Samen op Weg-proces krijgt andere structuur

De vereniging van de drie Samen op Weg-kerken tot één Verenigde Protestantse Kerk in Nederland laat langer op zich wachten dan eerder was voorzien, maar een nauwere samenwerking tussen de afzonderlijke arbeidsorganisaties is dichterbij gekomen.

Dit valt op te maken uit een advies van de gezamenlijke moderamina (dagelijkse besturen) van de Nederlandse Hervormde Kerk, de Gereformeerde Kerken in Nederland en de Evangelisch-Lutherse Kerk aan de gezamenlijke vergadering van synoden. Half oktober komen deze synoden voor het eerst sinds een jaar weer bij elkaar.

Enkele jaren geleden hadden de synoden nog ambitieuze plannen voor een spoedige vereniging van deze drie kerken, samen goed voor ruim drie miljoen leden. De vereniging was gekoppeld aan een samenvoeging van de bovenplaatselijke arbeidsorganisaties van de kerken.

In korte tijd werd een tekst ontworpen voor een Kerkorde voor de drie verenigde kerken en werden met inschakeling van een extern adviesbureau KPMG plannen ontwikkeld voor de ineensmelting van drie arbeidsorganisaties tot één gefuseerd landelijk bureau. Voor dit laatste werd in het najaar 1994 de opdracht gegeven aan een eigen Projectbureau-SoW ondersteund door een door vrijwilligers gevormde Stuurgroep, die de organisatorische fusie zou moeten begeleiden.

In het voorjaar van 1995 ontstond binnen de Nederlandse Hervormde Kerk grote onrust over de voortgang van het verenigingsproces. Zo vroegen 25 classicale vergaderingen om een extra beraad in de eigen hervormde synode. De vrees werd geuit dat het verenigingsproces teveel van bovenaf zou worden opgelegd. Bovendien vreesden synodeleden voor een sluipenderwijs voltrekken van de vereniging van de kerken via een fusie van de arbeidsorganisaties.

Vervolgens werd besloten dat de inmiddels al ontworpen teksten, die een uitwerking vormen van het voorstel kerkorde voor de VPKN (de zogenaamde ordinanties), niet in behandeling zou worden genomen tijdens een vergadering van de gezamenlijke synoden in mei jongstieden. Deze vergadering werd daarom ook afgelast. Dit maakte tevens een verlenging van het zogenaamde kerkordetraject noodzakelijk.

Door de opgelopen achterstand in het zogenaamde kerkordetraject is het noodzakelijk geworden de relatie met het samenvoegen van de arbeidsorganisaties te ontkoppelen.

Verwacht wordt dat de definitieve vaststelling van de nieuwe kerkordeteksten met de bijbehorende ordinanties nog wel enige jaren kan duren.

Eerder waren de synoden al met elkaar overeengekomen dat de structuur van de gefuseerde arbeidsorganisatie gebaseerd zal zijn op de concept-kerkorde van de drie kerken. Dit principe van 'structuur volgt kerkorde' heeft als gevolg dat een 'implementatie' van de nieuwe organisatie voorlopig ook niet plaats kan vinden.

In juni van dit jaar gaven de synoden van de Nederlandse Hervormde Kerk en de Gereformeerde Kerken in Nederland daarom de opdracht aan de gezamenlijke moderamina de taakomschrijving van de Projectorganisatie opnieuw te formuleren.

De opdracht was met Projectgroep en Stuurgroep te overleggen hoe de zogenaamde derde fase van het SoW-proces kan worden voortgezet, rekening houdend met de vertraging in het kerkordetraject.

De moderamina stellen nu voor de huidige projectorganisatie af te slanken en om te vormen tot een managementteam. Het bestuursgedeelte van deze organisatie zal onder verantwoordelijkheid van de moderamina komen. Het werk van de projectorganisatie zal dan komen te vallen onder verantwoordelijkheid van de algemeen secretarissen van de afzonderlijke kerkgenootschappen, te weten drs. A. W. Wamsteker-Meijer (secretaris algemene zaken van de NHK), A. G. J. van der Haar (algemeen secretaris van de GKN) en ds. R. van den Berg (secretaris van de lutherse synode). De afgeslankte projectgroep zal als de gezamenlijke synoden daarmee instemmen een 'blauwdruk' moeten maken voor het zoeken naar verregaande samenwerkingsverbanden tussen de afzonderlijke arbeidsorganisaties. Nu al wordt een aanzienlijk deel van dit werk in gezamenlijkheid uitgevoerd.

Vastgehouden wordt aan het zoeken naar een geschikte locatie voor de gehele bovenplaatselijke arbeidsorganisatie, bij voorkeur midden in het land, goed bereikbaar voor openbaar vervoer. Op dit moment heeft de projectorganisatie nog geen zicht op concrete locaties, maar verwacht men op korte termijn al wel met voorstellen te kunnen komen. Volgend jaar kan hierover al definitieve besluitvorming plaatsvinden. In het nieuwe pand kunnen de arbeidsorganisaties dan mogelijk een federatieve samenwerking met elkaar aangaan. Het al eerder vastgestelde rapport 'Mensen en structuren' blijft voor de projectorganisatie uitgangspunt voor de nauwere samenwerking. De gewijzigde taakstelling voor de projectorganisatie zal ook gevolgen hebben voor de inschakeling van het externe adviesbureau KPMG. Onderzocht zal worden of het contract met het adviesbureau moet worden bijgesteld, dan wel opgezegd.

Ook kerkordelijk zal er een basis moeten komen voor de nieuwe op samenwerkingsverbanden gerichte arbeidsorganisatie. Een al langer functionerende zogenaamde Tussenorde zal hiervoor mogelijk kunnen worden uitgebreid.

De jongste vertraging in het Samen op Weg-proces heeft ook gevolgen voor de samenwerkende kerken op classicaal, regionaal en provinciaal niveau. Het rapport Mensen en structuren voorziet in een nauwe samenwerking van de provinciale kerkvergaderingen (PKV) binnen de Nederlandse Hervormde Kerk en Particuliere Synoden (PS) binnen de Gereformeerde Kerken in Nederland. Uit het voorstel aan de gezamenlijke vergadering van synoden blijkt dat de PKV en en PS'en worden uitgenodigd in hun eigen ressort een gezamenlijk regionaal dienstencentrum te vormen. Per regio zal moeten worden bekeken hoe de evangelisch-lutherse kerk daarin kan perticiperen. De financiering van de RDC's zal een optelsom zijn van de huidige financieringsbronnen.

Over de rol en plaats van de zogenaamde modalitaire organisaties in de nieuwe arbeidsorganisatie, zoals die vooral binnen de Nederlandse Hervormde Kerk voorkomen, zal nog nader overleg moeten komen. Geopperd wordt deze organisaties hierbij zowel op landelijk als regionaal niveau te betrekken.

Het uitstel van de vereniging zal vooral voor de inmiddels ruim honderd volledig gefedereerde plaatselijke kerkelijke gemeenten een tegenvaller zijn. Zij kampen vaak met organisatorische problemen, omdat zij te maken hebben met twee soms met drie landelijke synoden. De Raad van deputaten Samen op Weg zal daarom voorstellen moeten doen oplossingen te zoeken voor de knelpunten die deze gefedereerde gemeenten en andere gemeenten die al in een vergevorderd stadium van samenwerking zitten, op te lossen. De gezamenlijke moderamina stellen in hun rapport voor vaart te maken met het zoeken van concrete oplossingen voor deze Samen op Weg-gemeenten.

Voor het personeel van de drie kerken — de kerken hebben ongeveer 800 mensen in landelijke dienst — heeft dit alles geen directe gevolgen. Eerder was al afgesproken dat er bij wat voor reorganisatie ook, er geen gedwongen ontslagen zullen vallen. De ondernemingsraden van de beide grote kerken zijn donderdag geïnformeerd over de nieuwste plannen. Eerder hadden zij de synoden opgeroepen duidelijkheid te verschaffen over de te volgen route en de werknemers niet langer in onzekerheid te houden over de toekomstige huisvesting.

Leidschendam/LeusdenAVoerden, 7 september 1995

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen