Advent – Gods ontzetting

De romantiek rond Kerst schijnt onuitroeibaar. Toch is zij niet terzake. Niemand wordt er wijzer van. En – wat de doorslag geeft – er is geen reden toe in het Evangelie. Niet in het Evangelie van het Nieuwe Testament (het hele decor van Christus' geboorteverhaal is eerder realistisch dan romantisch), en al evenmin in het Evangelie van het Oude Testament (waar om zo te zeggen niet de voorgrond van het Kerstgebeuren, maar de achtergrond wordt belicht).
Wat is nu het Advents-reliëf in de Schriften? Wat heeft God bewogen om in Zijn Zoon tot deze aarde neer te dalen, tot in de kribbe van de wereld, tot in het vlees van Adam?

Oppervlakkig
Het getuigt van grote oppervlakkigheid als wij op deze vraag een vlotte verklaring paraat hebben. Wie meent met een vlak dogmatisch antwoord te kunnen volstaan, die heeft nog nooit de diepte van de vraag vermoed. En diep is de vraag, grondeloos diep. Hoe is het mogelijk dat God, Die de zonde haat als geen ander, een wereld vol onrecht en zonde heeft liefgehad, en dan alzo liefgehad, dat Hij Zijn eniggeboren Zoon daarvoor overgaf? Wel, dat is nu liefde, zegt u. Zeker, maar bevroeden we wat we daarmee zeggen? Kohlbrugge heeft gepoogd het geheimenis te benaderen: 'Zeg mij, wat moet God gevoeld hebben, toen Hij Zijn Zoon overgaf? Zijn vreugde offerde Hij op, Zijn lust, Zijn leven, Zijn ander Ik. Hij maakte Zijn paleis als het ware leeg… Hij gaf Hem over in onze verdoemenis, opdat Hij zou dragen de gehele last van Zijn toorn tegen de zonde. Ach, wij zijn te aards, te mat, te dood om dit geven te begrijpen. Wondervolle gave, wondervolle ruiling!
Wat God liefhad, scheen Hij te haten en wat Hij met eeuwige haat moest haten, gelijk het Hem haatte, heeft Hij liefgehad. Wat alleen in Gods hemelrijk behoort, gaf Hij over in ons oordeel. En wat voor eeuwig door Hem verworpen moest worden, nam Hij tot Zich voor Zijn troon'.

Niet-begrijpen
Wie zó het Evangelie van Advent en Kerst gaat horen, begrijpt alras en almeer één ding: dat hij het niet begrijpt. En die valt Paulus bij: 'Het geheimenis, de verborgenheid van de godzaligheid is groot: God geopenbaard in het vlees'.
En wat ik u nu wilde overdragen in deze overdenking is dit: dat het echte geloof krachtens zijn aard ook niet anders kàn dan zich verbazen en ontzetten. Geloven is het pure tegendeel van iedere vanzelfsprekendheid. Het is verwondering in de diepste zin van het woord: gegrepen zijn door het mysterie, ontzet zijn door het wonder. En het kan ook eigenlijk niet anders. Want zouden wij de vleeswording van het Woord soms met onze leerstellige vanzelfsprekendheden mogen verklaren, terwijl God Zelf door ontsteltenis en ontzetting aangegrepen was toen het ging om het behoud van goddelozen? En aan Gods ontzetting valt niet te twijfelen! Het staat er zwart op wit: 'Omdat God zag…, ontzette Hij Zich'. Wat zag Hij dan? Lees het hele hoofdstuk! Lees de hele Bijbel! 'Lees' de wereld om u heen en in uw eigen hart! God ziet: onrecht, leugen, bloedvergieten en bederf. En waar Hij ook ziet en zoekt: niemand die vrijuit gaat, niemand die schone handen heeft, niemand die een uitzondering vormt. Allen medeplichtig. Geen voorbidder, geen middelaar die plaatsbekledend borg staat om de schuld te verzoenen.

Ontzetting
Geen heilige die God toekent wat Hem toekomt: gehoorzaamheid aan Zijn wil en Wet, uit een ongedeeld hart. Geen liefde, terwijl God liefde is. Geen heiligheid, terwijl God heiligheid is… En toen? Zond de Heilige toen Zijn Zoon? Nee, voordat Zijn liefdeshart naar buiten trad, gebeurde er iets aan de binnenkant van Zijn hart. Een geheimenis dat nimmer geheel toegankelijk voor ons is. Maar waarvan ons voldoende is geopenbaard om er perplex onder te raken: God ontzette Zich! (Jes. 59 : 16). Ik kan u niet beschrijven wat dat is geweest. Ik kan het hoogstens enigszins aanduiden. Gods 'ontzetting' wijst ons in ieder geval op Zijn hevige bewogenheid. Hij neemt de zonde niet licht op. Zij gaat niet langs Hem heen. Maar zij raakt Hem pijnlijk, smartelijk, ont-zettend. Alle ongerechtigheid staat zo ver van Hem af, dat zij Hem – als zij Hem onder ogen komt – diep ter harte gaat en ontstelt. De profeten aarzelen niet om hierbij te spreken over Gods toorn. God is geen stenen afgod. Afgoden toornen niet.
God heeft een uiterst gevoelig hart. Hij toornt. De zonde laat Hem – het is in grote eerbied bedoeld – niet koud, maar brengt een brand van toorn teweeg. En wie, die hier enig zicht op krijgt, schrikt niet van ontzetting? Wie kan van Gods ontzetting horen, zonder zelf daaronder ontzet te raken? Zij gaat mij immers aan! 't Zijn ónze ongerechtigheden die een scheiding maken… (vs. 2).

Verbazing
Maar nu de volgende verbazing. Wij zouden verwachten: omdat God niemand zag die goed deed, zonder uitzondering, goot Hij Zijn ontzetting en toorn uit over allen, zonder uitzondering. Maar het hoogst verbazende geschiedt: Hij giet geen toorn uit, maar heil! 'Daarom bracht Zijn arm Hem heil aan.' Bespeurt u hoe anders Góds gedachten zijn dan de ónze? Gods ontzetting over onze schuldige verlorenheid is niet een beweegreden om eens en voor goed af te rekenen met Zijn vijanden, maar om eens en voor goed toe te rekenen aan Christus Zijn Zoon, wat wij misdeden. Want wat is dit heil, dat Zijn arm Hem aanbracht, anders dan dit: dat vanuit de ontzetting van Zijn toorn Zijn ontferming zich baanbrak en Hij in Zijn Zoon de wereld met Zichzelf verzoende (2 Kor. 5). En dat ging voor de Zoon niet lángs het gericht, maar er doorheen. Geen heil zonder offer. Geen Kerst zonder kruis. Geen leven zonder dood. En daarom: geen Adventsviering zonder ontzetting! Want Advent ontsproot aan Gods ontzetting.
Ik wens u een gezegende Advents- en Kersttijd: in dát geloof dat met God mee-ontzet is onder het gewicht van de zonde, en dat tevens levenslang verwonderd blijft over het onvermoede heil. Het is heil dat vlees en bloed werd in de Heiland: vlees van ons vlees, bloed van ons bloed, pijn van onze pijn, tranen van onze tranen, zonde van onze zonde (2 Kor. 5 : 21). In deze Heiland, Gods Alles en ons Alles, gaf God Zijn hart leeg.

A. de Reuver, Delft

Tekst foto:
Toen zij nu vertrokken waren, ziet de engel des Heeren verschijnt Jozes in de droom, zeggende: Sta op, en neem tot u het Kindeke en Zijn moeder, en vlucht in Egypte, en wees aldaar, totdat ik het u zeggen zal; want Heródes zal het Kindeke zoeken, om Het te doden.
Mattheüs 2 : 13
Gemetseld steen in de Melkgrot naast de Geboortekerk, Bethlehem.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen