Van krachtige bergstroom naar brede bedding

Na Pinksteren

De dagen van de grote woorden liggen weer achter ons. In alle toonaarden is weer uitgezegd het wonder van de uitstorting van de Heilige Geest. We stonden weer even in het hooggebergte en schouwden de neerstortende waterstromen, die op de Pinksterdag als een kolkende waterzee ontsprongen aan de bron.

We zagen en hoorden de discipelen, die ontstoken werden door het vuur van de Geest en in vreemde talen begonnen te spreken.

We hoorden van de kracht, die de Geest verleende en verleent om wereldwijd grote dingen te doen, met gebruik van kleine menselijke kracht.

We hoorden vooral ook hoe de Geest een eenheid schept onder gelovigen, die tijden en culturen overstijgt. Oud-gereformeerden en evangelischen, hervormden en gereformeerden, lutheranen en calvinisten, allen droomden even de droom van de eenheid, die weliswaar nog niet wordt gezien, maar die nochtans vanwege Pinksteren mag worden geloofd.

We hoorden jongelingen pr Heilige Geest, in het leven van de apostelen, die op een bijzondere wijze werden aangevuurd om getuigen te zijn van het Grote Nieuws van de Opstanding — liever nog van de Opgestane — alsook in het leven van diegenen, die hen op de Pinksterdag hoorden, en vervolgens in de kerk, die als Christusbelijdende gemeenschap zich ging openbaren in deze wereld.

We vierden Pinksteren als feest van de gegronde verwachting, van machtige hoop. Pinksteren was immers de voltooiing van de keten van Gods heilsdaden. Die daden vallen niet te onderscheiden in méér of minder. Het gaat om de keten der heilsfeiten, met Pinksteren als garantie, dat de ten hemel gevaren Christus op aarde present is en blijft.

Basis

De dagen van al deze grote woorden liggen nu weer achter ons. Van de eenheid, waarvan soms hoog werd opgegeven, bemerken we in de praktijk maar bitter weinig meer.

Daar, waar eenheid vandaag gepoogd wordt, is verdeeldheid de schering van de inslag.

Daar, waar eenheid zich als eenheid van het geloof zou dienen te manifesteren, gaan we over tot de orde van de eigen kerkelijke dag. Voor een jaar hebben we er praktisch kerkelijk gezien de droom van de eenheid weer op zitten.

Van de bruisende stroom van de Geest valt naar het schijnt niet zo veel meer te zien. Of moeten we hier toch de dingen met andere bril bezien?

We leven vandaag immers nochtans in de bedéling van de Heilige Geest. De bruisende stroom van het begin in het hooggebergte heeft zich doorgezet in de lager gelegen beddingen; daar, waar het water breder is en kalmer stroomt; ook daar, waar de zijstromen en verdere vertakkingen zijn ontstaan.

We mogen en moeten het in deze bedeling verder immers doen met de belofte, dat Christus met de zijnen wil zijn al de dagen tot de voleinding der wereld, namelijk daar, waar in Zijn Naam wordt gedoopt tot vergeving der zonden; daar, waar de apostolische boodschap klinkt in de Naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest.

Vandaag moeten christenen soms de belofte geloven en inleven, dat waar twee of drie mensen in de Naam van Christus bijeen zijn Hij, door Zijn Geest, aanwezig is.

Vandaag moeten en mogen we belijden, dat, waar in grote kathedralen of in kleine achterafschuurtjes, in huiskamers in China of in geordende kerkdiensten in Nederland, tijdens straatevangelisaties of in dienstbetoon in de sloppen van de grote wereldsteden, het Woord open gaat, de Geest werkzaam wil zijn.

In Unterkarpaten/Oekraine ontmoette ik een student theologie, voormalig atheïst, die zó maar van de straat was weggeroepen door een evangelisatieteam uit Nederland in de stad Kiev. Hij kwam als bij blikseminslag tot bekering. Hij studeert nu in Hongarije theologie om binnenkort de boodschap aan anderen te kunnen doorgeven.

Maar overal in de wereld komen vooral geméénten samen, waar mensen bij het opgroeien bewust worden getrokken uit de duisternis tot het Licht, door de voortdurende evangelieverkondiging van week tot week. De generatie van nu zit ér na de generaties van eeuwen.

Huizen

Dezer dagen viert, om een voorbeeld te noemen, de hervormde gemeente van Huizen haar vierhonderdjarig bestaan. In 1595 werd Hillebrandus Cunaeus als eerste predikant van Huizen en Blaricum aangesteld. En sindsdien bestaat deze gemeente. Zij bestaat vóórt, drie generaties per eeuw. Dat is het bijzondere van het kerkvergaderende werk van de Heilige Geest de eeuwen door. Het bijzondere voltrekt zich toch altijd nog voor een belangrijk deel in het gewone. Vier eeuwen lang werden kinderen gedoopt, kwamen jonge mensen tot belijdenis des geloofs en kwamen mensen door overtuiging des Geestes tot het heilig avondmaal, op jongere of oudere leeftijd. En als intussen de voorzittershamer van de kerkeraden eens zou kunnen spreken. Door de gemeente en mitsdien van God geroepen ambtsdragers waren nochtans mensen, die situaties in de gemeente moesten beoordelen. Het waren mensen, die dominees moesten beroepen en leiding moesten geven aan een gemeente van zondaren. Reken maar, dat er in rokerige kerkeraadskamers wat afgeredekaveld is over zwaarwichtige en minder zwaarwichtige zaken. En intussen was er — geloven we — sprake van leiding van de Heilige Geest, zodat het kerkvergaderende, liever het gemeentevergaderende werk van de Heilige Geest doorging. En uit deze gemeenten kwamen tal van dienaren des Woords, die andere gemeenten hebben mogen dienen.

Dit alles mag tot bemoediging zijn van het geslacht van vandaag, dat de fakkel van de vorige generaties overneemt. Ieder diende in de context van eigen tijd. De Huizer pet en de Huizer muts maakten plaats voor eigentijdse kledij. Vandaag treden mensen aan, die in dezelfde geest des geloofs mogen verder gaan, ook al zijn de uiterlijke verschijningsvormen veranderd.

Het werk van de Heilige Geest zet zich voort in de gewone voortgang van het gemeenteleven, hoewel het 'gewone' nooit gewoon mag worden.

Prof. dr. S. van der Linde schreef eens in Theologia ReformataT dat er in de loop der tijden veel bewegingen zijn geweest, die begonnen zijn met veel vuur maar met weinig licht. Al spoedig gingen ze weer onder, terwijl oude krakende kerken bleven staan. De Heilige Geest schept kennelijk ook telkens weer Zijn gemeente in de gewone voortgang der dingen, in de opeenvolging der generaties.

In Huizen is de mennonietenkerk allang verdwenen, maar de Oude Kerk staat er nog steeds. Daar, waar vroeger de mennonieten samenkwamen, kwam ooit een winkel met aan de buitenkant een bord 'doe het zelf'.

Hang naar het bijzondere

Telkens weer in de geschiedenis is er intussen de hang naar het bijzondere geweest. Het bruisende begin van Pinksteren, het vuur en de tongen, moesten telkens weer worden herhaald. Alsof Pinksteren als zodanig niet, net als de andere heilsfeiten, on-herhaalbaar is.

Het zij toegegegeven, dat de Schrift zelf soms ook van bepaalde, op Pinksteren lijkende gebeurtenissen spreekt in de nieuwtestamentische gemeente. Daarom mogen we ook vandaag bijzondere werkingen van de Geest niet uitsluiten. We vinden ze op de zendingsvelden of onder de prediking van opwekkingspredikers. Maar de hang, die er soms naar is binnen de christelijke gemeente, doet vermoeden, dat de voortgaande werking van de Geest, in de doorgaande ontsluiting van het Woord binnen de gemeente zelf, niet voldoende wordt geacht, met het gevolg dat mensen uitwijken naar plekken waar het 'bijzonder' toegaat. Dat zou echter ook wel eens het bedroeven van de Geest kunnen betekenen.

Vandaag is er allerwegen aandacht voor de zogeheten Toronto-zegen. Mensen, overweldigd door de Geest, vallen lachend en gillend ter aarde. Dat moet kenmerkend voor het echte heten.

In het blad Idea heeft drs. P. van Kampen in een uitvoerig artikel aandacht gegeven aan soortgelijke verschijnselen als de Torontobeweging in de geschiedenis. Hij gebruikte daarvoor een boek van de Britse dr. Ronald Knox, getiteld Enthusiasm, waarin allerlei voorbeelden van emotionele geestesbewegingen, met soortgelijke verschijnselen als bij de Torontobeweging, aan de orde komen.

Ook de Engelse opwekkingsprediker John Wesley heeft — aldus Van Kampen — met op Toronto lijkende verschijnselen te maken gekregen. Ook onder zijn bediening vielen van tijd tot tijd mensen ter aarde. Wesley zelf voelde er zich ongemakkelijk onder, al zat hij er ook wel mee wanneer er een tijdlang geen sprake van was. Maar op een bepaald moment heeft hij zich van dat bijzondere gedistantieerd. Hij sprak zelfs van 'demonische oorsprong' van bepaalde verschijnselen. Dixon zegt tenslotte van Wesleys opvatting in deze: 'Wesleys houding lijkt bij het ouder worden te zijn veranderd, met een grotere erkenning van de waarde van de geleidelijke bekering en een toenemende voorzichtigheid ten aanzien van emotie'.

Emotie

Nu zal menigeen, die staat in de gereformeerde traditie, zeggen, dat de Torontobeweging ver van zijn of haar belevingswereld ligt. De vraag is echter wel of er niet van een soortgelijke gezindheid sprake kan zijn, wanneer namelijk het emotionele in het geestelijke leven de boventoon voert, terwijl, steels of openlijk, het bijzondere in de zin van de emotionele beleving als het echte wordt beschouwd.

Krachtdadige bekering, zoals bij Paulus, kan ook zeker met sterke emotie gepaard gaan. Maar is de weg van Timotheüs, die van jongs af werd geleid in de weg des Heeren, minder of minder geestelijk?

De stem des Heeren was bij Elia niet in de storm en niet in de aardbeving, maar in het suizen van de zachte stilte. De stille dauw kan zelfs vruchtbaarder zijn dan overstelpende regen, die de grond helemaal omwoelt.

De geesteloosheid van onze tijd doet kennelijk de vraag naar steeds sterker prikkels opkomen. Het gaat in extreme gevallen dan helemaal om de emotie. Geestelijk leven moet zich bruisend, sterk emotioneel ontladen of manifesteren of in bijzondere verschijnselen tot uitdrukking komen.

Vandaar bewegingen als die van Toronto. Maar komt het buitengewone werk van de Geest toch de tijden door niet het méést en op termijn ook het diepst tot uitdrukking in de normale voortgang van de gemeente, waar de Geest bekerend en wederb arend werkt? Sterke emotie kan ook weer snel voorbij zijn. En bewegingen, waar de emotie op de troon zat, gingen weer zo snel als ze kwamen. Maar de Geest werkt toch vooral geloof?

Door het kerkvergaderende werk van de Heilige Geest mag de gemeente van Christus er zijn tot de dag van vandaag. De gemeente is als zodanig de meest indrukwekkende gestalte van de doorgaande opwekking van de Heilige Geest. Dat sluit niet uit, dat het gebed om geestelijke opleving altijd weer nodig is.

Binnen de gemeente worden echter kinderen geboren, die het teken en zegel van Gods verbond aan het voorhoofd mochten ontvangen.

Binnen de gemeente horen kinderen en jongeren uit de mond van de ouderen de woorden Gods. Die woorden dringen door de in-werking van de Heilige Geest ook in onze tijd nog door in hun harten. De Geest maakt in-dachtig de woorden, die ooit werden gehoord en geleerd. Het ontvangen varj die woorden kan best van tijd tot tijd emotie oproepen. Maar onder de stille werking des Geestes beklijven die woorden in harten en schieten ze wortel in gelóóf en bekering.

Dat is toch ook doorgaand Pinksteren? De dagen van de gewone, kleine dingen mogen daarom niet veracht worden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen