Globaal bekeken

Dr. D. de Vos, ouderling van de Marekerk te Leiden, schreef over deze kerk een boeiende brochure, onder de titel 'Predikanten en preken in de Marekerk', 'over de orthodoxe prediking in de hervormde gemeente te Leiden vanaf de tweede helft van de negentiende eeuw'. Hier volgen drie fragmenten waaronder twee inzake predikanten, die de Marewijk dienden:

De Situatie na 1868

Was het vóór 1868 pais en vree in de kerkeraad, in 1868 vonden er voortdurend discussies plaats, waarbij de confrontatie niet werd gemeden. In 1897 ging de laatste moderne predikant dr. H. G. Hagen met emeritaat. Een groep gemeenteleden van groot maatschappelijk gewicht aangevoerd door de oudtestamenticus prof. dr. W. C. van Manen en de hebraicus prof dr. H. Oort, zond een adres aan de kerkeraad om weer een vrijzinnig predikant te beroepen. Dit werd afgewezen door de kerkeraad die bij monde van de voorzitter ds. J. J. van der Lip en de scriba ds. C. Hartwigsen antwoordde. De kerkeraad stelde onder meer: 'Gevolg gevende aan uw verzoek, zou de Kerkeraad het Kiescollege moeten aanraden, eenen predikant te beroepen, die niet gelooft, dat het lijden sterven van Jezus Christus nodig was, tot zaligheid van zondaren; die niet gelooft, dat Jezus Christus lichamelijk uit de doden is opgestaan, noch lichamelijk ten hemel is gevaren; die niet gelooft, dat Jezus Christus eenmaal zichtbaar zal wederkomen, om te oordelen de levenden en de doden, al hetwelk een vrijzinnige erkent niet te geloven'. Dr. Hagen werd opgevol door de orthodoxe ds. K. W. Vethake, die nog een tijd dolerend is geweest. De Hervormde Kerkeraad was nu geheel orthodox! De vrijzinnigen benoemden voor hun vereniging een eigen predikant buiten de hervormde gemeente.'

Ds. G. H. Beekenkamp

Ds. G. H. Beekenkamp (1875-1928) was de eerste predikant te Leiden die lid was van de Gereformeer Bond. Zijn foto, gemaakt door koster Reameau van de Pieterskerk, hangt In de consistorie van de Marekerk. Met ds. Hartwigsen onderscheidde hij zich In de liturgie van de andere predikanten door geen gezangen te laten zingen. In 1923 gaf hij in haast Ps. 68:12 op: Dan moogt g'in zegepraal uw voet, ja uwer honden tong in 't bloed van eiken vijand steken". De schoolopziener Brants was hierover niet te spreken. Ds. Beekenkamp was een groot prediker en trok volle kerken. Niet alleen hervormden, maar ook gereformeerden kwamen onder zijn gehoor. Van ds. Beekenkamp zijn verschillende preken uitgegeven. Een van die preken was uit een belijdenisdienst in 1924. In dat jaar legden ongeveer 320(1) jongeren belijdenis van het geloof af. Dat gebeurde In twee diensten: éen voor vrouwen en één voor mannen. In de laatste diens hield ds, Beekenkamp een preek over Jezus Christus als het fundament. Gods werk is van de door de prediking aangedragen stenen, levende stenen en sprekende stenen te maken. Van zijn ziekbed dat zijn doodsbed zou worden, zei hij: Zeg de Leidenaars dat het sterven meevalt". Op zijn graf zongen de kinderen van het kindertehuis "Voordorp" te Leiderdorp waarvan hij jarenlang voorzitter was, het Evangelische gezang 249:6 van ds. J. J. L ten Kate.

Straks roept de Heer Zijn welbeminden
 in 't licht van d'eeuw'gen zonneschijn
 Dan zullen wij elkaar hervinden 
en zonder einde samen zijn. 
Dan wacht ons kalmte na d'orkanen,
de palm na 't zwaard, de kroon na 't kruis,
en na het pelgrimspad der tranen,
er­ de blijde rust in 't Vaderhuis.'

Dr. Ph. S. van Ronkel

Dr. Ph. S. van Ronkel (1829-1890) was de zoon van een joodse onderwijzer uit Groningen, S. J. van Ronkel, die veel heeft gepubliceerd. Zijn tweede grootvader van moeders kant was Isaac Jojada Cohen, bekend talmudist schrijver en oprichter van een Israëlisch literair gezelschap in Groningen. Tijdens zijn studie klassieke letteren was dr. Van Ronkel geraakt door de prediking van de moderne predikant dr. L S. P. Meyboom. Hij raakte in een geloofscrisis en vestigde zich als leraar in Vianen. Hij verhuisd naar Utrecht en volgde catechisatie bij dr. F. C. den Ham, die hem op Eerste Kerstdag 1856 doopte In de Domkerk. Hij ging theologie studeren en werd geroepen tot het ambt van herder en leraar In 1860 te promoveerde hij "magna cum laude" op een proefschrift over 'De leer van Jezus Christus over de boeken van het Oude Verbond'. Aan het sterfbed van Da Costa las dr Van Ronkel nog de opdracht uit zijn proefschrift voor. Da Costa zegende hem vervolgens lang en luid.

De intrederede van dr. Van Ronkel te Leiden over geloof en geweten was tamelijk moelijk. Meestal preekte Dr. van Ronkel op begrijpelijke wijze. In 1886 herdacht dr. Van Ronkel zijn 25-jarig ambtsjubileum met een gedenkrede over Joh. 1: 50b: "Rabbi, Gij zijt de Zone Gods, Gij zijt de Koning Israels". "Geen rabbi in Israël, maar een leraar in Christus Kerk! Hoe is het toch gekomen, dat niet de uitgesproken wensch mijns vaders, maar de verborgen wil van mijnen God in mij werd volbracht? " Ook nu nog is deze gedenkrede een aangrijpend geloofsgetuigenis. Dr Van Ronkel plaatste zich in de positie van Nathanaël, de waarachtige Israëliet.

Dr. Van Ronkel was een machtig prediker, geliefd bij het kerkvolk dat hem "ons Ronkeltje" noemde. Hij was een vurig en gloedvol spreker Zijn gehoor zat vaak ademloos te luisteren. In Leiden moest dr Van Ronkel eens optreden in de kermisweek. Deze Leidse kermis was berucht om haar bandeloosheid. Hij preekte over het gouden kalf uit Ex. 32 en hij stelde aan het eind van de preek gekomen, de vraag, terwijl hij van links naar rechts steeds een toehoorder aanwees: "Hebt gij gedanst om het gouden kalf? " Wel twintig maal werd die vraag herhaald. Menigeen keek beduusd. En toen kwam het onverwachte slot: "Kan uw antwoord zijn; neen? Is dat waar? ... Doe dan als Abraham, die bad voor Lot in Sodom. Amen."

Dr. Van Ronkel was richtingbepalend voor velen in de Hervormde kerk. Hoewel hij het in veel met dr. A. Kuijper eens was, wilde hij niet de Hervormde kerk verlaten, maar naar haar herstel streven. Hij gaf de stoot tot de oprichting van het weekblad "De Gereformeerde Kerk", waarin hij elke week tenminste één bijdrage leverde.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen