Een onmogelijke combinatie

Zowel in het Oude als in het Nieuwe Testament wordt ons voorgehouden dat het in de dienst aan God om eenheid gaat. Eenheid van hart en eenheid van leven. Gij zult liefhebben de Heere uw God met geheel uw hart, en met geheel uw ziel, en met geheel uw verstand; dit is het eerste en grote gebod.

Het dienen van God verdraagt zich dan ook niet met de dienst aan de afgoden van deze wereld. Het een valt niet te combineren met het ander. Dat is wat de Heere Jezus zegt in dat vers uit de Bergrede: Niemand kan twee heren dienen! Het is óf., óf Het is haten of liefhebben. Het is verachten of aanhangen. Een keuze voor de Heere God en Zijn dienst brengt een positiebepaling tegenover de afgoden met zich mee. Om welke afgod gaat het hier? De Heere Jezus zegt: gij kunt niet God dienen en de Mammon. Wij zijn gewend om de Mammon gelijk te stellen aan de afgod van het geld. Toch kunnen we ook denken aan een verleiding die breder is dan de zucht naar geld en goed. Het woord Mammon is taalkundig verwant aan ons woord amen. Het woordje waarmee wij onze gebeden besluiten om aan te geven dat wat wij hebben gebeden ook vast en zeker is.

Anders gezegd: de Mammon staat voor al die dingen waar wij vastigheid en zekerheid van verwachten. Zeker, dat is in onze samenleving vooral het bedrag dat op ons bankafschrift vermeld staat. Aan geld ontlenen wij vastigheid. Maar geldt dat ook niet van de plaats die wij op de maatschappelijke ladder innemen? Of van onze gezondheid? 'Als je maar gezond bent!' Wie zich door die dingen laat beheersen, wie daarin zekerheid zoekt voor z'n bestaan, dient de Mammon.

En Mammon-dienst is slavernij. Immers, wanneer ben je zeker van je zaak? Hoeveel geld heb je nodig om je veilig te voelen? Welke maatschappelijke positie biedt genoeg zekerheid voor een riant en gelukkig leven? De dienst aan de Mammon betekent het krampachtig najagen van wat niet verzadigen kan. Er is meer, steeds meer nodig om het verlangen naar vastigheid te bevredigen, met alle gevolgen van dien. De zorg voor de vervulling van al die verlangens eist je op en eigenlijk ben je nooit helemaal zeker van je zaak.

Nu, zo'n ik-gerichte levensinstelling valt niet te combineren met de leefregels van het Koninkrijk. Leefregels die spreken van de liefdedienst aan God en de naaste. Het is derhalve een kwestie van liefhebben en haten, of aanhangen en verachten.

Jezus vraagt naar de plaats van ons hart. Waar maken wij ons leven in vast? In schatten op de aarde of in de hemel (vers 19-21). De Heiland zegt het met klem: Niemand kan twee heren dienen! Gij kunt niet God dienen en de Mammon!

Dit woord van de Heere Jezus, dat ons door Mattheüs wordt overgeleverd, is scherp en radicaal. Maar wat doen we ermee in de week van de bidstond voor gewas en arbeid? Is het in het licht van deze tekst niet heel hachelijk om samen te komen in de kerk en een bidstond te houden voor zulke aardse zaken? Verdraagt zich dat met elkaar: de dienst aan God en de economie? Gevouwen handen en landbouw en werkgelegenheid?

Als de bidstond voor het gewas niet meer is dan een oude gewoonte, dan is het inderdaad riskant om zo'n kerkdienst te beleggen. Wanneer we in ons leven een strikte scheiding hebben aangebracht tussen "werk en kerk, dan is een biddag toch alleen maar zonde van je tijd en dus zonde van het geld. Maar anders... Anders worden we juist op biddag gewaar, dat al die zaken van gewas en arbeid, geld en economie er helemaal bij horen! Ze horen uitdrukkelijk bij het leven voor Gods aangezicht. Midden in de week, midden in het volle leven, misschien met de werkkleren nog aan, mogen we de Heere zoeken in het gebed. De dag des Heeren en de woensdag staan niet los van elkaar.

Alleen de vraag is wel: waar bidden wij om op biddag? Bidden wij om succes? Om welvaart en volle schuren? Moet de biddag een of andere hemelse garantie vormen voor onze wereldse wensen? Voordat wij er erg in hebben, staat dan het gebed in dienst van onze eigen zekerheden. Voordat wij er erg in hebben, zitten we op het spoor van de Mammon. Wat blijft er dan nog over van de heiligheid van het gebed, waarin wij in alle oprechtheid en afhankelijkheid naderen tot God?

We mogen niet over het hoofd zien, dat dit woord over de Mammon komt uit de mond van Christus. De grote Amen, de trouwe en waarachtige Getuige (Openb. 3 : 14). Hij die Zelf vast en zeker is, stelt zich tegenover de afgod van geld en goed die vastheid en zekerheid voorspiegelt.

Is daarmee niet het belangrijkste gezegd? Gewas en arbeid, geld en goed mogen we beslist niet isoleren van het christelijke leven. Maar ze zijn geen doel in zichzelf. In economische groei ligt niet de vastigheid van ons bestaan. Ook al wil de Mammon ons dat steeds doen geloven. Nee, de echte zekerheid ligt ergens anders. Die ligt in Iemand anders.

Ook als wij bidden met het oog op de oogst, zijn wij op Christus aangewezen. Ook als wij biddag houden, gaat het om de liefde tot Hem, om de kennis van Hem, om de navolging van Hem. Echte vastheid en zekerheid vinden wij niet buiten die Amen om! Wie Hem bezit, die zal aan zijn heil niets ontbreken (Calvijn).

Dat is ook de juiste volgorde. Op biddag en daarna.

Zoekt eerst het Koninkrijk van God en Zijn gerechtigheid en al deze dingen zullen u worden toegeworpen. Hij, die ook Zijn eigen Zoon niet gespaard heeft, maar heeft Hem voor ons allen over­ gegeven, hoe zal Hij ons ook met Christus niet alle dingen schenken?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen