Globaal bekeken

In verband met het feit, dat de doodstraf hier en daar weer in discussie is (43 procent van de Nederlanders is vandaag voor her-invoering), gaf het dagblad Trouw een historisch doorkijkje door de praktijk en de opvattingen aangaande de doodstraf in Nederland. Op 31 oktober 1860 werd de laatste doodstraf ten uitvoer gelegd (Johan Nathan in Maastricht). Trouw neemt verder over een bericht uit de Leydsche Courant van 11 juli 1856 over een terechtstelling In Leiden op 10 juli:

'Gisteren tegen den middag is de doodstraf alhier voltrokken aan Adrianus Blom, waartoe hij door het Provinciaal Geregtshof van Zuidholland was veroordeeld wegens moord door hem op een meisje onder Hazerswoude gepleegd. Des morgens ten 8 ure was hij uit 's Gravenhage in het Huis van Arrest alhier overgebragt, begeleid door den Geestelijke die hem aldaar in de laatste dagen had bezocht. De Procureur-Generaal, twee Raadsheeren en den Griffier van het Geregtshof waren mede overgekomen, om de teregtstelling bij te wonen. Had hij in de laatste dagen reeds meermalen berouw getoond over de door hem gepleegde misdaad, de Wel. Eerw. Heer A. C. Quant, Pastoor bij de St. Petruskerk alhier, aan wien de taak was opgedragen hem in de laatste ure bij te staan, wist door krachtige taal hem nog dieper in het harte te treffen, en het hooge gewigt van het oogenblik te doen gevoelen. Hieraan mag men het ook toeschrijven, dat hij, naar wij van goederhand vernemen, weinige oogenblikken voor zijnen dood nog de bekentenis aflegde eener bijzonderheid, door hem tot hiertoe verzwegen en die niemand verwacht had, namelijk: dat hij met het voornemen tot moord naar de woning van zijn slagtoffer was gegaan en dus daarbij met voorbedachten rade had gehandeld, geen werktuig daartoe medenemende, als zeker zijnde in de woning wel iets te zullen vinden, dat tot zijn oogmerk dienstig was, maar alleen voorzien van zand, om des noods zijne tegenstanders te kunnen verblinden. Deze bekentenis doet ons zien tot welk een laagte deze ongelukkige was gevallen. Toen eindelijk het uur daar was dat hij voor den Hemelschen Regter zoude verschijnen, beklom hij met vasten tred en schijnbare koelbloedigheid het schavot, zeggende: dat hij hoopte de laatste te zijn, die zich aan eene zoo gruwelijke euveldaad schuldig maakte.
Eene groote menigte woonde de teregtstelling bij en het is niet te veel gezegd, dat over het algemeen deze gebeurtenis op de gemoederen een ernstigen indruis schijnt gemaakt te hebben, waartoe ook het ook indrukwekkende aanzien van het schavot, als zijnde in rouwfloers gehuld, heeft bijgedragen.
Moge onze stad nimmermeer een dusdanig schouwspel binnen hare muren zien.'

In het blad Interpretatie (tijdschrift voor bijbelse theologie) schreef P. S. van Welbeek over 'boekenveilingen in Nederland'.

'(…) Vrijwel elke boekenveiling houdt tweemaal per jaar een veiling, waarvoor een prachtig uitgevoerde catalogus verschijnt. Alleen al de regelmatige bestudering van die catalogi is erg leerzaam. Je raakt ermee op de hoogte van de boekenmarkt van de negentiende eeuw en de eeuwen daarvoor. En die markt is een weerspiegeling van de belangstelling, die men destijds had en de opvattingen, die men erop nahield. In de negentiende eeuw is de boekenmarkt na de industriële revolutie in een stroomversnellingen terechtgekomen. In de eeuwen daarvoor waren er wel enkele "bestsellers", maar de markt was toch duidelijk minder groot. Voorzover ik kan nagaan, waren die "bestsellers" uit de zeventiende en achttiende eeuw vrijwel allemaal op het gebied van de theologie. Zo zijn van à Brakels dogmatiek Redelijke godsdienst wel in de twintig drukken verschenen, voor die tijd een ongekend aantal. Zo merk je hoe de wetenschappelijke belangstelling van Nederlanders, die nu uitgaat naar de meest fantastische kosmologieën en het miljarden verslindende speurwerk naar kleine deeltjes (de scholastische vraag hoeveel engelen er op de punt van een naald zitten, waarop Luther, naar men zegt, zoveel kritiek had, is daarnaast kinderspel), in die eeuwen uitging naar de theologische wetenschap. Maar… als je door Barth of Breukelman enigszins op de hoogte bent gebracht van het wereldse karakter van die theologische wetenschap in die dagen (de "natuurlijke theologie" vierde haar triomfen!), dan denk je daarbij ook: sic transit gloria mundi!
Boekenveilingen leven van het verval van boekenverzamelaars. Hoogleraren of andere bibliofielen die kleiner gaan wonen of overlijden – het zijn de verschijnselen, waaraan boekenveilingen hun bestaan mede te danken hebben. Soms komt er zo een complete bibliotheek op een veiling. Het is altijd inteiressant te zien, hoe zo'n bibliotheek eruit ziet. Het zegt ook iets over de bezitter ervan. Een paar jaar geleden werd de prachtige bibliotheek van de uitgever Johan Polak bij Beijers in Utrecht geveild. Een schitterende verzameling rond vele Griekse en Romeinse klassieken. Maar ik ben er nog geschokt van, dat in de bibliotheek van Polak de bijbel (toch ook een boek uit de antieke wereld) niet bestond. Ik trof in de catalogus wel een beperkt aantal werken "Judaica" aan, maar helemaal niets rond de bijbel.'

Bij de voltrekking van het huwelijk van prinses Beatrix en Claus von Amsberg op 10 maart 1966 ging het in Amsterdam heftig toe vanwege revolutionaire activiteiten van (o.a.) de beweging Provo. In een boek over het leven van wijlen Hein Donner (uitgave Scheffers, Utrecht), de Nederlandse schaakgrootmeester, die, samen met zijn vrouw Irène van de Wetering, bij Provo betrokken was, valt te lezen tot welke smakeloosheid deze beweging verder nog bereid was:

'Zo is er het voornemen om de oude Donner (de staatsrechtgeleerde, vader van Hein, v.d.G.), die ten paleize uitgenodigd zal worden, een stinkbom in de borstzak te frommelen (dat zou Hein tijdens een omhelzing klaar moeten spelen), en de stinkbom zou dan bij de buiging, voor de voeten van de onaangenaam verraste prinses en haar Duitse man op de plavuizen van de ontvangstzaal in scherven breken en zijn niet mis te verstane werk doen.'

v. d. G.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen