Boekbespreking

Ter gelegenheid van zijn zeventigste verjaardag is Kuitert door zijn universiteit geëerd.

Het Instituut voor Ethiek aan de VU heeft een studium generale georganiseerd. Men heeft zich, zo lezen wij in Vooraf, nog eens over het theologische en ethische werk van Kuitert gebogen. De vele herdrukken van het 'Algemeen betwijfeld christelijk geloof vormen niet de minste aanleiding om belangrijke vragen over theologie, ethiek en hun onderlinge relatie aan de orde te stellen. Na een korte Inleiding volgen zeven lezingen over een aspect van Kuiterts theologie. Hijzelf heeft een slotlezing gehouden, die in het boek voorop gaat. We lezen op blz. 8 'Bedankt, Harry Kuitert, en ga door ons te verrijken met je werk'. Met deze zin is de strekking van het boek getypeerd.

Toch is dit boek niet alleen een lofrede. Het bevat kritiek, zelfs vrij fundamentele kritiek. Voordat ik daarover iets schrijf, wijs ik eerst op het slot van de bijdrage van Hans Reinders. Deze is onlangs benoemd als opvolger van Kuitert.

Reinders verschilt fundamenteel van Kuitert. Het gaat met name over euthanasie en levensbeëindiging. Evenals in de andere feestbundel voor Kuitert stelt Reinders, dat Kuitert ten onrechte moraal en geloof, ethiek en levensbeschouwing van elkaar losmaakt. Reinders betoogt twee dingen: met die ontkoppeling kan een medicus in de praktijk niet toe. En verder: Kuitert zelf houdt zich er niet aan. In zijn ethisch oordeel blijkt levensbeschouwing, wil men geloof, een rol te spelen. Kuitert is niet consequent.

Reinders vraagt aan het slot van zijn artikel of Kuitert zijn theorie moet herzien. Het gaat om de theorie over het morele beraad dat genoeg heeft aan morele principes, die in de samenleving gemeengoed zijn. Reinders vindt dat dit een te krappe jas is geworden, die Kuitert niet meer past. Kuitert komt er zelf niet mee uit. Reinders' vraag is nu of Kuitert zich op zijn zeventigste verjaardag nog naar de kleermaker moet spoeden om zich een nieuwe jas aan te laten meten.

Ik citeer het antwoord dat Reinders geeft. 'Alsjeblieft niet? Waarom zou hij? Niets is immers zo lekker, als een ouwe jas waar je door en door mee vergroeid bent. Voor de feestgangers — wij die hem komen feliciteren — geldt echter datje niet in je ouwe kloffie op een feest verschijnt.' De lezer denke bij dit citaat wat hij wil. Het is poly-interpretabel. Mijn conclusie is deze: Kuitert heeft altijd gezegd, alles verandert. Dat geldt ook van de waardering en de draagkracht van Kuiterts theologische en ethische beschouwingen. Wat hij met zo veel verve over andere meningen heeft gezegd, wordt nu door zijn leerlingen en bewonderaars op hemzelf toegepast.

Wel vraag ik me af, als ik denk aan de aanmoediging aan Kuitert om verder te gaan of dit geldt voor zijn 'ouwe kloffie' of voor een nieuwe snit? Het antwoord laat ik aan Reinders en de lezer over.

Intussen zijn er heel wat opstellen die op het zojuist genoemde punt Kuitert onder kritiek nemen. Ik denk aan de Utrechtse ethicus Ton van den Beid, aan de docent uit Kampen Lieke Werkman. Haar opstel 'Het vrouwmens in de ethiek' zegt onomwonden: de feministische ethiek kan met Kuitert niet verder komen. Zo ook Bert Musschenga, die overigens in wezen zijn kritiek herhaalt van vijfjaar geleden, verschenen in de bundel bij Kuiterts afscheid. Ook de filosoofTheo de Boer, hoe vriendelijk en welwillend, kan met Kuitert niet uit de voeten. Hij wil op een heel andere manier verder. De Kamper hoogleraar Gerrit Manenschijn verschilt fundamenteel met Kuitert van mening.

En dan het opstel van Kuitert zelf Het is niet anders dan een herhaling van zijn vroegere publikaties. Bij mij bleef de vraag achter: Betekent deze feestbundel tegelijk het begin van het einde van het Kuitert-tijdperk in theologie en ethiek?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen