Als een eenzame mus op het dak

Prediking

De preken van Paauwe zijn kort. Met weinig citaten. We bemerken belangstelling voor het Nieuwe Testament. Ook preekte hij meermalen over dezelfde tekst. Paauwe was geen langdradige prediker. Bovendien nam hij Mattheüs 6 vers 7 serieus: zijn gebeden waren bondig.

Het is jammer dat Dros en Sjoer niet een preek van Paauwe in hun boek hebben opgenomen. De lezers leren dan vooral zijn preekstijl kennen.

Paauwe kent een tweeërlei prediking. Er is een ware prediking en een valse prediking. Om die te kunnen onderscheiden hebben we kennis nodig. Men verkrijgt de kennis door de verlichting van de Heilige Geest in het hart. Zonder die verlichting volgen we de valse prediking, zelfs al zitten we onder de ware prediking.

Paauwe stond in zijn tijd als predikant alleen. 'Hij was het met niet één predikant eens'. Tot deze conclusie kwam ds. L. Vroegindeweij. De hervormers Luther en Calvijn hebben volgens Paauwe zuiver gesproken. Verder voelde hij zich verbonden met Theodorus van der Groe en dr. H. F. Kohlbrugge.

Daar citaten eerder uitzondering dan regel zijn, geef ik er twee door die ik in zijn preken tegenkwam.

De eerste herinnert aan Wilhelmus Schortinghuis: 'Ik wil niet, ik kan niet, ik weet niet, ik heb niet, ik deug niet. Deze zalige nieten van Schortinghuis moeten nu ook onze nieten zijn, anders komt God nooit aan Zijn eer. En als dit niet geschiedt, dan komen wij nooit aan onze zaligheid.'

De tweede is van Jodocus van Lodensteyn: Gij kent de versjes uit de 'Uitspanningen' van Van Lodensteyn misschien wel. U kunt daarvan veel in deze verzen vinden: eenzaamheid en afgetrokkenheid. Een onbegenadigde moet onder de mensen wezen, hij moet babbelen, hier wat horen en daar wat brengen, en z'n dag is niet goed besteed wanneer hij niet onder de mensen is. Maar Lodensteyn zong: 'Eenzaam, met God gemeenzaam; en dat is het leven en het andere is de dood'.

Kernpunten

Algemene en bijzondere werking van de Geest

Kenmerkend voor de algemene bearbeiding is het nog niet met Christus verenigd zijn. Paauwe spreekt soms breedvoerig over de werking van de Geest in het leven van de nog niet tot bekering gekomen mens, met alle nadruk op het verschil tussen 'waar' en 'vals werk'. Kennis van Christus door het Woord, of kennis van Christus door het Woord en een algemene werking van de Heilige Geest, is niet zaligmakend. Alleen de bijzondere werking van de Geest is zaligmakend. Deze bijzondere kennis wordt opgedaan door de uitverkorene.

De Geest gebruikt de Wet en het Evangelie. In de prediking moet onderscheid gemaakt worden tussen Wet en Evangelie. 'Met de Wet begint 't en niet met het Evangelie. Begint iemand met het Evangelie, dan vergist hij zich en zijn geloof is niets anders dan een verschrikkelijk bedrog, een satansbedrog'.

De Predestinatie

De predestinatie (verkiezing) heeft een trinitarisch fundament: 'Onze verkiezing ligt in den Vader; onze verlossing ligt in den Zoon en de mogendheid om de verworven, de door den Zoon verworven en door den Vader bestemde zaligheid aan te grijpen, ligt in de geest. En wie dit verstaat, is een mens van God geleerd'.

De verkiezing neemt in de prediking van Paauwe geen dominerende plaats in. Het is er hem alles aan gelegen om zijn 'toehoorders' te overtuigen, niet alleen van de noodzaak maar ook van de mogelijkheid tot bekering. De predestinatie is eerder een garantie van de trouw van de Heilige, dan een bedreiging. Ook dient de predestinatie in de verkondiging niet voorop geplaatst te worden.

Ik citeer een gedeelte van een preek uit het jaar 1929, dat het standpunt van Paauwe duidelijk weergeeft: Ik zei ll. zondag in de prediking: U moet over de verkiezing niet tobben. U moet ze geloven, en als u ze gelooft, ziet u, dat de verkiezing uit God de Vader is. Begint er nooit mee, want er staat: De verborgene dingen zijn voor de HEERE, onze God, maar de geopenbaarde zijn voor ons en voor onze kinderen' (Deut. 29 : 29). De nodiging tot alle mensen is: Wendt u naar Mij toe; wordt behouden al gij einden der aarde; want Ik ben God, en niemand meer' (Jes. 45 : 22). Als een mens gelooft, dan verstaat hij, dat zijn verkiezing uit God de Vader, in Christus Jezus is. En dan begint hij te zeggen, somtijds met luider stem, maar ook onhoorbaar. 'Door U, door U alleen, om t eeuwig welbehagen' (Ps. 89 : 8 ber.).

In Paauwe's laatste levensperiode (1952-56) komt de uitverkiezing nauwelijks meer ter sprake. Er is een toenemende concentratie op Jezus Christus.

Aanbieding

De aanbieding van Christus is voor Paauwe van groot belang. Het geeft hem aanleiding tot kritiek: 'Deze leer van de aanbieding is zo goed als weg in Nederland'. Het Evangelie is Gods aanbod. God biedt ieder mens, die binnen het bereik van Zijn Woord gekomen is, de Heere Jezus Christus aan met al Zijn schatten en gaven. Zonder onderscheid bracht Paauwe het Evangelie aan elke zondaar. De prediker van het Evangelie heeft een volmacht de Zoon van God aan te bieden. 'En was de gehele wereld hier, dan zou aan de gehele wereld de Heere Jezus Christus worden aangeboden'.

Paauwe wijst in zijn preken steeds op de ernstige zonde van het ongeloof. Een mens gaat verloren vanwege het ongeloof. Door de Evangelieprediking niet te verstaan, weigert men Christus aan te nemen. Het ongeloof houdt ons van Christus gescheiden. Het verkeren onder de prediking is niet vrijblijvend. Paauwe legt zijn 'toehoorders' het vuur na aan de schenen. Ik laat hem zelf spreken: 'U is thans onder de prediking. En weet u wat God heeft gedaan? De zaligheid in uw hand gelegd. Jezus Christus met al Zijn schatten en gaven hebt u op het ogenblik in uw hand. De vraag is nu of u Hem zult toeëigenen, of dat u dat niet zult doen. Wanneer u Hem u toeeigent, dan bezit u wat. Zo u dit nalaat, dan zal, wat nu wordt gepredikt, in de dag der dagen allerverschrikkelijkst tegen u getuigen, want gij zult niet in de eerste plaats worden geoordeeld naar uw val en bondsbreuk in Adam. U zult ook niet in de eerste plaats worden geoordeeld naar wat u gedaan of gelaten hebt, maar u zult geoordeeld worden naar het Evangelie. En uw zwaarste zonde, de grond van uw verwerping, zal zijn uw verwerping van het Evangelie, uw verwerping van Jezus Christus, in Wie de genade, de barmhartigheid Gods is aangeboden'.

De auteurs Dros en Sjoer hebben ontdekt dat er bij Paauwe aan het eind van zijn leven een toon van klemmend en groeiend ongeduld over de kennelijke onbekeerlijkheid van veel 'toehoorders' is waar te nemen. Ik ben het met hen eens. Paauwe drukt zich soms een beetje cru uit. In een preek uit 1951 deed hij het volgende verwijt: 'De mensen denken, dat het communisme zo'n vreselijke zaak is. Ze menen, dat we van het uitbreken van een oorlog het allerergste hebben te wachten. Nee mensen, dat is het niet. De leegheid van de ziel van de mensen van deze tijd, dat is het! Dat er een mensdom is, dat weigert zich onder Christus te stellen, Hem te erkennen. Hem aan te nemen uit de hand des Vaders, terwijl Hij aangeboden wordt, dat is erger dan het communisme en een derde wereldoorlog, dat is het allerergste'.

Paauwe deed niet moeilijk als hij kleur moest bekennen. Iemand maakte in een brief bezwaar tegen hetgeen hij had gezegd. De schrijver van de brief meende dat de belofte niet alle mensen geldt. Zijn antwoord is: 'Het spijt mij voor de briefschrijver, maar het is niet anders dan ik heb voorgesteld. ledere hoorder van het Evangelie, ieder die de Bijbel leest, heeft een volstrekt recht op de belofte'.

Paauwe stelt dat teksten alleen betekenis hebben in Christus. Wie de Schriften verstaat, die' ziet eigenlijk maar één woord: 'Christus'. 'Wanneer iemand gelooft, dat Christus de zaligheid is, dan rust hij op Christus. Hij rust niet op zijn ervaring of op de wetenschap, dat dit of dat met hem is gebeurd, want dat alles is het geloof niet. Hij rust op de blote belofte van God, die in Christus is ja en in Hem amen'.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen