Impressies van de triosynode

Als een dikke deken lag de mist over Alphen aan den Rijn, toen vorige week donderdagavond de triosynode in deze plaats in Avifauna van start ging. De driedaagse samenkomst van hervormde, gereformeerde en lutherse synodeleden werd sterk gedomineerd door de bespreking van de voorstellen van de gezamenlijke moderamina inzake de samenwerking van de arbeidsorganisaties. Concreet lag er het voorstel om de in oktober 1994 in het leven geroepen stuurgroep, alsmede de ingehuurde projectorganisatie een andere taak te geven.

Wat was de reden hiervan? De opgelopen achterstand in het zogepaamde kerkordetraject — de bespreking van de consideraties op de concept-kerkorde en op de ordinanties — is zo groot geworden dat het nodig was de relatie met het samenvoegen van de arbeidsorganisaties te ontkoppelen. De projectorganisatie had de opdracht gekregen een blauwdruk voor een gefuseerde arbeidsorganisatie te maken, die in 1997 uitgevoerd zou moeten worden, maar, aldus de moderamina, dit doel is door de recente ontwikkelingen in SoW op korte en zelfs op middellange termijn onbereikbaar geworden. Eerder was men al overeengekomen dat de nieuwe structuur van de arbeidsorganisatie de kerkorde-bespreking moet volgen in plaats van voorop te lopen.

De drie moderamina stelden voor de huidige projectorganisatie af te slanken en om te vormen tot een managementteam, waarbij het bestuursgedeelte van de organisatie onder verantwoordelijkheid van de moderamina komt te vallen. De vraag hierbij was of er nog wel gebruik gemaakt moest worden van de diensten van het externe arbeidsbureau KPMG. Het personeel van de drie kerken - in landelijke dienst werken zon 800 mensen - was beloofd dat er geen gedwongen ontslagen vallen.

Aan het begin van de bespreking van het rapport van de moderamina gaf de hervormde synodepraeses ds. W. B. Beekman een toelichting. Hij zei dat de drie moderamina bij de agendering van de triosynode in een dilemma verkeerden: Wij beschikken over een inventarisatie van alle consideraties. De eerste conclusie daarvan is echter dat je er geen conclusie uit kunt trekken zonder een analyse van kerkorde-deskundigen'.

Aan de andere kant konden de moderamina niet doen alsof ze de inhoud van de consideraties niet kenden. 'Daarom ontving u een brief die verantwoording aflegt over de onmogelijkheid een tijdpad uit te zetten'. De gereformeerde synodepraeses ds. R. S. E. Vissinga erkende dat de gereformeerde houding — even snel de opgelopen achterstand inhalen — niet bleek te werken en dat geleerd moest worden begrip op te brengen voor de onrust in de Hervormde Kerk. Hij zocht houvast in het gegeven dat 'het proces en het perspectief van vereniging niet ter discussie staan' en in het besef dat 'we met SoW niet meer terug kunnen'. Het voorliggende rapport omschreef hij als een vruchtbaar uitgangspunt om vanuit de staande organisaties zoveel mogelijk de samenwerking voort te zetten.

Ds. Y. C. de Groot, vice-praeses van de hervormde synode, ging in op de verschillende inzichten van moderamina en projectorganisatie. De moderamina beschouwen het onveranderd laten voortbestaan van een projectorganisatie in feite als een ontmanteling van zowel de staande arbeidsorganisatie als van de organen van bijstand en de deputaatschappen van de kerken. In de visie van de projectorganisatie kan 'vernieuwing niet plaatsvinden zonder machtsmiddelen', terwijl de moderamina de vernieuwing via overtuigingskracht willen bereiken.

Ds. De Groot stelde nadrukkelijk dat de voorstellen geen uitvloeisel zijn van een veranderde visie op het SoW-proces als zodanig, maar dat ze voortkomen uit een gewijzigd inzicht in de aard en de duur van het kerkordetraject.

Mr. G. van Maarten mocht vervolgens voor het eerst in zijn hoedanigheid als voorzitter van de stuurgroep de synode toespreken. Hij uitte zijn ongenoegen over de ontmanteling van de stuurgroep halverwege de rit. Hij noemde de voorstellen van de moderamnia 'absoluut niet beter, maar gewoon slechter' en voorspelde nieuwe problemen. Bij het onfrisse uitstapje van Van Maanen naar Johannes de Doper, Salomé en een dansende ir. Van der Graaf werd later terecht en op goede wijze door ds. B. J. van Vreeswijk de vinger gelegd.

Van Maanen zei dat, als het proces voor het jaar 2000 niet rond is, het een administratief karakter krijgt, in handen gekomen van wets-en schriftgeleerden.

Nadat bleek dat de hervormde ondernemingsraad wel en de gereformeerde niet met de voorstellen kon leven, volgden reacties van de synodeleden. Ds. G. L. Goedhart (Gorssel, geref.) weigerde mee te doen met het 'doolhofbeleid' van de moderamina en meende dat niet meer uit te leggen is wat deze voorstellen met de kerk van Jezus Christus te maken hebben.

Ouderling Y. Tel (Kollum, geref.) wenste dat de So W-motor weer in een hogere versnelling kwam.

Ds. J. E. Huttenga (Zeist, geref.) zei dat, hoe wel het probleem nog niet helder is, de oplossing er reeds ligt. 'De consideraties zijn in januari pas bekend, er wordt gesproken over het jaar 2003; moderamina en stuurgroep, ondernemingsraden zijn het niet eens en een tiental amendementen maakt het niet duidelijker'. Hij vroeg het moderamen te komen met een uitgewerkt voorstel en de besluitvorming tot januari op te schorten.

Ds. B. J. van Vreeswijk (Veenendaal, herv. vroeg ruimte voor de vele kleine, grote, vaak bloeiende gemeenten, waar de weerstand tegen Samen op Weg groeit. Hij riep op in de bespreking op z'n minst de goede toon vast te houden. Hij meende ook dat door de vorming van regionale dienstencentra (een samenvoeging van PKV en PS, red.) het risico van verdere verwijdering van het grondvlak in zich draagt.

Ds. B. A. M. Luttikhuis (Leiderdorp, herv.) vond dat de moderamina gedaan hebben wat moest. Hij nam afstand van uitspraken als 'wij eisen, wij zijn boos, wij stellen voorwaarden'. Hij dankte voor de koersvastheid. ,

Ouderling M. Burggraaf (Ede, herv.) was bang voor vermenging van kerkordetraject en organisatiestructuur. Hij pleitte voor een heldere aanpak, waarbij de eenwording van de arbeidsorganisaties en de herschikking van het bovenplaatselijk werk in grotere verbanden uiteengehouden zouden worden.

Ouderling-kerkvoogd K. Hoogendoom (Heer len, herv.) noemde het veel tijd besteden aan procedurele aangelegenheden weinig geestelijk. Hij verenigde zich met de voorgestelde pragmatische aanpak.

Ouderling L. van Walsum (Bleskensgraaf, herv.) wilde zodra de consideraties bekend zijn de definitieve structuur en het beleid vaststellen. 'Laten we de tijd gebruiken tot we weten hoe de kerk gesproken heeft'.

Ds. M. Baan (Nijkerk, herv.) signaleerde dat de onduidelijkheden duidelijk geworden zijn. Hij riep in herinnering dat ook op de combi-synode van 1986 er een grote verdeeldheid over Samen op Weg bestond.

Diaken H. M. Beentjes (Ermelo, geref.) sprak waarderend over het vele werk dat de moderamina deden. Hij riep op het Evangelie onder de mensen te brengen, wat belangrijker is dan 'al 32 of 33 jaar over dit onderwerp hakketakken'.

Ds. K. H. Wigboldus (Voorburg, geref.) zei dat gefedereerde gemeenten nu in de gedoogzone komen, terwijl dat bij de tegenstanders zo zou moeten zijn. Hij meende dat het moderamenvoorstel bij de angst voor het uiteenvallen inzet en riep op tot vernieuwing.

Ds. A. V. de Nooij (Vlissingen, geref.) zei dat de kuch bij de Gereformeerde Bond tot verkoudheid bij het hervormde moderamen leidde. Hij vond dat de kerk onzorgvuldig met haar personeel omging.

De geref. synode-adviseur dr. L. J. Koffeman vroeg naar de strategie van het moderamen inzake het principiële verzet van de Gereformeerde Bond.

De secretaris van de Evangelisch Lutherse Kerk bracht naar voren dat de ELK als kleine kerk veel tijd in het SoW-proces steekt, wat ten koste van de gemeente gaat.

Ds. H. Klink (Hoornaar, herv.) merkte op dat de bezwaren inzake SoW uit een groot deel van de Hervormde Kerk afkomstig zijn. ­Hij verwees naar het Hervormd Pleidooi. In zijn antwoord ging ds. W. B. Beekman in op de onderstroom van emoties, die een zakelijke besluitvorming in de weg kunnen staan. Hij wilde weliswaar het traject van vereniging zorgvuldig afronden, maar was er ook van doordrongen dat meer vertraging schade brengt aan de kerk. Aan mensen, die niet mee kunnen gaan, doe je geen recht door te zeggen dat ze een feest verstoren. De bereidheid tot Samen op Weg neemt af, waarbij zowel het stoppen als het gewoon doorgaan funest is. Hij weersprak dat de Hervormde Kerk een onbetrouwbare partner is, zij is pluriform het proces ingegaan.

De gereformeerde assessor ds. W. Barendrech vroeg begrip voor het gereformeerde ongeduld. Hij gaf toe dat 'we ons in oktober '94 verkeken hebben op de langere duur van het kerkorde-traject'. Hij zei dat er in januari '96 een duidelijker rapport moet liggen.

De synode besloot het rapport van de moderamina als een tussentijdse rapportage te beschouwen. In januari '96 zal er verder gesproken worden. Hiermee schaarden de drie moderamina zich achter een amendement van ds. E. Huttenga (Zeist, geref), die ervoor pleitte pas in januari tot vaststelling van het rapport over te gaan. Ds. G. L. Goedhart trok zijn tegenvoorstel, om de vaart in het proces te houden en terug te gaan achter de besluiten van oktober '94 in.

Moeten we na drie dagen vergaderen concluderen dat er slechts een uitwisseling van al bekende standpunten heeft plaatsgevonden? Het zou ondertussen al winst zijn als de woorden van ds. B. J. van Vreeswijk beklijven: 'In dit park zijii mooie vogels te bewonderen, maar laten wij niet worden tot een club van roofvogels, die elkaar trachten te verscheuren'.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen