Andrew Murray: een gereformeerd theoloog?

De geschriften van de Zuidafrikaanse predikant Andrew Murray (die leefde van 1828-1917) worden nog steeds gelezen. De laatste tijd wellicht meer nog dan vroeger. Opvallend is daarbij het verschil in achtergrond van zijn lezerspubliek. Onlangs verzorgde een uitgeverij, bekend in de kring van de gereformeerde gezindte, de uitgave van enkele werken van Murray, voorzien van een voorwoord van een hervormd-gereformeerd predikant. Tegelijk worden geschriften van deze auteur vertaald en uitgegeven in de kring van de charismatische beweging en van de pinksterbeweging. Als vanzelf komt de vraag op: hoe valt te verklaren dat dezelfde auteur zo'n brede en diverse kring van lezers weet te boeien? Wie was Andrew Murray en hoe valt zijn theologie te typeren?

Met deze vragen in het vizier schreef dr. J. W. Maris, hoogleraar dogmatiek en symboliek aan de Theologische Universiteit van de Chr. Geref Kerken in Nederland, een heldere brochure in de reeks van de Willem de Zwijgerstichting, getiteld: Andrew Murray (1828-1917), profiel van zijn opwekkingstheologie.

Na een inleidend gedeelte Wortels en bronnen van Andrew Murray's theologie', wordt inhoudelijk aandacht besteed aan Murray's denken aan de hand van de volgende thema's: 'Christus en de Geest', 'Leven door de Geest' en 'Murray en de kracht tot genezing'. In een slothoofdstuk worden de conclusies getrokken.

Murray's denken

Dr. Maris tekent ons Murray als een man die sterk naar een geestelijke opwekking verlangde. Dat staat al vanaf zijn jeugd, na een grote verandering in zijn eigen leven, centraal. Heel zijn ambtelijk werk is daarop gericht geweest. Met name ook in zijn tweede gemeente Worcester in de Kaapprovincie heeft hij tekenen van geestelijke opwekking gezien.

Er zijn verschillende invloeden op zijn denken aan te wijzen. Nauwe contacten kreeg Murray bijvoorbeeld met de Amerikaanse Holiness Movement (heiligingsbeweging). De doop met de Heilige Geest, als een bijzondere ervaring die voor ieder christen nodig is als een extra boven de wedergeboorte en het geloof, wordt hier verbonden met een streven naar een volmaakt christenleven.

Mystiek

Voorts heeft Murray zich intensief verdiept in de werken van een aantal mystieke schrijvers, zoals Bernhard van Clairveaux. Dat heeft zijn sporen nagelaten in zijn geschriften. De geloofsvereniging met Christus, zoals hij die beschrijft, heeft een mystieke inslag. Opvallend hierbij is dat hij niet zozeer gericht was op Christus' werk (ter verzoening), maar op zijn verheerlijkte Persoon. Murray — zo zegt Maris — heeft de kruisdood van Christus en Zijn werk op aarde gezien als 'nog maar het begin, het minste deel van de verlossing'.

De ware verlossing is gelegen in de mystieke vereniging met de verheerlijkte Persoon van Christus.

Dit tweeërlei kennen van Jezus correspondeert met een tweeërlei kennen van de Heilige Geest. Het werk van bekering en geloof is 'slechts' het voorbereidende werk van de Heilige Geest. Het echte Geesteswerk is 'de Geest van de verheerlijkte Jezus' die het volle heil doet ervaren.

Voorwaarde is wel dat de mens zich in nederigheid aan Christus onderwerpt. Dan pas kunnen de genadegaven opbloeien en kan zelfs het stadium van volmaaktheid worden bereikt.

Aparte vermelding verdient nog Murray's aandacht voor gebedsgenezing. Het was zijn overtuiging dat genezing door het geloof deel moet uitmaken van de prediking van het evangelie. Zijn boekje Divine Healing (Goddelijke genezing) legt daarvan getuigenis af

Geloof en ervaring

Op evenwichtige wdjze geeft dr. Maris het denken van Murray weer, in de spanning van geloof en ervaring. De thema's spreken aan. Wie verlangt er niet naar het doorbrekende werk van de Heilige Geest en naar het volle leven uit Christus?

Zonder twijfel is van Murray veel te leren voor de opbouwvan het geloofsleven. Toch worden de kritiekpunten door dr. Maris terecht niet verzwegen.

Voor mij weegt het zwaarst dat het verzoeningswerk van Christus niet de centrale plaats krijgt, die het toekomt. De verzoening door Zijn bloed is een soort opstapje om de gemeenschap te vinden met de verheerlijkte Christus.

Alhoewel déze gemeenschap bij Murray geloofsgemeenschap is, ligt er veel nadruk op de gevoelige ervaring. Daarbij verliest het reformatorische (want bijbelse) sola fide, het geloof in de beloften Gods, de centrale plaats die het toekomt.

Actueel

Daarmee is aangegeven dat de publikatie van dr. Maris actueel is. Allerwege klinkt de roep om ervaring, zowel in bevindelijke kring, als in evangelische groeperingen. Soms lijkt het geloof, het naakte geloof, in het Woord Gods te mager, alsof het een voorstadium is van het volle geestelijke leven, met rijkere ervaringen.

Nu hebben wij zelf de hand in eigen boezem te steken: is ons geloof 'beleefd geloof? Tegelijk worden wij opnieuw bepaald bij het hart van de gereformeerde theologie, waar niet het gevoel maar het geloof in Christus de Gekruisigde en Opgestane de eerste plaats heeft. Tot heil van zondaren.

De brochure van dr. Maris kan ons helpen de geesten te onderscheiden.

De brochure van dr. J. W. Maris 'Andrew Murray (1828-1917), profiel van zijn opwekkingstheologie' die dezer dagen verschijnt, kan besteld worden bij het bureau van de Willem de Zwijgerstichting, Postbus 10049, 7301 GA Apeldoorn. Degenen die donateur van de stichting zijn (donatie minimaal ƒ 12, 50 per jaar) ontvangen alle brochures die de stichting publiceert (minimaal 2 en soms 3 per jaar) direct na verschijnen franco thuis. Na aanmelding als donateur wordt de in 1989 verschenen, fraai gebonden en 228 pagina's tellende jubileumbundel 'Reformatorische stemmen, verleden en heden' ontvangen'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen