Over het mediteren

In vele consistoriekamers van onze kerken staan ze nog: de negen beige banden van de bijbelverklaring van Matthew Henry. Ik vrees, dat ze weinig gebruikt worden. De uitleg is ook vrij uitvoerig en het taalgebruik wat deftig. Maar dat is de hoofdzaak niet. Het gaat ons ditmaal om de inhoud. Die is nog zo voortreffelijk, dat in de laatste tijd nog een tweetal uitgaven aan deze Schriftverklaarder van de pers gekomen zijn, een verkorte en een volledige. Je moet Matthew Henry leren lezen. Niet teveel op eenmaal tegelijk. Elke maal een afgerond deel.

Dan eerst wordt er duidelijk, wat het geheim van deze uitleg is: Henry heeft bedoeld met zijn verklaring een middel aan de hand te doen tot persoonlijke meditatie. Hij zegt dat zelf in de voorrede van het oorspronkelijke werk, in het Engels geschreven. De lezer moet zich gedurig afvragen: wat betekent dit nu voor mij? Vandaar dat Henry eerst een paar regels wijdt aan de toelichting van een bepaalde tekst en dan voorts zich afvraagt hoe wij daar nu mee moeten omgaan voor onszelf.

Op deze wijze wordt deze commentaar een oefenschool in de kunst van het mediteren. Het begrip meditatie is momenteel zeer in de mode. Vooral door de invloed van oosters gestempelde religiositeit is meditatie zelfs negatief beïnvloed. Met allerlei meditatie-technieken probeert de veruitwendigde westerse mens de krachten in zichzelf te ontdekken en te ontwikkelen. In dit proces gaat men voorbij aan het actieve bewustzijn en het denken. In een toestand van verregaande passiviteit moeten de verborgen krachten van het innerlijk verlichtend en helend op de persoonlijkheid werken. Ook op het terrein van het christendom zijn de dwaalwegen van deze mystieke inkeer volop in de mode. Wij willen daartegenover zeer gereserveerd staan. Deze wegen voeren schier altijd naar het pantheïsme.

Maar de Schriftmeditatie heeft met zodanige vormen van inkeer niets uitstaande. De Latijnse woorden 'meditatie' en 'meditari' bedoelen het langzame, bezinnende en herhalende overwegen van de een of andere zaak. Nauwkeuriger gezegd: het woord mediteren betekent zich voorbereiden op, zich bekwamen tot, bijvoorbeeld tot paardrijden, vechten. Ook denken wij aan het leren schermen op een houten pop. En welnu — wij willen ons zo toeleggen op het lezen van een godsdienstige tekst, dat men zich die geheel eigen maakt, zich vereenzelvigt met bepaalde personen en dan komt tot gevoelens en voornemens. Daarom gaat het ons nu, na de uitlegging te hebben vernomen. Wij willen stil luisteren naar de uitspraak van God in de tekst en zijn draagwijdte voor ons overdenken. Het klassieke woord uit het Oude Testament, dat deze gedachten beschrijft, vinden wij in psalm één, vers twee. Maar zijn lust is in des Heeren wet, en hij overdenkt zijn wet dag en nacht. Het voor 'overdenken' gebruikte Hebreeuwse woord betekent murmelend, prevelend bezig zijn met lezen. Daarbij heel scherp de inhoud opnemend. Dezelfde gedachte vinden wij weer in Jozua één vers acht, waar het heet: Dat het boek dezer wet niet wijke van uw mond, maar overleg het dag en nïicht, opdat gij waarneemt te doen naar alles, wat daarin geschreven is; want alsdan zult gij uw wegen voorspoedig maken, en alsdan zult gij verstandelijk handelen.

Zulk mediteren vraagt twee handelingen derhalve. In de eerste plaats moeten wij onderzoek doen naar de intentie van de tekst. Doorgaans geeft een kleine kanttekening daarover reeds licht. Er zijn natuurlijk uitvoerige, kostbare commentaren, door reuzenhanden vervaardigd. Maar ach, een gewoon mens heeft geen geld om al die dure boeken te kopen en hij heeft bovendien geen tijd ze te raadplegen. Wij zoeken naar de bedoeling van de tekst. Welnu, wie gelegenheid heeft, zoeke de diepste uitlegging, die maar mogelijk is. Maar het zou wel van hoogmoed getuigen, als wij meenden dat ook een eenvoudig commentaar voor ons niet voldoende is. Wat een licht heeft de Korte Verklaring niet de jaren door verspreid! Wat een hulp heeft Dachsel niet verschaft! En, er zijn vele andere uitleggers meer geweest, die de jaren door geholpen hebben om de Schriften te verstaan. Het gaat er slechts om door hen te worden ondersteund, ook al weten wij heel goed, dat wij zelf een toegang tot het Woord moeten vinden. Maar daarover handelen wij nu niet. Het gaat ons voornamelijk om voorlichting voor gemeenteleden.

Nu goed, hebben vrij de betekenis' van het Woord nu enigermate gevat, weten wij wat de tekst betekent, dan vragen wij ons vervolgens af, wat dat Woord van toen en daar nu voor ons hier en nu heeft te zeggen. Wij gaan in uiterste concentratie nadenken over de Bijbeltekst voor ons. Wij weten de zin van dat Woord en vragen ons nu af, wat is de boodschap voor ons daarvan. Begin dan maar eerst eens uw eigen leven onder het Woord te leggen. Dan uw familieleven, uw burgerschap, uw gemeentelid zijn. Zit maar stil neer en noteer met een potlood eens een paar gedachten.

Er komt in uw ziel een gistende beweging op gang. U zit onder de hoogtezon van het Woord. U moet zich de tijd volledig gunnen. De Bijbelstof moet in u verteren. Het moet daar in de Bijbel niet iets afzonderlijks blijven. Het moet deel van u zelf geworden zijn. U hebt zelfinkeer nodig. Dit nadenken, dit tot uzelf inkeren is een zwaar werk. Veel mensen hebben er helemaal geen zin in. Ze komen veel te gauw klaar. Dus winnen ze niets aan hun studie. Het bezinkt bij hen niet. Maar neem er de volgende dag, twee, drie dagen later desnoods, er een halfuurtje, een kwartiertje af om nu eens geheel zonder boek, zonder aantekeningen, zonder een terugdenken zelfs aan wat u over de stof gelezen hebt, rustig na te denken.

Dan gaat er iets wonderlijks gebeuren. Het Woord begint te spreken. U beweegt de stof in gebed voor Gods aangezicht. De stof krijgt ogen naar u toe. Nu moet u juist niet weglopen. Maar de tekst laten uitspreken in stille ootmoed. Laten wij eens een voorbeeld noemen en wel uit Romeinen twaalf vers 16. Daar zegt Paulus onder meer: Tracht niet naar de hoge dingen, maar voegt u tot de nederige. Wij hebben nu in een uitleg gelezen, dat het een kenteken der gevallen innerlijke natuur is, zich steeds te willen uitstrekken tot het hoge, het opzienbarende, het geprezene. Voor allerlei werk dat roem geeft, zijn immer velen te vinden, die zich aanbieden. Het geringe, het onopgemerkte wordt meest voorbij gegaan. Doe niet alzo, vermaant de apostel. Voor dat schitterende zijn er genoeg, die het zoeken en dat geringe, waaraan zo weinigen zich geven willen, moet toch óók gedaan worden, zo het geheel geen schade zal lijden.

Ziedaar de verklaring. Nu gaat u zich afvragen wat dit Woord voor u betekent. Tien tegen een, dat in u opkomt de weerzin om u met die kleine dingen in te laten. U acht zich daarboven verheven. Denkt u maar aan uw huiselijk leven. De ene concentrische cirkel na de andere komt openbaar. Hoge bomen willen wij wel zijn, maar geen dophei. Tenzij, tenzij genade in u werkzaam is. Het schuldige van uw leven komt openbaar. De verachting van het eentonige, alledaagse werk. Voortdenkend komt een wereld van gedachten op u af Laat de tijd maar werken, heb de concentratie er voor over. U eindigt in een belijdenis vanwege uw hoogmoed en u neemt de toevlucht tot Christus. U bemerkt: het Woord vleit ons niet. En tenslotte — neem nu Henry eens ter hand. U zult verwonderd staan, hoe deze man reeds geweten heeft van het geheim van meditatie.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen