Ten opzichte van man, kinderen, gezin

a. Echtgenote van haar man

— Bijbelse noties

Als gekeken wordt naar de betreffende bijbelse noties blijken de begrippen 'gelijkwaardigheid', 'hulpe tegenover' en 'onderdanig' belangrijke gegevens te bevatten. In het vervolg zal bij alledrie kort stilgestaan worden.

1. Gelijkwaardigheid.

In Gen. 1 : 27 staat dat zowel man als vrouw naar het beeld van God geschapen is. Hierin blijkt de gelijkwaardigheid; man en vrouw zijn alletwee waardevol voor God. Toch zijn ze als man en vrouw verschillend; ze zijn 'niet-gelijk'. Men zou kunnen zeggen: er zijn 'mannelijke mensen' en 'vrouwelijke mensen'. Het woord 'mens' geeft het gelijkwaardige aan; de toevoeging 'mannelijk' of 'vrouwelijk' legt de notie niet-gelijk uit. Deze combinatie, 'wel gelijkwaardig maar niet gelijk' kan ook uitgelegd worden aan de hand van het voorbeeld van een (Nederlandse) stuiver en een (Belgische) franc; beide zijn 5 cent waard, maar een stuiver is alleen in Nederland geldig en een franc slechts in België. 

2. Hulpe tegenover.
Bij de schepping van de vrouw uit de rib van Adam wordt zij hem een 'hulpe tegenover'. Het Hebreeuwse woord voor 'hulpe' is echter niet een denigrerend 'hulpje', maar een eervolle titel, die in Ps. 146 voor de HEERE gebruikt wordt. 'Wat de HEERE voor Adam vanuit de hemel is, mag Eva voor hem op aarde zijn': de vrouw mag de man bijstaan in zijn taak.

3. Onderdanig.
Dit woord komt uit het N.T. en geeft de manier aan, waarop de vrouw haar man bijstaat. Hij blijft het hoofd, de verantwoordelijke, en. zij stelt zich vrijwillig onder hem.

— Concrete invulling

In verschillende beroepen geldt het 'hulpe tegenover'-zijn heel letterlijk. Op sommige werkterreinen helpt een vrouw haar man daadwerkelijk in het uitoefenen van zijn beroep. Traditioneel wordt gedacht aan boer en tuinder, arts en predikant (bijvoorbeeld als de echtgenote de telefoon aanneemt en mensen te woord staat). Ook voor kleine zelfstandigen, die een winkel 'aan huis' hebben, zal het geen zeldzaamheid zijn dat de vrouw (als de omstandigheden het toelaten) meehelpt in het bedrijf. Naast de 'actieve' inzet kan een vrouw haar man ook op een andere manier helpen. Bij de meeste beroepen geldt wel dat de man wil praten over dingen, die hij op zijn werk meemaakt; mooie dingen, maar ook moeilijke dingen. Als zijn vrouw hem daarbij een luisterend oor biedt en meehelpt de dingen te bespreken met elkaar, is ze voor haar man een hulpe tegenover. Dit doorspreken geldt eveneens andere dingen, die zo in de week op iemand af kunnen komen. Als een man in het kerkelijk werk of enig ander vrijwilligerswerk betrokken is, treft hij bij zijn vrouw dan een luisterend oor? Of is zij iemand, die hem beveelt dat erebaantje te nemen? Moe? hij van haar per se in al die commissies, of mag hij het absoluut niet? Hier is een scala van mogelijkheden; wil een vrouw op een bijbelse manier een hulpe tegenover haar man zijn, dan zal zij haarplaats moeten kennen: niet bevelen of verbieden, maar helpend de hand bieden bij het maken van de juiste keuze. Als een man een keuze gemaakt heeft en deze naar eer en geweten voor God kan verantwoorden, moet een vrouw die situatie accepteren. Dit kan voor haar moeilijk zijn als die keuze van de man tegen de eigen ideeën van de vrouw ingaat. Ontevredenheid kan een grote rol gaan spelen. Zij moet dan niet gaan mopperen of hem op een andere manier voor de voeten lopen; op die wijze helpt ze hem niet en is ze niet op haar plaats.

— Aan de bel trekken

Toch kunnen zich gevallen voordoen dat een vrouw er goed aan doet als ze op een juiste wijze ingrijpt in de 'planning' van haar man. Als een man zijn gezin bij de warme maaltijd een halfuur laat wachten, omdat hij een dringend (geestelijk) gesprek met iemand heeft hoort het gezin zich daarnaar te schikken. Als de vader die week voor de vierde keer om die reden te laat is, wordt het misschien tijd dat die vrouw haar man van een goed horloge voorziet en hem vraagt voortaan te proberen zulke gesprekken uit te stellen tot geschiktere tijden.

Een vrouw moet er voor waken, dat haar man een echtgenoot voor haar, en een vader voor de kinderen kan zijn. Is een man gemiddeld vier avonden in de week weg, en bovendien overdag niet thuis, dan mag/ moet zijn vrouw aan de bel trekken en hem op zijn plichten als man en vader wijzen. Kinderen zullen vaak als 'graadmeter' functioneren; zijn de kinderen misschien extra druk, omdat ze te weinig aandacht krijgen?

De bel moet ook geluid worden, als die man te veel voor de kerk weg zou zijn. Het argument 'ja, maar het is voor de kerk' kan niet alles goedpraten!

Als een vrouw aan de bel moet trekken omdat haar man het echt te bont maakt, dan doet zij er goed aan daarbij de juiste tijd en gelegenheid af te wachten. Direct, als hij thuis komt, als het hele gezin aan tafel zit, is niet het juiste moment. Beter is het een tijd af te wachten, dat man en vrouw samen zijn en er rustig over kunnen spreken. Maar ja, wie kan in zo'n geval wachten...?

b. Moeder van haar kinderen

— Opvoeding tot Gods eer

Als een vrouw kinderen van de Heere ontvangen heeft rust op de ouders de taak en opdracht hen op te voeden tot Gods eer. Deze taak is veelomvattend en kan alleen in afhankelijkheid van de Heere gedaan worden. De kinderen moeten leren te leven naar Gods Woord. Zo wordt hen geleerd wat werkelijk waarde heeft in het leven; een goede opleiding is waardevol, maar niet het belangrijkste. Eén ding is nodig... Ouders horen dit alles tactisch en liefdevol aan de kinderen door te geven en voor te leven. Als de ouders zien dat de kinderen verkeerde dingen gaan doen mag de tuchtiging om hen terug te krijgen niet ontbreken. Schieten de ouders hierin tekort, dan kan het droevig verlopen.Hierbij is te denken aan Eli, van wie vermeld is dat hij zijn zonen niet eens zuur aankeek. Had hij dat maar gedaan en niet alles met de mantel der liefde bedekt! Aan de andere kant kunnen harde woorden afschrikken. Ook hier is weer veel wijsheid vereist om op de juiste tijd te zwijgen en op de juiste tijd en wijze het goede te spreken.

— Opvoeding door beide ouders

Als gesproken wordt over de taak van de opvoeding van de kinderen, rust deze opdracht niet alleen bij de vrouw, maar eveneens bij de man. Vader en moeder zijn samen de ouders en ze hebben toch alletwee 'ja' gezegd bij de doop!

Deze verantwoordelijke taak mag niet zomaar gedelegeerd worden aan een ander, bijvoorbeeld aan school of kerk. De godsdienstige opvoeding van de kinderen begint thuis als taak van vader en moeder samen.

In de praktijk zal het wel veel voorkomen dat de godsdienstige opvoeding verdeeld wordt tussen de vader en de moeder. Dat kan zijn grond hebben in het feit dat de moeder de hele dag met de (kleine) kinderen omgaat en de man overdag weg is. Dit onderling verdelen mag niet een onderling delegeren worden! Moeder mag niet menen: 'Dat is een taak van de man alleen!' Vader mag niet denken: 'Dat moet mijn vrouw maar doen'. Als een man wat dit betreft toch te weinig naar zijn kinderen omziet mag zijn vrouw hem in alle liefde daar zeker op wijzen; hij hoort de priester in het gezin te zijn!

— Vader en moeder bij de opvoeding

In de Bijbelse tijden was het normaal dat de kleine kinderen hun opvoeding kregen van de moeders ('Eens brachten de moeders de kinderen tot Jezus'; vergelijk Spr. 31 : 1: Koning Lemuel ontving van zijn moeder onderwijs), terwijl de vaders zorg droegen voor de opvoeding van de grotere kinderen, met name de zonen.

Zo'n taakverdeling tussen man en vrouw zou er tegenwoordig als volgt uit kunnen zien: vader ziet toe op de 'geregelde' godsdienstige opvoeding van met name de grotere kinderen, terwijl moeder meer gebruik maakt van 'spontane' momenten voor de kleintjes.

Vader heeft bijvoorbeeld de 'leiding' bij het lezen aan tafel. Dit wijst er niet noodzakelijk op dat hij de enige is, die leest; het is beter als alle kinderen daarbij ingeschakeld worden doordat ieder zelf (mee)leest. Naar zijn vermogen kan de vader op het gedeelte ingaan en dat met de kinderen bespreken; dit zal de ene keer uitgebreider zijn dan de andere keer. Deze dingen kunnen eveneens plaatsvinden na de kerkdienst.

Moeder heeft in 'spontane momenten' legio mogelijkheden om de kleintjes te vertellen over de dienst des Heeren. Hier kan niet te vroeg mee begonnen worden; die kleintjes horen meer dan men zou denken! Als er ergens een baby geboren wordt kan moeder erop wijzen dat de ïieere daarvoor gezorgd heeft. De mooie bloemen in de tuin kunnen een aanleiding zijn om te vertellen over de schepping, etc. In de tijd van Kerst, Goede Vrijdag of het Paasfeest kan in alle eenvoud iets verteld worden over de geboorte, het lijden en de opstanding van de Heiland.

Speciaal moet aandacht gevraagd worden voor de avond, als de kinderen naar bed gaan. Als moeder er een goede gewoonte van maakt de kinderen uit de Bijbel te vertellen, en hen later leert zelf uit de Bijbel te lezen met behulp van een dagboekje op het niveau van het kind, wordt het goede zaad van het Woord in het kinderhart gestrooid. Daarbij rust de taak op de ouders te bidden dat de Heere de wasdom op dat zaad geeft.

— Bijbelse voorbeelden van moeders

Als bekend is dat in bijbelse tijden de kleine kinderen vooral het onderwijs van hun moeder ontvingen blijken er talloze voorbeelden te zijn van moeders, die mee hebben mogen werken aan de geloofsopvoeding van hun kinderen. Loïs en haar dochter Eunice waren zulke moeders voor Timotheüs. De moeder van de slavin van de vrouw van Naaman (2 Kon. 5) zal haar dochtertje veel verteld hebben over de grote daden des HEEREN; het meisje wees haar heidense meesteres op de profeet in Israël! Jochebed, de moeder van Mozes en Hanna, de moeder van Samuel, mochten hun zoon de liefde voor de dienst des HEE REN bijbrengen, zodat ze in moeilijke omstandigheden trouw bleven. Dit mag anno 1995 voldoende te zeggen hebben.

c. Hart van het gezin

— Man en vrouw en het gezin

De vraag naar de plaats van de vrouw in het gezin is als het ware een koepel, waaronder het voorgaande gedeelte te plaatsen is. De man is naar bijbelse gegevens het hoofd van het gezin, maar het is eveneens uit de Bijbel af te leiden dat de vrouw het hart van het gezin is.

Dit kan aan de hand van een tekening uitgelegd worden. Het gezin hoort een cirkel te zijn, waarbinnen een 'veilig' leven mogelijk is. De man heeft tot zijn primaire taak te zorgen dat de cirkel van het gezin een plaats heeft in de maatschappij; hij zorgt voor de pijltjes 'naar buiten'. Hij is als eerste geroepen zijn gezin naar buiten te vertegenwoordigen en te zorgen dat zijn gezin (financieel gezien) kan bestaan. De vrouw zorgt voor de pijltjes 'naar binnen'. Zij is als eerste geroepen te zorgen dat het gezin zelf kan leven.

— (T)huisvrouw

In het bovenstaande wil niet gezegd zijn dat een vrouw een werkezel of slaaf van het gezin hoort te zijn! Ze doet er goed aan haar kinderen op de juiste wijze zelfstandigheid te leren. Kinderen moeten leren hun verantwoording te kennen en dat kan in een gezin prima geleerd worden. 'Daar ben je moeder voor' mag niet als afschuifsysteem van uw zoon of dochter gaan functioneren.

Hiervoor is evenmin gezegd dat een vrouw alleen maar thuis mag blijven of binnenshuis werk mag doen. Bij het invullen van veel officiële papieren wordt bij de vraag naar het beroep vaak een streepje gezet als het een huisvrouw betreft, alsof 'huisvrouw' geen beroep is...!

Het woord 'huisvrouw' wil geen beperking zijn van de mogelijkheden van de vrouw (haar gebied is breder dan alleen het huis), noch een ontkenning van het werk van de vrouw (huisvrouw is het meest veelzijdige beroep!), maar het is de aanduiding van de basisverantwoording van de vrouw (ze is het hart van het gezin).

— Crèche

Deze basisverantwoording van de vrouw houdt onder andere de zorg voor de (kleine) kinderen in. De meeste kinderen, die gevallen zijn, roepen 'Mama!!', terwijl een middelbare scholier moppert als 'ma' niet thuis is; vaak is het zelfs zo, dat getrouwde kinderen, die naar de ouders bellen, pas tevreden zijn als ze met moeder gesproken hebben.

Soms wordt gezegd dat moeders, die hun kinderen niet naar de crèche (willen) brengen hun kinderen iets onthouden, onder andere het leren van sociaal gedrag; 'je gunt je kinderen toch de crèche? ' wordt dan gesteld. Tegen deze opmerkingen kan gezegd worden dat een moeder haar kind juist niet naar de crèche brengt, omdat ze haar kind iets gunt, namelijk de huiselijke gezelligheid van het gezin.

— Samenwerking van hoofd en hart

De man en vrouw werken er samen aan dat er leven in het gezin mogelijk is. Als de een de ander tegenwerkt zullen de taken niet volbracht kunnen worden (bijv. als de man het verdiende geld verspilt zal de vrouw moeite hebben het gezin draaiende te houden; als de vrouw een sloddervos is of de gekreukte overhemden niet strijkt zal de man met moeite representatief naar buiten kunnen zijn). De goede omgang van man en vrouw met elkaar zal een positieve uitstraling hebben naar de omgeving. Dit zal ten eerste te zien zijn voor/aan de kinderen, maar daarna ook voor de verdere omgeving. Het christelijk gezin kan zo een lichtend licht zijn.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen