Torenspitsen/Gemeenteflitsen

WERKENDAM

Sinds de grote overstroming in 1421, die als de Sint Elisabethsvloed te boek staat, is de Biesbosch een gebied geweest, waar wind en water eeuwen lang vrij spel hadden. Daardoor kon de Biesbosch zich ontwikkelen tot een landschap met vele vormen van natuurschoon, een verblijfplaats voor talloze dieren en — tijdens de laatste wereldoorlog — tot een schuilplaats voor hen, die door de vijand werden gezocht.

Aan de oostkand van dit gebied lag het dorp Werkendam, dat zijn naam ontleende aan het riviertje 'De Werke'. Het behoorde tot de plaatsen, die na de Sint Elisabethsvloed herbouwd konden worden.

Reeds vóór de Reformatie stond er een kerk, gewijd aan de Heilige Martinus. Van de overgang naar 'de nieuwe leer' is maar weinig bekend. We weten alleen, dat Gilles van Kouwenberg de eerste predikant was. De meest bekende predikant was ds. Johannes Groenewegen. Door zijn geschriften heeft hij ook landelijke bekendheid gekregen. De tijd van zijn bediening werd gekenmerkt door een opbloei van het geestelijk leven. Deze, op 12 augustus 1764 overleden predikant, heeft met veel zegen in de gemeente gearbeid.

De geschiedenis van Werkendam kent hoogte-en dieptepunten. Er waren tijdens van maatschappelijke voorspoed, maar er zijn ook droevige dagen gepasseerd: we kunnen denken aan de grote brand in 1641, die een groot deel van het dorp teisterde, aan overstromingen, die herhaaldelijk voorkwamen, maar ook aan de aanwezigheid van vijandelijke troepen: van de Spanjaarden, van de Fransen, die verschillende jonge mannen opriepen voor de legers van Napoleon en van de Duitsters.

Vanuit Werkendam werden tijdens de Duitse bezetting verschillende tochten ondernomen door de ondoordringbare Biesbosch; op die manier werd contact onderhouden met het bevrijde deel van Nederland. Enkele weken voor de bevrijding, op zondag 12 april 1945, werden de Hervormde Kerken de Gereformeerde Kerk, samen met de molen van het dorp opgeblazen, waardoor het centrum van het dorp volledig werd verwoest. Een gebeuren, dat diepe indruk heeft gemaakt.

Alleen de oudere gemeenteleden weten zich de oorspronkelijke kerk te herinneren. Na de oorlog werd een nieuwe kerk gebouwd met de opvallende ronde vorm, op het eerste gezicht wat plomp, bij nadere kennismaking toch met een eigen karakter. Het is overigens niet de enige kerk, want het dorp Werkendam kent vele kerkgenootschappen en evenzoveel kerkgebouwen. De Afscheiding en met name de Doleantie hebben in de vorige eeuw diepe sporen getrokken. Dat tekent enerzijds de gebrokenheid van de kerk, maar anderzijds het vreugdevolle feit, dat op deze wijze velen in het dorp onder het Woord komen.

Niet allen verlieten de vaderlandse kerk. Anderen bleven. Dat had mede tot gevolg, dat in de dertiger jaren naast de officiële gemeente een evangelisatie ontstond, waarin verschillende onder ons bekende predikan­ten en hulppredikers voorgingen. Rond 1960 werd een tweede predikantsplaats gesticht; de kerkeraad besloot, in deze nieuwe vacature predikanten te beroepen, die tot de hervormd-gereformeerde modaliteit behoorden. De eerste voorganger was ds. J. Smit, gekomen van Groot Ammers. Na hem kwamen nóg vier predikanten, die zich verbonden aan 'wijk B', zoals deze genoemd werd; een wat nuchtere benaming, om de wijk onderscheiden van 'wijk A', de reeds bestaande wijkgemeente. De beide wijkgemeenten zagen zich gesteld voor de opdracht, om met elkaar één hervormde gemeente te vormen.

Een klein gedeelte van de oorspronkelijke evangelisatie sloot zich niet bij de nieuwe wijkgemeente aan en ontwikkelde zich op den duur tot de thans nog bestaande Vrije Hervormde Gemeente.

Beide wijkgemeenten maken niet alleen gebruik van de Dorpskerk, maar — elk eens per twee weken — ook van de Biesboschkapel. Oorspronkelijk was dit houten kerkje, staande in de eenzaamheid van de grote polder, bedoeld voor de veraf wonende gemeenteleden, die door de slechte verbindingen de dorpskerk niet konden bereiken. Thans spoeden zich op de bewuste zondagmorgen de gemeenteleden zich naar deze — zes kilometer uit het dorp gelegen — plaats van samenkomst. Een wat unieke situatie, voor buitenstaanders merkwaardig, voor de Werkendamse gemeenschap een vertrouwd gebeuren. Sommige gemeenteleden doorkruisen overigens als binnenschipper het gehele land en leggen van tijd tot tijd in de thuishaven aan.

Zoals zovele plaatsen heeft ook de gemeente Werkendam een eigen karakter en een eigen historie. Maar wat voor het geheel van de kerk geldt, kan ook van dit deel van Gods wijngaard gezegd worden: het is een gemeente buiten het paradijs, waar desondanks het Woord van zondag tot zondag verkondigd wordt. Dankzij het welbehagen des Heeren en de vastheid van Zijn verbond. En waar de prediking weerklinkt van zonde en genade en van het werk van de Heere Jezus mogen we — naar Zijn belofte — zegen verwachten.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen