Hoe gaan wij om met de gave van de profetie? (4)

Staatkundig leven – toen
Ook voor het staatkundige leven in ons land toonde ds. Roscam Abbing grote belangstelling. Hij had een sterk historisch besef en grote kennis van onze vaderlandse geschiedenis. Zijn kennis van Kohlbrügge's optreden was hem daarbij ongetwijfeld tot steun (175). In 1921 wilde onze regering het processieverbod boven de rivieren opheffen. In de Grote Kerk te Arnhem werd toen een bidstond gehouden, waarin hij en zijn zwager ds. E. J. H. van Leeuwen voorgingen. Op 13 oktober 1921 werd de Hervormde Gereformeerde Staatspartij opgericht op initiatief van ds. H. E. Gravemeyer uit Amsterdam, een andere zwager van hem. Ds. Roscam Abbing was onmiddellijk van de partij. Hij werd lid van het hoofdbestuur en vaste medewerkers aan het partij-orgaan Staat en Kerk. Van de Arnhemse afdeling werd hij voorzitter. In korte en puntige artikelen in het partij-orgaan gaf hij commentaar op het kerkelijke en politieke leven van zijn dagen, vooral op de christelijke politiek. Op jaarvergaderingen en voor plaatselijke afdelingen hield hij tijdredes. Hij betreurde sterk het verwijderen van de Bijbel van de openbare school. Hij waarschuwde voor het opdringende rooms-katholicisme. De protestants-christelijke partijen, de Antie-Revlutionaire Partij en de Christelijk-Historische Unie, verweet hij beginselloosheid en ontrouw aan de zaak van de Reformatie door hun coalitie met de Rooms-Katholiek Staatspartij. Uit alles bleek, dat hij het politieke leven nauwkeurig volgde en daarop reageerde in prediking.

Getuigenis
Ds. Roscam Abbing ging ervan uit, dat Nederland van oorsprong een protestants land was. Kerk en staat werden als tweelingzuster en -broeder geboren. Naar zijn heilige overtuiging zal Nederland in de toekomst weer een protestants land worden. 'Dat is naar het recht van de Zoon van God gezeten in de troon van Zijn Vader en niemand kan Zijn hand weren' (131). Hij onderschreef van harte de doelstelling van de Hervormde Gereformeerde Staatspartij, die hij beschouwde als door God gezonden hulp uit het heiligdom (177). Hij schreef: 'Dat de Hervormde Gereformeerde Staatspartij door haar dogmatische conceptie gedreven wordt op te komen voor het recht van God, voor het Koningschap van Christus over staat en kerk, en dat zij dit doende, in gebondenheid aan Gods Woord en aan de belijdenis van de vaderlandse kerk, overtuigd is, aldus het welzijn van de kerk van Christus hier te lande en tegelijk daardoor van het gehele volk van Nederland het best te bevorderen, – zie daarmee is juister de bedoeling van de Hervormde Gereformeerde Staatspartij weergegeven. Dat zij dit doen zou 'met voorbijgang van de werkelijkheid van het leven' is een opmerking die er glad naast is. De Hervormde Gereformeerde Staatspartij weigert echter de werkelijkheid van het leven, die zo van verwording doortrokken is, zomaar zonder toetsing aan de Heilige Schrift, als norm en richtsnoer aan te nemen… Integendeel, juist omdat de Hervormde Gereformeerde Staatspartij bij het licht van Gods Woord en Geest het bedriegelijke van de werkelijkheid van het leven beseft, roept zij volk en overheid terug tot de Wet en tot het Getuigenis' (164, 165). Het herstel van de staat was volgens ds. Roscam Abbing nauw verbonden met het herstel van de kerk. Hij schreef: '1. Het is een dwaas werk om op kerkelijk gebied te ijveren voor reorganisatie en tegelijk op staatkundig terrein in te gaan tegen Gods Woord en de belijdenis van de kerk. Dat komt hierop neer, dat men met de ene hand opbouwt en met de andere afbreekt. 2. Het is tevens een zondig werk. Immers, enerzijds belijdt men Christus als Hoofd van Zijn gemeenten en kerk, terwijl anderzijds in het staatkundige geroepen wordt: Laat ons Zijn banden verscheuren en Zijn trouw van ons werpen (Ps. 2). Het is een ijdel werk, omdat zodoende de breuk van de dochter van Sion op het lichtst genezen wordt, met miskenning van de voorlichting door de Heilige Geest gegeven èn in Gods Woord èn in de belijdenis van de kerk, èn in de geschiedenis van het ontstaan van kerk en staat hier te lande èn in het getuigenis van Kohlbrugge en Hoedemaker' (219).

Ds. Roscam Abbing geloofde, dat Nederland een bijzondere plaats en roeping in het raadsplan van God heeft. 'Alleen uit de bijzondere geschiedenis die Nederland had en heeft, kan het vermoeden opkomen dat de Heere wellicht er nog iets mee voor had ten dienste van het Koninkrijk van God. Er zijn mannen geweest (Groen van Prinsterer, Da Costa, Kohlbrügge, Hoedemaker – M.D.G.), aan wie dit vermoeden in sterke mate zich opdrong. Enig profetisch aanvoelen is daartoe wel nodig en het gemis daarvan kan door scherpzinnige redenering niet worden vergoed' (189). Hij verwachtte voor ons land en volk na het gericht van de aardbeving: '… de oprichting van kerk en staat alhier. In die weg wordt Nederland tot een geestelijk centrum gemaakt, waaruit geestelijke krachten vloeien en waardoor voorbereid en mogelijk wordt dat de gemeente van Jezus Christus op aarde haar avondtijd krijgt. Maar er is meer! Nederland wordt niet opgericht om daarna weer in te zinken en onder de voet gelopen te worden. Het blijft opgericht om een toevluchtsoord te zijn tijdens de vreselijke nacht, die over de wereld zal komen. Nederland wordt dus toebereid om gedurende die periode te overnachten. Emden was een toevluchtsoord tijdens de inquisitie in de reformatorische eeuw. Onder de antichrist echter zullen de vervolgingen zich heel veel verder uitstrekken. Vandaar dat het toevluchtsoord zoveel groter zal zijn' (224, 225). Ds. Roscam Abbing verwachtte voor Nederland nog een heilrijke toekomst tot zegen van de wereld maar niet dan door Gods gericht heen. Zijn laatste, in het openbaar uitgesproken woorden, waren: 'Nederland, schikt u om uw God te ontmoeten!' (19). Een jaar later brak de Tweede Wereldoorlog uit.

Staatkundig leven – nu
Vergelijken wij onze politieke situatie met die van de tijd tussen de twee wereldoorlogen, dan is er veel veranderd. Wij zijn veel meer wereldburgers geworden. Het getuigenis van ds. Roscam Abbing ten aanzien van Nederland klinkt velen te nationalistisch in de oren. Hij werd echter niet gedreven door ijdel nationalisme. Hij wist zich gedreven door de Geest van de profetie. Daarbij komt nog, dat hij niet alleen staat in zijn getuigenis. Bidders (bidsters) in het verleden, maar ook in het heden, zelfs vanuit het buitenland, die geworsteld hebben met ons land en volk, hebben dezelfde hoop gekregen. Waarom zou God met ons land en volk geen bijzondere bedoeling kunnen hebben? Hij gebruikte Egypte als toevluchtsoord voor vader Jakob en zijn familie en later voor de Heere Jezus Zelf, toen Hij moest vluchten voor koning Herodes. Zo'n bijzondere bedoeling is geen reden tot zelfverheffing, maar tot verwondering en verootmoediging. Zij stelt verantwoordelijk. Hoe staan wij tegenover Gods oordelen, die we als land en volk verdiend hebben en die over ons komen? In zijn laatste rede vroeg ds. Roscam Abbing: 'Wanneer de theocratie komt, wáár zijn de mensen van talent en van trouw?' Wij moeten het aan God overlaten, vertrouwende, dat de Heere machtig is rechters te geven als in de dagen van ouds' (267). Zijn wij als christelijke gemeente(n) een toegerust volk, bereid om de Heere te ontmoeten in oordeel èn genade?
Uitgebreide discussies in de Tweede Kamer als in de jaren twintig en dertig over de taak van de overheid in relatie tot art. 36 N.G.B, worden vandaag niet meer gehouden. Ook de werkwijze van de Tweede Kamer is sterk veranderd door b.v. commissievergaderingen. Alleen de S.G.P. heeft in haar beginselprogram art. 36 staan. In het algemeen is de scheiding tussen kerk en staat volledig aanvaard, ook door de christelijke politieke partijen. We leven met verschillende culturen en godsdiensten en zgn. neutrale overheid. Als gemeenten en kerken staan we machteloos, omdat wij verdeeld zijn en geen eenstemmig getuigenis in de richting van de overheid kunnen laten horen. Het verval van de kerk heeft verval van de staat en de samenleving tot gevolg gehad. Als christelijke gemeente staan we diep schuldig. De woorden van ds. Roscam Abbing mogen we ons aantrekken: 'Dat God de Heere het daarom zoveel meer heeft tegen rechts dan tegen links, als de boom vervloekt is boven de kwade vrucht die hij voorbracht'. 'Scheurt uw hart en niet uw klederen (143). Zijn getuigenis bezorgt ons van Godswege de schuldbrief thuis ten aanzien van kerk en staat in ons land. Zijn we bereid om die schulbrief te aanvaarden? Dan zullen er verootmoediging en bekering komen. Alleen in die weg kan Gods gericht afgewend worden.
Verder is er vandaag weinig historisch besef en geringe belangstelling voor en kennis van onze vaderlandse geschiedenis. Wie weet nog dat ons volk van oorsprong een protestantse natie is? Worden Gods grote daden in de geschiedenis van ons land en volk nog doorverteld in gezin, op school en in de kerk?
In de huidige situatie van ontkerkelijking en ontkerstening is het dringend nodig om het theocratisch erfgoed ons eigen te maken en te zoeken naar eigentijdse vertolking en vormgeving. 'Alles moet Hem eren'. De Heere Jezus Christus is de Overste van de koningen der aarde. Zijn hoge rechten op kerk en staat verjaren niet. Hij laat die gelden, ook vandaag.
De actualiteit van het getuigenis van ds. Roscam Abbing is het profetisch karakter ervan. Dit vraagt om bezinning èn gebed. Gebed om de gave van de profetie voor de gemeente, om die gave te ontdekken en er op een Bijbelse wijze mee om te gaan. 'Gewis, de Heere Heere zal geen ding doen, tenzij Hij Zijn verborgenheid aan Zijn knechten, de profeten, geopenbaard heeft' (Amos 3 : 7). 'Gelooft in de Heere, uw God, zo zult gij bevestigd worden; gelooft aan Zijn profeten, en gij zult voorspoedig zijn' (2 Kron. 20 : 20).

M. D. Geuze, Noorden (Z-H)

(Lezing, bewerkt en uitgebreid, gehouden in de classicale vergadering van Alphen aan den Rijn op donderdag 28 januari 1993 te Rijsaterswoude naar aanleiding van 'Nederland, schik u om uw God te ontmoeten!', door ds. H. D. Roscam Abbing, Leiden; 1992. De cijfers tussen haakjes verwijzen naar de bladzijden in dit boek.)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen