitmaken van de vrijwilligersorganisatie.

De arbeidsorganisatie
De kerk als vrijwilligersorganisatie laat zich ondersteunen door een arbeidsorganisatie, dat wil zeggen een organisatie van mensen die beroepsmatig werkzaam zijn voor de kerk. De structuurvoorstellen voor de arbeidsorganisatie sluiten aan op de voorstellen voor de vrijwilligersorganisatie. Er komen regionale dienstencentra en één landelijk bureau. Terwille van een zo groot mogelijke flexibiliteit wordt in het rapport een combinatie van hiërarchische en projectstructuren bepleit. Vanwege de wens dat de arbeidsorganisatie dichter bij de gemeenten moet functioneren is in het structuurvoorstel een gedecentraliseerde opzet uitgewerkt volgens het pricipe 'dat wat plaatselijk kan plaatselijk moet, en wat niet plaatselijk kan regionaal, en wat niet regionaal kan, landelijk moet'.

De classicale structuur
Het structuurrapport gaat ervan uit dat er 75 classes zullen zijn. Deze classes werken zoals in de Concept-Kerkorde bepaald, samen in een groter verband: de algemene classicale vergaderingen (ACV). Voorgesteld wordt 9 ACV's in te richten: Groningen/Drenthe, Friesland, Overijssel/Flevoland, Gelderland, Utrecht, Noord-Holland, Zuid-Holland, Zeeland en Noord-Brabant/Limburg. Deze ACV's zijn onder meer verantwoordelijk voor de ondersteuning bij de opbouw van de gemeenten (inclusief beheer), het visiteren van de gemeenten, het opzicht, het toezicht, de behandeling van bezwaren en geschillen en financiële steunverlening aan noodlijdende gemeenten.

Negen regionale dienstencentra
De gemeenten hebben natuurlijk ook praktische ondersteuning nodig. Te denken valt aan steun bij diakonaat, zendingswerk, evangelisatie, jeugdwerk en pastoraat, advisering bij financiële, juridische en bouwzaken, administratieve ondersteuning, etc. Hiervoor komen er 9 regionale dienstencentra. Elk regionaal dienstencentrum wordt bestuurd door een 'orgaan van bijstand voor de gemeenteopbouw', dat de ACV bijstaat.
Het structuurrapport veronderstelt dat er in ieder regionaal dienstencentrum 20 tot 40 mensen werken. Bovenaan staat steeds een directeur. Naast coördinatoren en (project)medewerkers heeft elk dienstencentrum een aantal 'regioconsulenten' in dienst die het directe contact met de gemeenten onderhouden. Deze regioconsulent geeft adviezen en maakt met de gemeenten afspraken over de diensten die zij van het regionale dienstencentrum willen betrekken, bijvoorbeeld cursussen, het inhuren van een projectbegeleider of adviseur, etc. Hij/zij geeft ook informatie over thema's en activiteiten bij andere gemeenten in de regio en over landelijke onderwerpen en prioriteiten waarmee de gemeente rekening zou kunnen houden.

De landelijke structuur
De generale synode is het landelijk bestuurlijke orgaan van de kerk. Voor een aantal specifiek lutherse zaken (registratie van lutherse leden, onderhouden van contacten met lutherse organisaties, etc.) is daarnaast een lutherse synode ingericht. Het moderamen van de generale synode, en vooral de voorzitter, treedt op als het gezicht van de synode naar buiten. Daarnaast is er een betaalde scriba, die benoemd wordt voor een beperkte periode. De scriba is o.a. secretaris van synode en (breed) moderamen/kleine synode en bewaakt de eenheid in theologische stellingname van de kerk.
In plaats van het grote aantal raden, deputaatschappen en commissies die de SoW-kerken nu kennen, krijgt de toekomstige kerk drie landelijke organen van bijstand, die zijn onderverdeeld in verschillende commissies:
orgaan 1 voor kerkopbouw, theologie en met commissie theologische, vragen, commissie kerkopbouw en educatie en commissie opleiding en werkbegeleiding;
orgaan 2 voor missionair en diakonaal werk en oecumenische relaties met commissie binnenland, commissie buitenland, commissie oecumene;
orgaan 3 voor facilitaire zaken met commissie financieel beleid en beheer, commissie kerkrentmeesterschap, commissie personeelsbeleid, -beheer en organisatie en commissie overige taken.
Naast een college voor de kerkorde zal sprake zijn van vier onafhankelijke colleges (zoals ook op ACV-niveau) t.w. voor visitatie, opzicht, toezicht en bezwaren en geschillen.

Het landelijke bureau
In de landelijke arbeidsorganisatie wordt uitgegaan van één bureau met daarbinnen drie afdelingen die nauwe relaties onderhouden met de drie landelijke organen van bijstand. Aan het hoofd van elke afdeling staat een afdelingsdirecteur. Vooral in afdeling 1 (kerkopbouw, theologie en opleiding) en afdeling 2 (missionair en diakonaal werk en oecumenische relaties) zullen de functionarissen veel in werk- en projectgroepen werken. Zo kan de organisatie flexibel inspelen op ontwikkelingen in het werk. Naast de drie afdelingen heeft de landelijke organisatie enkele stafbureaus voor de secretariële en administratieve ondersteuning, voor interne en externe communicatie en voor beleidscoördinatie en integratie. Aan het hoofd van de landelijke werkorganisatie staat een algemeen directeur. De algemeen directeur en de drie afdelingsdirecteuren vormen samen het directieoverleg. Belangrijke taken zijn o.a. het voorbereiden en uitvoeren van de beleidsplancyclus, de begrotingsvoorbereiding en de budgetbewaking, algemeen management en personeelszaken, vooroverleg voor bestuurlijk overleg met de ondernemingsraad.

Het personeel
Hoe groot de personeelsformatie in de Verenigde kerk zal zijn, wordt in de volgende fase van het fusieproces afgesproken. Wel is al besloten dat de fusie zal plaatsvinden zonder gedwongen ontslagen. In een sociaal plan worden afspraken rond procedures en voorzieningen voor de medewerk(st)ers vastgelegd. Verwacht wordt dat dit sociaal plan binnenkort zal worden vastgesteld.
Alle medewerk(st)ers in de nieuwe bovenplaatselijke organisatie zitten in één medewerkersbestand, hebben één centrale landelijke werkgever en één rechtspositie.

Hoe verder?
Eerst moet het rapport 'Mensen en structuren' door de gezamenlijke vergadering van synoden van 27 t/m 29 oktober a.s. worden vastgesteld. In de derde fase van het fusieproces moet de nieuwe hoofdstructuur verder worden gedetailleerd. Daarbij zullen de medewerk(st)ers en bestuurders uit de verschillende onderdelen van de huidige organisaties nauw worden betrokken. Het voorstel luidt als volgt:
Er komen vier commissies waarin bestuurders zitten. Deze commissies zijn bestuurlijk verantwoordelijk voor het ontstaan van de drie grote organen en de regionale dienstencentra in de nieuwe organisatie. De (vice)-voorzitters van de commissies aangevuld met een onafhankelijk voorzitter, vormen samen de stuurgroep die leiding geeft aan de hele projectorganisatie.
De commissies geven bestuurlijk leiding aan projectteams, waarin functionarissen zitten. Deze projectteams werken uit hoe de verschillende onderdelen van de organisatie uiteindelijk kunnen fuseren. De voorzitters van de projectteams vormen samen de projectgroep, die aan het functionarissendeel van de projectorganisatie leiding geeft.
Commissie SV verwacht dat vanaf 1 januari 1996 de nieuwe organisatie stap voor stap verder zal worden opgebouwd. Dat gebeurt dan onder leiding van de drie afdelingsdirecteuren en de algemeen directeur die op dat moment inmiddels benoemd zullen zijn.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen