Boekbespreking

In dit kloek uitziende en fraaie boek treffen we de dissertatie aan van de auteur op het in de titel genoemde onderwerp. De promotie vond plaats aan de T.U. te Apeldoorn. Het boek is het eerste deel in de serie 'kerkhistorische monografieën'.

In een tijd waarin veel in beweging (en verwarring) is als het om het huwelijk gaat, is een onderwerp als dit heel actueel. Tegelijk blijkt dat visie op en waardering van, allerlei aspecten van het huwelijk (en echtscheiding) bij de reformatoren bepaald niet eensluidend waren. Bucer, de reformator van Straatsburg, heeft in dit spectrum een heel eigen mening. Dit boek handelt hierover. Het bestaat uit vier delen. In het eerste, het oriënterende deel, bespreekt Seldenhuis de historische achtergrond en de context van Bucers opvattingen. Volgens het kanonieke recht was het huwelijk als sacrament onontbindbaar. In de reformatie verdwijnt het sacramenteel karakter van het huwelijk. Het celibaat wordt niet langer als verplichtend beschouwd. Reformatoren zelf treden in het huwelijk. Het tweede deel biedt biografische gegevens. Er is bij Bucer invloed te bespeuren van Erasmus, hoewel hij in 1530 afstand van hem neemt. (101) In Straatsburg tracht Bucer de samenleving juist op het punt van het huwelijk te hervormen, o.a. door de instelling van een 'Ehegericht'. In 1548 maakt het Interim aan Bucers werk een einde. Hij vlucht naar Engeland, waar hij De regno Christi schrijft (voor Eduard VI). Ten aanzien van de bigamie van Hendrik VIII en van Philips van Hessen is Bucer zeer meegaand. Seldenhuis noemt zijn houding dubieus en naïef (186) Dan volgt het belangrijkste, het systematische deel. Bucer ziet het huwelijk als de relatie tussen man en vrouw die bestaat in een totale levensgemeenschap van alle goddelijke en menselijke aangelegenheden. (189) Romeinse, juridische èn bijbelse categorieën gaan samen. Het eerste doel van het huwelijk is niet de voortplanting, zoals de augusti-­ niaans-thomistische traditie leerde, maar de dienst aan elkaar. (197) Het huwelijk is een verbond, geen sacrament, hoewel er wel sacramentele aspecten aan het huwelijk zitten. Samenwonen kwam in Bucers tijd veel voor. Het is een onjuiste start van het huwelijk. Men is nl. in wezen al getrouwd. (223) Interessant zijn de gegevens over de plaats van de vrouw in huwelijk en samenleving. Bucer ziet haar plaats veel positiever dan velen in zijn tijd. Bucers visie op echtscheiding wijkt nogal af van de gangbare opvattingen. Hoewel het huwelijk in wezen onontbindbaar is, is er de mogelijkheid van scheiding wanneer het niet meer aan zijn doel beantwoordt, nl. een leven in wederzijdse relatie en hulp. (291) Ten grondslag hieraan ligt een hermeneutisch model dat enerzijds het gezag van de Bijbel recht overeind houdt, anderzijds aan de context en de intentie van de tekst recht wil doen. (306) Tegenover het celibaat stond Bucer zeer afwijzend. In het concluderende deel volgt de evaluatie. Duidelijk wordt dat kernpunten van Bucers theologie ten grondslag liggen aan zijn visie op huwelijk en echtscheiding (het rijk van Christus, de christocratie, de pietas — vroomheid, rechtvaardiging en heiliging).

Vastgesteld wordt dat Bucers denkbeelden weinig respons gekregen hebben. Het boek besluit met summary, registers en curriculum vitae. Het is een prachtig boek geworden. Wel wat breedvoerig soms, maar helder van opzet. Uiteraard heeft een theoloog-recensent vragen te stellen, maar die horen in deze recensie niet thuis. Proficiat aan de doctor. Misschien kan hij in een latere publikatie de ideeën van Bucer vruchtbaar maken voor kerk en samenleving in onze tijd. De prijs van het boekwerk is laag.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen