Kerst en de Heilige Geest

Wat op geen andere dag zó gebeurt, gebeurt met kerst. De schare vindt Gods huis, de kerk. Om uiteenlopende redenen speurt het volk naar de religieuze zin van het feest en spoort weer eens met de uitnodiging om dan vooral ter kerke te komen. De kerk komt zelfs in de huiskamer: via de buis en via de ruis van de ether.

In Herwijnen is het gelukkig nog niet anders. Bovenstaande zinnen kunnen immers voor sommige streken klinken als het kerstlied: eens in lang vervlogen dagen… Zo niet onder ons. En bij alle mogelijke kritiek stemt dat ons dankbaar. Het stemt ons tegelijk af op de golflengte van de verkondiging voor het volk, de schare. Die schare hoort toch fundamenteel bij het adres van Jezus' boodschap. Ze valt onder het beslag van de bewogenheid van Jezus Zelf.

Op ons dorp spreken de zichtbare beelden dan al boekdelen. De kerk is stampvol en stampt dreunende klanken vanuit haar godshuis. Onwillekeurig herinner je je de woorden van de psalmen: dat 's Heeren huis van vreugde druise… Men hoort der vromen tent weergalmen… Maar hoe en waarvandaan? Daar zit nu het geheim van de Geest. De Geest van het Kerstkind, het Christuskind.
Hoe komt men ter kerke? Dat beeld staat mij op z'n Herwijns voor ogen. Het overgrote deel van het volk komt door de Schoutensteeg vanuit het dorp naar de Waaldijk. Het moderne, snelle leven heeft zich verplaatst naar de nieuwe, sociale, modale en méér dan modale woningen in wat ooit de polder was. Het volk vanachter de dijk, vanuit de hoven en huizen van de Achterweg, spoedt zich ook naar de dijk. En het dijkvolk, náúwelijks noch autochtoon, speurt de spits van de kerk aan de dijk. Ze komen door de Schoutensteeg. Honderden meters tussen park, maïsland, boomgaarden, rechtuit de hoogte op. Zo'n naam spreekt al boekdelen in dit geval bij deze kerstgelegenheid. De steeg van de schout, van het recht, het gerecht. Uitwijken kun je niet. Smal en recht. Het spreekt tot de verbeelding.

De Wet
Kwam Jezus niet om recht te doen, om de Wet te vervullen? Moest Hij zó niet komen? Werd Hij niet verwekt door de Geest (Luk. 1 : 35) om de gerechtigheid te voldoen?
Kerst spreekt van verwekking. Een Kind is ons geboren. Gods daad van liefde verwekte een zoon in het vlees van Maria. In ons vlees. Door onze stegen…
In de stegen woont het verloren, achtergestelde en achtergebleven volk. Door de stegen komt het volk tot Gods Koninkrijk, gedwongen zelfs om in te gaan… Dat is Werk van de Geest door Jezus Christus. We staan er stil, we gaan er ettelijke honderden meters doorheen, op weg naar Gods huis. Sta maar stil. De schout van het leven arresteert ons bij Gods recht. De zonde wordt hoorbaar, zichtbaar en voelbaar. Op weg naar Gods huis vallen we onder Gods recht, en echt… we gaan onderuit. Hij moest in mijn vlees, mijn zondig vlees worden verwekt. Om te zoeken en zalig te maken wat verloren was.

U kent misschien geen letterlijke Schoutensteeg, uw dorp is anders… Maar uw leven is niet anders, uw hart is eender. We gaan door de Arme Zondaarssteeg. Onder Gods recht door. Onder de wet van het vlees door. De één misschien plankgas, de ander met gematigde snelheid, een derde fietsend, een vierde krijgt de pedalen niet meer rond, een vijfde wandelt stillekens voort, een zesde rust een weinig, een zevende durft al niet meer en zit thuis, een achtste wil al niet meer en wrokt zich wrekend verder, een negende weet al niet meer en is zich van geen kwaad bewust… Maar zij allen moeten komen, mogen komen, door de Schoutensteeg, onder Gods recht door, de schare, het volk. Verkondigen wij het nog?!

Opgewekt
Zo komen we aan. Verwekt, opgewekt om op te gaan tot Gods huis, om dan ook in te gaan. Na de Schoutensteeg gingen we nog door de Peperstraat, een onooglijk smal onderweggetje… Of we schoten door naar boven. Meteen maar. De dijk op. Het wordt ingepeperd. Er komt een schuldig, verloren volk. Een erbarmelijk volk in zichzelf. Maar het komt… tot Gods barmhartigheid, in Gods liefde! Alzo lief… Deze is mijn Geliefde, sprak God, betuigde de Geest.
Wat licht straalt er vanuit het kerkgebouw. Hoge, maar verlichte ramen. Warm is het binnen, koud is het buiten. Daar klinkt het evangelie. Daar hoort men het Godswoord: heden is U geboren de Zaligmaker. Zie ze zitten, de mensen, het volk. De één voldaan, de ander misdaan. De één als nummer… Er ontbreken er ook. De laatsten van de rij. Die niet meer kunnen, willen of weten… Maar de Geest neemt het Woord. Simpelweg door mensenwoorden heen, en straks eenvoudigweg door menselijke gesprekken en eerlijke en oprechte daden heen. De verborgenheden komen openbaar. De gedachten uit veler harten worden openbaar (Luk. 2 : 35).
Het licht van de kerklampen toont ons veel en velerlei mensen, nummers, getelden, categorieën, groepen en soorten.
Het licht van het Woord toont het volk waar ze vandaan komen: uit de Schoutensteeg, misschien zelfs wel door de Peperstraat… Of uit de hoogte van de Waaldijk, hoogmoedig en hooghartig. Maar ze staan in het Licht. Onder de Openbaring. De gedachten komen in het Licht van Gods Woord. Zo verwerkt de Geest ze één voor één, stuk voor stuk. Hij verwerkt ze in Christus' Naam. Het hart komt bloot. Zowel van hen die van verre staan, als van hen die vooraan staan en vooraanstaand zijn. Het Kind van de Kribbe blijkt meedogenloos. Als een schout… Een Gerechtsdienaar… Wie komt erdoor…? Wie mag, wie durft doorgaan? De Geest verwerkt de beste grondstof: het Woord, de Schriften, die van Hem getuigen… Goed spul… Maar niet te verteren voor het volk, de zondaren vanuit de Zondaarssteeg. Of voor de hoge dames en heren van de veilige, sterke en verhoogde Waaldijk…

Nochtans
Nochtans. En toch. Ja! Toch! Het Kind in de kribbe wekt en werkt. Gerechtigheid. Genade en Vrede zij u! Meedogenloos schijnt (NB) Zijn Licht, Kyrie Eleis, Heer' ontferm u smeekt de schare, zingend of niet… Barmhartig blijkt Zijn Licht. Velen zullen vallen in het Licht, maar de gevallenen mogen opstaan in Hem die is opgestaan (Luk. 2 : 34). Door het geloof, dat de Heilige Geest verwekt en verwerkt in het leven van de schare, het volk. De Geest zoekt ze op, thuis, in huis. Drijft ze uit, naar Gods huis, zendt ze heen naar huis. Onder Zijn kruis. Van u, van het vlees, de schuld en zonden weggedaan… Om dat te verwerken heeft de Geest, en hebben wij met Hem, levenslang werk. Elke keer, elke zondag weer door de arme zondaarssteeg. De hoge Waaldijk af. Tot in Gods ontfermen.

Ik zie ze weer zitten. Het volk, de schare. Veilig thuis in hun verwarmde, moderne of aangepaste oude huizen en hoven. Ze hebben het weer gehad. Waar hebben ze het nu over? Bij koffie en kerstkrans? Onder maaltijd en samenzijn? Waar denkt die eenzame aan? Wordt het teken nog steeds weersproken in de praatjes over dit en dat, dominee en kerkvolk? 'Heb je het gezien, die en die was er ook weer eens… En die van…?' Slikken we het evangelie met koek en koffie al weer door?
De wind waait, misschien wel letterlijk. Het Woord is gezaaid. De Geest waait: Christus kwam ter kerke, voor u. Hij kwam van al zo hoge in ons vlees, voor u. Zo verwekte Hij Christus, zo verwerkt Hij Christus. Onder het volk, voor het volk. Van overal.

W. P. van der Aa, Herwijnen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen