Waar godsdienst en politiek nauw verweven zijn

Het is al in verschillende toonaarden gezegd. De viering van drieduizend jaar Jeruzalem lijkt uiterst goed gekozen. Volgend jaar mei beginnen immers, in het kader van het vredesproces, de besprekingen tussen Israël en de Palestijnen over de status van Jeruzalem.

De eerlijkheid gebiedt echter te zeggen, dat nog voordat er van het onderhavige vredesproces sprake was, de oud-burgemeester van Jeruzalem, Teddy Koliek, op de gedachte kwam in 1996 grootscheepse aandacht te gaan schenken aan Jeruzalem 3000. Niet dat Jeruzalem dan echt drieduizend jaar bestaat. De stad is naar schatting vijfduizend jaar oud. Melchizedek was al koning van Salem (Gen. 14 vers 18). Maar ongeveer drieduizend jaar geleden veroverde David Jeruzalem op de Jebusieten en maakte hij de stad tot hoofdstad van zijn twaalfstammenrijk. Hij nam de burcht Sion in, lezen we in 2 Samuel 5, en woonde daarin. Vanaf dat moment heette de stad 'Stad van David' (2 Sam. 5 vers 9).

Terecht

De datering drieduizend jaar geleden heeft ongetwijfeld iets willekeurigs. Maar zoals burgerlijke en kerkelijke gemeenten aandacht geven aan mijlpalen in hun bestaan, zo heeft Jeruzalem ook het recht dat te doen.

De stad is de eeuwen door van grote betekenis geweest in het volksbestaan van Israël. De stad is diverse keren verwoest. De eerste keer in 586 voor Christus door de Babyloniërs, vervolgens door de Romeinen in 70 na Christus en door de Perzen in het jaar 614. De stad heeft verder zwaar geleden onder de kruisvaarders (1099 e.v). De joden werden ook over de gehele wereld verstrooid. Maar het zicht op Jeruzalem is gebleven. Door de eeuwen heen heeft men elkaar 'Tot ziens in Jeruzalem' gewenst. In de ballingschappen hing men de harpen aan de wilgen en treurde men bij de gedachte aan Sion: 'Aan de rivieren van Babel, daar zaten wij, ook weenden wij....' (Psalm 137).

In 1948 ging de droom van het verlangen naar Sion gedeeltelijk in vervulling. Met de vestiging van de staat Israël werd de helft van Jeruzalem (West-Jeruzalem) hoofdstad van Israël. De andere helft (Oost-Jeruzalem) kwam onder Jordaans beheer. Pas na de zesdaagse oorlog in 1967 kwam heel Jeruzalem in het bezit van Israël. Toen de klaagmuur (een deel van de buitenmuur van de voorhof van de tempel) weer in het bezit kwam van Israël, zei Mosje Dajan, dat Jeruzalem gastvrijheid zou bieden aan alle godsdiensten, maar dat men de stad niet meer terug zou geven. Vervolgens heeft Israël Jeruzalem tot 'eeuwig ongedeelde stad' verklaard. En vanaf dat moment is de strijd om Jeruzalem begonnen. De ambassades van vrijwel alle landen werden verplaatst naar Tel Aviv. Een christelijke 'ambassade' vestigde er zich juist.

Tempel

In de geschiedenis van Israël is Jeruzalem vooral ook de stad van de tempel. 'En Salomo begon het huis des Heeren te bouwen te Jeruzalem, op de berg Moria, die zijn vader David gewezen was, in de plaats die David toebereid had, op de dorsvloer van Oman, de Jebusiet.' (1 Kron. 21:22 e.v., 2 Kron. 3 : 1). En zo werd Jeruzalem vooral ook de stad van de grote opgang naar de tempel. Van Jeruzalem alleen werd in het Oude Testament gezegd, dat God die stad verkozen had om er een huis te bouwen (2 Kon. 6 : 5). De tempel werd echter verwoest en werd later, toen de moslims Jeruzalem in bezit namen, één van de heilige steden van de islam. En het tempelplein met de Rotskoepel, vanwaar Mohammed volgens de islam ten hemel zou zijn gevaren, is zo vandaag een uiterst kwetsbare religieuze plek geworden.

Soms laait de discussie op over de herbouw van de tempel, in bepaalde christelijke groeperingen overigens nog meer dan onder de joden. Wat hebben christenen overigens te verwachten van tempelherbouw! Onder de joden vormen diegenen, die herbouw van de tempel nastreven, slechts een kleine minderheid. Een grote meerderheid is er tegen, omdat herbouw van de tempel een complete godsdienstoorlog zal betekenen. Een klein deel zegt: we zullen afwachten, als het gebeuren moet, zal het gebeuren.

Intussen grenst de klaagmuur, waar, bij de ingang van de sabbat maar ook op tal van andere momenten, joden samenkomen om te bidden en te vieren, aan het tempelplein, waar de moslims hun godsdienst beleven. Soms is de spanning voelbaar en worden de toegangswegen naar de oude stad afgezet en is er extra militaire bewaking van het tempelplein.

Recent was er tijdens de jaarlijkse herdenking van de verwoesting van de tempel (6 augustus) grote onrust. Tijdens die herdenking komen joden bij duizenden naar de klaagmuur en zitten ze in groepen bijeen op matjes. Ze dragen afgetrapte schoenen of gymschoenen of sandalen, die dan moeten symboliseren, dat ze 'in zak en as' zitten. Maar tijdens de herdenking klom een aantal joden, gehuld in jute zakken, de tempelberg op. Direct werd door de militairen het tempelplein ontzet.

Spanning

Het genoemde incident staat in een breder kader. Het vredesproces heeft namelijk niet alleen onder de Palestijnen maar ook onder de joodse bevolking in Israël grote spanningen opgeroepen. Voor het eerst in de geschiedenis van de joodse staat komen joden nu met elkaar in botsing. Met name diegenen, die de nederzettingen in de bezette gebieden bewonen (de settlers), gaan momenteel, gesteund door activisten van de rechtervleugel van de Likoedpartij, de straat op om te demonstreren. Of ze bezetten plekken, die ze hun eigendom noemen. Men spreekt zelfs al van joodse intifada. We zagen het met eigen ogen hoe straten werden bezet door complete gezinnen. waarbij jongetjes van zeg tien jaar autobanden in brand staken en ook een auto. Hoewel Israël zelf nooit tot annexatie van de bezette gebieden is overgegaan — in tegenstelling tot Jeruzalem — is er een groep, die nu de gebieden Judea en Samaria eigendom acht van Israël. Het is uiterst zorgwekkend, dat deze visie eigenlijk tot een ideologie wordt, die ook onder christenen hier en daar ondersteuning vindt. In Israël zelf zijn de activisten al door premier Rabin als anarchisten bestempeld. Feit is, dat ze in feite opstaan tegen hun regering en daarbij een hardhandige confrontatie met politiek en militairen niet schuwen.

Het is eigenlijk onbegrijpelijk, dat christenen met deze activisten gemene zaak maken en zo medeverantwoordelijk willen zijn voor het provocerend uitdragen van opvattingen, die tot consequentie hebben, dat anderhalf miljoen Palestijnen in 'bezet gebied' blijven of uiteindelijk van huis en haard verdreven worden.

Jeruzalem

Jeruzalem mag vanwege de plaats, die het in de geschiedenis van het joodse volk heeft ingenomen en inneemt, ongetwijfeld de pretentie hebben ongedeelde hoofdstad van Israël te zijn. En de viering van het drieduizendjarig bestaan was ongetwijfeld een goede vondst van burgemeester Koliek. De timing blijkt nu achteraf echter wel heel curieus, omdat uitgerekend in het jaar van de viering de onderhandelingen over Jeruzalem beginnen. 'De timing was perfect', zei nu dan ook de huidige burgemeester van Jeruzalem.

Dit alles betekent dat deze viering allerwegen ook politiek zal worden geïnterpreteerd en uitgespeeld. Dat blijkt ook al uit het feit, dat de Europese Unie heeft laten weten afstand te nemen van deze viering en een oproep deed uitgaan deze niet te ondersteunen. Het moet dan ook niet uitgesloten worden, dat deze viering aan twee kanten als politieke hefboom wordt gebruikt, met aan zowel joodse als Palestijnse zijde elementen van agressie.

In het jaar van 'Jeruzalem 3000', dat op 4 september a. s. van start gaat, zullen uit alle delen van de wereld mensen naar Jeruzalem optrekken. Het belooft voor de stad een topjaar te worden. Maar nu al tekent zich strijd af om Jeruzalem. Te vrezen is, dat Jeruzalem tijdens de feestelijkheden ook van tijd tot tijd zal worden opgeschrikt door toenemende onlusten vanwege het vredesproces, dat zich op Jeruzalem zal gaan toespitsen. De eerste tekenen zijn er al van. De situatie wordt grimmiger. Niet alleen aan Palestijnse zijde maar ook aan joodse zijde zien we de radicale elementen zich profileren. Hartstochten komen los, politieke en religieuze. Religie en politiek hebben nu eenmaal in Jeruzalem alles met elkaar te maken. Van joodse zijde klinken hier en daar zelfs al stemmen, dat Jeruzalem onder oecumenisch bestuur moet worden geplaatst, een bestuur bestaande uit (religieuze) joden, moslims en christenen.

Christenen

Met christenen worden dan vooral bedoeld rooms-katholieken. De laatste jaren is het Vaticaan meer dan ooit actief in Israël, met name vanwege 'dé heilige plaatsen'. Nog altijd meent Rome recht te hebben op die plaatsen. De Bijbel echter kent geen heilige plaatsen, waarheen pelgrimages moeten optrekken. Als het er helemaal op aan komt, hebben christenen in Jeruzalem niets bijzonders te zoeken, geen extra bij het in het Woord geopenbaarde heil. Wel is Jeruzalem ook de stad van de herinnering aan de grote daden Gods. Daar treft men zoveel bijbelse plaatsen aan. Daar kan ook het zicht op Israël worden verdiept. Maar: Hij is hier niet. Hij is opgestaan en opgevaren.

Maar als de terugkeer van de joden naar het land hunner vaderen mag worden gezien in het licht van bijbelse beloften, die voor Israël gelden, dan nóg zal alles wat met de staat Israël te maken heeft, langs geordende politieke weg toegaan. Ook de politiek in en aangaande Israël wordt niet rechtstreeks vanuit de hemel gedicteerd. Bovendien zal ook aan het Palestijnse volk politiek recht moeten worden gedaan. Er is ongetwijfeld een verbinding tussen religie en politiek — we belijden de overheden als dienaressen Gods — maar als godsdienst politiek wordt, is het leed niet te overzien. Trekken daarvan zien we momenteel rondom Jeruzalem. Dat betekent, dat 'Jeruzalem 3000' best ook een zorgelijke kant aan zich heeft. Bidt om de vrede van Jeruzalem!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen