Torenspitsen-Gemeenteflitsen

BOVEN-HARDINXVELD

Eén van de twee kernen van de gemeente Hardinxveld-Giessendam is Boven-Hardinxveld. Naast de kern Giessendam-Neder-Hardinxveld is zij een zelfstandig kerkdorp met twee predikantsplaatsen. In de tijd van de Reformatie telde het dijkdorp ongeveer 400 inwoners (nu ruim 5000), waarvan de meesten een schamel bestaan leidden van de landbouw, riviervisserij, dijkbouwen van de riet-en houtproduktie in de grienden langs de Merwede en de nabijgelegen Biesbosch. Alhoewel deze Alblasserwaardse gemeente, mede door de regelmatige dijkdoorbraken, veel armoede kende, beschikte men toch waarschijnlijk reeds in de 13e eeuw over een eigen kerkje. Juist voor de aanvang van de tachtigjarige oorlog werd een gotische kerk gebouwd, die in deze Spaanse tijd gedeeltelijk werd verwoest.

De overgang van de kerk van Rome naar de kerk van de Reformatie viel in de gehele Alblasserwaard tussen 1560 en 1600. Zo kreeg (Boven-) Hardinxveld in 1591 haar eerste gereformeerde predikant: ds. Reynier Reyniersz. Uit de archieven weten we overigens dat deze predikant 4 kinderen in Hardinxveld verloor aan de pest, de gevreesde ziekte, die ook in de waard velen het leven opeiste. Na ds. Regnerus Regneri (de Latijnse naam van deze eerste predikant) dienden tot nu achtereenvolgens 34 predikanten Boven-Hardinxveld. (Momenteel dienen ds. P. B. Verspuij en ds. C. M. Visser onze gemeente). In Neder-Hardinxveld was ook een kleine kapel, die ook door de eerste (Boven-) Hardinxveldse predikanten moest worden bediend. Door de fikse onderlinge afstand en de vervallen staat van deze kapel verzuimden deze echter hun ambtelijke plichten voor dat dorpsdeel nogal eens, waardoor binnen de ingezetenen van dat dorpsdeel steeds sterker de vraag rees naar een nieuwe kerk en een eigen predikant. Ten gevolge hiervan werd in 1698 een nieuwe kerk gebouwd nabij de dam in de Giessen, juist op de grens van Neder-Hardinxveld en Giessendam. Pas rond 1730 werd daar een eerste eigen predikant ontvangen en verzelfstandigde zich de gemeente van Giessendam-Neder-Hardinxveld, die momenteel 3 predikantsplaatsen omvat. Gevolg: vanaf dat moment was niet meer sprake van de gemeente van Hardinxveld, maar van Boven-Hardinxveld.

Was in ons dorp dit jaar dreiging van een watersnood en moest ons gehele dorp, dus ook de kerkelijke gebouwen ontruimd en geëvacueerd worden, ook in het verleden waren hier verschillende dijkdoorbraken, die veel overlast bezorgden in de Alblasserwaard (toen Dordsche Weerd geheten), in 1658 brak de Hardinxveldse dijk door ten gevolge van kruiend ijs in de Merwede. Vermeldenswaard is het dat de bekende ds. Jodocus van Lodenstein hierop een treurlied dichtte en schilderde hoe ingrijpend zulk een ramp was. Enkele fragmenten: "Volk, wat heb Ik niet gedaan, tot uw heil, tot uw heil, tot uw heil? 'k Was het die u vreed'. En uw voorspoed meed' zondermaat uitspruiten deed. Mijn Woord Ik tot u droeg. Door Mijn knechten spaad en vroeg!"

"Wat dondert daar? Wat ruist daar? Als de zwalp van grote wateren? Daar is nu Zijn Hand! 't Meer breekt zijn band. De afgrond barst de sluizen uit. En doet ons 't ijslijk schaterend geluid, In d'oren klateren. Wat vreselijk gekarm. Roept tot God. Erbarm! Erbarm! Kom, kom, kom. Klok en trom gaat erom. Alles is in roer. Koopman, burger, boer; Want de stroom. Dekt huis en boom."
"Daar dondert nu de Stem des Heeren, Op grote meren. Daar is Noachs eeuw! Ziet u boog aan O! Heer' der Heeren."

Het treurdicht laat geen onduidelijkheid t.a.v. de geestelijke staat op dat moment in deze Waard-gemeenten! Is het nu anders? Het huidige kerkgebouw werd gebouwd in 1861. De uit de 16e eeuw daterende gotische kerk was zeer vervallen. Door de inspirerende leiding van ds. Th. L. van Rijn (1816-1862), die gehuwd was met een dochter van het vermogende Hardinxveldse geslacht Wisboom werd binnen 1 jaar deze kerk gebouwd. De kerk telde bijna 600 zitplaatsen. Door interne verbouwing in 1935 (gaanderijen) en restauratie in 1971 telt de kerk nu 720 zitplaatsen.

Door flinke opkomst van het verenigingswerk ten tijde van de predikanten ds. P. Alblas, H. Binnekamp en J. H. Gijsbertsen werd het noodzakelijk meer vergaderruimte te maken. In 1974 mocht na veel zelfwerkzaamheid het Kerkcentrum als verenigingsgebouw c.q. aula en opbaarruimte in gebruik genomen worden. In 1989 werd dit met een verdieping uitgebreid.

Het orgel van de Ned. Herv. kerk te Boven-Hardinxveld is in 1821 gebouwd door Johann Casper Friedrichs te Gouda. Het borstwerk is afkomstig van het door Johannes Baars gebouwde orgel uit de Waalse Kerk te Naarden. Het orgel is overgeplaatst van Zeist naar Wolphaartsdijk, waarna het in 1904 zijn plaats in Boven-Hardinxveld kreeg. Momenteel worden acties gehouden om het orgel grondig te kunnen restaureren. In 1934 werd ds. K van der Pol de eerste Gereformeerde-Bondspredikant in Boven-Hardinxveld. Daarvoor was de gemeente als liberaal-aristocratisch te typeren. Na hem dienden 8 predikanten van GB-signatuur deze actieve gemeente.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen