Om de erve der vaderen

Als in 1 Kon. 21 : 1-6 koning Achab de wijngaard van Naboth voor zich opeist, dan lijkt dit nogal onschuldig. Het kwam Achab gewoon beter uit, en hij wilde er zelfs een betere wijngaard voor terug geven. Achab wilde trouwens ook wel de waarde van deze wijngaard in geld uitkeren.

Maar Naboth verzet zich, en wel principieel! Naboth kende immers de wetten van Mozes. Bij inname van het beloofde land Kanaan werd iedere stam van het volk Israël een stuk land toebedeeld. Dat was Gods liand, en dat mocht nooit meer weggegeven worden. Het zou Israël tot 'een eeuwige erfenis' zijn. De beoogde fusie tussen de Nederlandse Hervormde Kerk, de Gereformeerde Kerken in Nederland en de Lutherse Kerk lijkt onschuldig. We leven tenslotte in een tijd van ontkerstening. Financieel is het veel meer rendabel om de genoemde kerken samen te voegen. Kwestie van verantwoord financieel beleid. De beoogde fusie lijkt niet alleen onschuldig, maar blijkt zelfs geboden. Althans volgens velen, die dan Christus' bevel citeren: 'Ik wil, dat ze allen één zijn'.

We zouden er een betere 'wijngaard des Heeren' voor terug krijgen...! Maar met Naboth verzetten wij ons principieel: 'Dat late de Heere verre van ons zijn'! Waarom? Omdat het hier gaat om 'de erve der vaderen' - de Nederlandse Hervormde Kerk, daarom!

Wat is dan het karakteristieke en tegelijk unieke van de Nederlandse Hervormde Kerk? Het unieke en karakteristieke worden gevormd door haar grondslag in de reformatorische drieslag: sola Scriptura (alleen door de Schrift), sola Gratia (alleen door genade) en sola fide (alleen door het geloof). Anders geformuleerd, haar grondslag ligt in het reformatorisch verstaan van de rechtvaardiging van de goddeloze ofwel in de verzoening door voldoening. Daarbij is het verbond der genade eenzijdig in zijn oprichting, ook in het leven van iedere gelovige afzonderlijk.

Daarmee is dan tegelijkertijd gegeven en beleden de trouw van God niettegenstaande onze ontrouw. Reden waarom hervormd-gereformeerden nooit met de Afscheiding in de vorige eeuw mee, konden gaan en dat vandaag nóg niet kunnen. Lééft de Nederlandse Hervormde Kerk dan uit de erfenis van de Reformatie? Ten dele! Alleen de hervormd-gereformeerden en de Confessionelen, en ook zij weer ten dele! Maar zij konden de 'anderen' altijd houden aan de erfenis van de Reformatie op grond van de huidige kerkorde. Daarin belijden we immers 'in gemeenschap met het belijden der vaderen', wat verstaan dient te worden als 'in overeenstemming met het belijden der vaderen', immers bij 'gemeenschap' gaat het om de wezenlijke zaken, anders is er van gemeenschap geen sprake. Op grond hiervan zijn hervormd-gereformeerden in deze kerk gebleven. En ze hoopten Gods waarheid in deze kerk te verbreiden en te verdedigen.

Andere situatie

Vanuit het Samen op Weg-proces kan er echter een geheel andere situatie gaan ontstaan. Een situatie, die wezenlijk verschilt van de huidige.

De Gereformeerde Kerken, die zeer orthodox uit de Hervormde Kerk weg togen dan wel zich zeer bewust afscheiden in de vorige eeuw, zijn momenteel voor een groot deel zeer liberaal geworden. Kuitert is een gereformeerde vrijzinnige. Een contradictio in terminis, die misschien het beste aan de VU verklaard kan worden.

De Lutherse Kerk heeft een geheel eigen traditie, maar vergeleken met de leer van Luther kan deze kerk het beste worden getypeerd met neo-luthers. Ook hier is Karl Barth op visite geweest en heeft daar heel wat nagelaten. De Gereformeerde Kerken komen niet terug naar de Hervormde Kerk. Dit zou acceptabel zijn, al waren ze nog zo liberaal, want de hervormd-gereformeerden zouden hen dan onmiddellijk aanspre ken op de huidige reformatorische grondslag van de Nederlandse Hervormde Kerk. In alle bescheidenheid, want ook de Hervormde Kerk heeft niet weinig schuld aan de Afscheiding en de Doleantie van de vorige eeuw!

Maar dan zou in ieder geval de Doleantie van Kuyper ongedaan zijn gemaakt. En ook de Lutherse Kerk voegt zich niet bij de Hervormde Kerk. Ook dit zou nog te verdedigen zijn.

Maar er moet een geheel nieuwe kerk ontstaan. En wel zó, dat ze alledrie tegelijk naar elkaar toe komen en dan op een andere plek... in de beoogde Verenigde Protestantse Kerk van Nederland.

Dat lijkt aardig en vrij onschuldig, maar één ding gaat onder tafel: de unieke plaats en het unieke karakter van de Nederlandse Hervormde Kerk als 'de erve mijner vaderen'. Daar hecht men niet aan, omdat men aan haar unieke belijdenis niet hecht!

En de Gereformeerde Kerken zien hun verworven en verworden geestelijke bagage allerminst als een minpunt maar juist als een niet geringe geestelijke aanwinst, die ze in geen geval kwijt willen en koste wat het kost willen indragen in de nieuwe kerk!

En de Lutherse Kerk wil haar neo-lutheraanse opvattingen en traditie onder geen beding missen. Ook dat zal worden gehonoreerd in de nieuwe kerk.

Welnu, dan een nieuwe kerk. En dus ook een andere kerkorde als basis of fundament van die nieuwe kerk.

En zo werd er een concept van een nieuwe kerkorde ontworpen, die ondertussen door de trio-synode in eerste aanleg is aanvaard. Momenteel is het woord aan de classes. Deze kunnen amendementen (veranderingen) voorstellen en deze gezamenlijk voorleggen aan de synoden. Als dan dit ontwerp-nieuwe kerkorde, al of niet geamendeerd wordt aanvaard, is de fusie van de drie kerken een feit.

Niet-hervormd

Wat behelst nu de nieuwe kerkorde? Veel van het oude, maar ook veel van het nieuwe. En dat nieuwe maakt het geheel tot niet-reformatorische, dat is dus niet-hervormd!

Immers, naast de drie reformatorische belijdenis-geschriften zijn in deze nieuwe kerkorde dan ook opgenomen de Konkordie van Leuenberg (overeenkomst tussen Luthersen en Gereformeerden met ontkenning van de praedestinatie en een sterk Barthiaanse inslag) én de Augsburgse Confessie (die ook niet geheel accordeert met onze confessie).

Al staan de Leuenberger Konkordie en de Augsburgse Confessie niet in het grondslagartikel van de nieuwe kerkorde, ze staan wel gezamenlijk in die nieuwe kerkorde. En dat houdt zo veel in, dat ze eigenlijk en wezenlijk elkaar opheffen. Met name Dordt en Leuenberg vechten elkaar het kerkelijke huis uit. Ondertussen is de geest en de teneur van de gehele nieuwe kerkorde dusdanig, dat de Dordtse Leerregels ofwel De Vijf Artikelen tegen de Remonstranten monddood moeten worden gemaakt. Ze worden dan op deze wijze 'onschadelijk' gemaakt en 'verdwijnen' in feite.

Arminius staat opnieuw tegenover Gomarus! Maar hij is door de eeuwen heen slimmer en sluwer geworden, Arminius probeert nu Gomarus de mond te snoeren en monddood te maken in zijn eigen huis. En dat terwijl de Synode van Dordrecht Arminius officieel monddood had gemaakt (Dimittimini - verdwijn!).

Mogelijk zal er nu voor het eerst een synode komen die officieel Gomarus uit de kerk werpt!!! Men heeft er dan alleen geen erg in, dat men dan de Kerk zelf weggooit! Want het fundament van de Reformatie is dan opgebroken, en daarop kan de Kerk van de Hervorming niet staan.

Afgescheiden

Die Nieuwe Kerk zal zich dan ook afgescheiden hebben van de Kerk van de Reformatie dan wel de Hervormde Kerk. En aangezien hervormd-gereformeerden altijd al tegen Afscheiding zijn geweest, kunnen ze ook nu niet mee! Trouwens, in deze nieuwe kerkorde wordt de eenzijdigheid van het verbond der genade niet meer eenzijdig beleden. Uiteraard, want deze kerkorde is in wezen remonstrants! De geloofsdoop is dan ook een alternatief voor de kinderdoop. Het huwelijk als wezenlijke christelijke instelling komt niet meer aan de orde in deze kerkorde. En de ambtsgedachte is al evenmin gereformeerd. Hervormd-gereformeerden geloven, dat de Nederlandse Hervormde Kerk de openbaring of de gestalte is van de katholieke kerk ofwel de kerk der eeuwen in dit land. Ze konden daarom niet mee met de Afscheiding in de vorige eeuw, en ze kunnen daarom niet mee met deze moderne of nieuwe afscheiding van de Kerk der eeuwen in deze eeuw. hervormdgereformeerden wensen waarlijk katholiek te blijven!

In de huidige discussie komen zij momenteel niet verder dan: 'dat zij verre van ons, dat wij u de erve der vaderen zouden geven'.

(Eerder gepubliceerd in Hervormd-Zuid (Rotterdam)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen