De onderscheiding der geesten (3)

Het is een bekende waarheid in het leven, dat iedere gave of voorrecht óók een opdracht in zich sluit. Denkt u maar aan de talenten in de gelijkenis gegeven. Zij dienen om er verantwoord mee bezig te zijn. Welnu, zo kent ook de gave van de onderscheiding der geesten een taak. Een paar vorige keren hebben wij een en ander over het verschijnsel van deze gaven geschreven. Het spreekt dan geheel vanzelf dat in dit artikel aan de orde komt wat wij ten aanzien van deze gave zullen moeten doen.

Vooreerst mag deze gave afgebeden worden. IJvert naar de beste gaven, zegt Paulus. Uit het twaalfde hoofdstuk van de eerste brief aan de Korinthiërs blijkt dit. Er bestaat tussen de bijzondere Geestesgaven verschil in betekenis. De Korinthiërs moeten immers de beste begeren. Dat zijn die, welke het belang der gemeente het meeste dienen. Een vruchtbare uitlegging van de Schrift op het punt van deze gave leert ons helder en klaar, dat profetie ver uitstijgt boven de tongetaal. Nu komt het er op aan, deze gave voor de ambtelijke bediening met name af te smeken. Daarmee wordt tevens erkend, dat wij bij ons ambt de verlichting van de Heilige Geest nodig hebben. Dat houdt intussen ook in, dat wij daarmee niet volstaan kunnen eens een enkele maal om die gave te bidden. Neen, het veronderstelt voortdurende oefening en onderhouding. Bovendien wordt geheel het natuurlijk leven daarbij mee ingeschakeld.

Elke werkelijke belangstelling in het leven begint met onderscheiden. Het, is een kunst, die het gehele leven moet worden geleerd. Het jonge kind kent aanvankelijk alleen maar vage indrukken, wazige voorwerpen. Langzamerhand gaat het onderkennen dieren, mensen, bomen en planten. Het gaat verschil zien tussen kleuren, tonen en cijfers. De omgang met een jong kind is op dit punt een leerschool. Hoe moelijk is het verschil tussen hoofdletters en kleine letters. Later komt het tijdperk, dat men déze stijl in de kunst kan thuisbrengen. Weer later blij opziet als men dit kunstwerk aan die en die bepaalde kunstenaar weet toe te schrijven. Men leest niet maar zo een boek, of hoort de een of andere muziek. Neen, neen, men ziet duidelijk iets aan de wand hangen, Rembrandt of Jan Steen. Men geeft zich rekenschap van wat men ziet of hoort. Er ontwikkelt zich een oordeel des onderscheids. Anders blijf alle waardering vaag. En vaagheid is juist altijd een kenmerk van gebrek aan wezenlijke belangstelling.

Dit geldt ook op godsdienstig gebied. Het is een typisch verschijnsel van wezenlijke onverschiligheid ook daar, dat men niet onderscheidt. Alles is hetzelfde, zegt men dan, alle mensen bedoelen het wel goed, alle godsdiensten zijn precies eender. En zo klutst men alles dooreen: westerse en oosterse wijsheid, Christus, Boeddha, Confusius en Zarathustra. Men kent maar heel oppervlakkig hun uitspraken en juist daardoor kan men ze als overeenstemmend beschouwen. Maar het is een zéér oppervlakkige en onaandachtige kennisneming.

Vervolgens vraagt deze gave van onderscheiding der geesten een gedurige keuze. Het gemeentelid staat telkens op de tweesprong. Maar niet minder ook de gemeente van Christus als een groot geheel. Zij leeft temidden van de stroom van de tijd. Zij wandelt niet door een doodse woestijn. Welneen, zij bevaart een kolkende levenszee. Een menigte van geesten waait om haar heen. Wij ondergaan allen tal van invloeden. Door de opening, die door de prediking van het Evangelie ontstaan is, stromen gemakkelijk allerlei andere gedachten binnen. Én nu gaat het er om, wanneer het Evangelie zuiver gepredikt wordt dan wel wanneer het gemengd raakt met de een of andere tijdgeest - om dat te onderscheiden is van belang.

Wij weten allen wat met de huidige tijdgeest wordt bedoeld, maar om die precies te bepalen is nog niet zo gemakkelijk. Wij kennen ook de moderne theologie, maar wie kenmerkt die eens nauwgezet? Wij maken dagelijks politieke stromingen mee; wij beleven de sfeer van een plaats, van een gemeenschap van mensen. Wij ervaren allen de tendens van belangrijke benoemingen. Wij doorleven het gewicht van grote indringende vraagstukken. Voor vele gemeenteleden is dit alles onbelangrijk naar hun oordeel. Zij maken er zich althans niet druk om. Zij menen dat het alles een grote grauwe massa is. Maar dat is natuurlijk niet waar.

Wij doen dagelijks vele levenskeuzes. Maar voor ons besef zijn dat dagelijks kleine stappen, zonder verband met de grote levensweg. Ook dat is een onwaarheid. Juist hierin bedriegt ons de vorst dezer wereld. Hij houdt er van als wij in duisternis en blindheid leven en geen enekele maatstaf aanleggen. Verreweg het grootste deel der christenheid gaat op het pad der gewoonte. Maar zo gebeurt het dan ook dat het zeer gemakkelijk wordt verleid. Nodig is de gave der onderscheiding. De gemeente behoeft gidsen, die waarnemen, die de weg kennen. De grote kerkvader Augustinus heeft in zijn leven allereerst zelf het verschil gekend tussen duisternis en licht. Hij kwam door levend geloof tot het licht. En op die manier werd hij door de Geest des Heeren geoefend om ook zijn gemeente te leiden door de gave 1 der onderscheiding. Tegen drie vijanden 1 moest hij strijden, tegen het manichaeïsme, het donatisme en het pelagianisme. Dat was achtereenvolgens een wijsgerige godsdienstige beweging; een kerkelijk schismatische groepering en een theologische dogmatische opvatting. Zijn grote theologische kennis, zijn scherpzinnigheid, maar vooral zijn brandende liefde voor de waarheid, die hijzelf onder zo grote worsteling gevonden had, hebben hem gemaakt tot de belangrijkste figuur in de westerse kerk van zijn tijd en hem het gezag bezorgd, dat hij in latere eeuwen had.

Menig eenvoudig christenmens ziet de gevaren niet. Maar God zorgt telkens voor wachters op de muren. Die constateren de aanvallen ter dege en blazen de bazuin. Wij doen er dan ook goed aan te blijven bij de leerbeslissingen door de kerk genomen en in de verschillende belijdenissen vervat. Meermalen is in de loop der geschiedenis aan de kerk de genade gegeven in een belijdenis recht en duidelijk te beslissen. De oude christelijke kerk onderscheidde zich van het heidendom, de Reformatie markeerde haar standpunt ten opzichte van Rome; de jongste tijd heeft het nationaal-socialisme gezien als nieuw heidendom. De kerk onderkent dan wat voorbijgaand is of wat blijvend; wat gevaarlijk is en verderft; ook dat wat voedt en schraagt in de eeuw, waarin wij leven. Voortdurend luisteren is dan geboden. Wij moeten geen enkel verschijnsel in het openbaar of privéleven achteloos aan ons voorbij laten gaan. Ons nooit door het oordeel van de wereld laten overheersen; evenmin gedachteloos de één of andere mening napraten, 't Gaat om gestadige oefening steeds met het Woord de gebeurtenissen te doen doorlichten. Ook ons eigen hart overgeven aan het eindoordeel van het Woord, tot in de diepste geheimen van ons leven toe.

Geestelijk onderscheidingsvermogen ziet ge bij de Sunamitische vrouw (2 Kon. 4 : 9); bij Nehemia (6 : 12); bij David (2 Sam. 5 : 12) en bij vele anderen. Het is een gave, vooral voor onze dagen zeer nodig. De ogen des wijzen zijn in zijn hoofd, maar de zot wandelt in de duisternis. Wie in het licht wandelt, kan alles waarnemen, en weet wat hem overkomt, maar in het donker kan men niets zien, en weet men niet eens waar men tegenaan loopt. Zo kan de wijze enigermate rekening houden met de omstandigheden en ze beoordelen, maar de dwaas gaat als met gesloten ogen door de wereld.

Toen wij deze artikelen hadden geschreven kwam ons een geschrift onder de ogen van ds. J. H. Velema, Wat zit er achter? Onderscheiding der geesten, Buijten en Schipperhein, Amsterdam, 1995. De auteur diept het bijbelwoord op nog veel breder en dieper wijze uit dan wij hier hebben gedaan. Het is.een verrijking dit geschrift te lezen. Het scherpt op en spoort aan niet dromend de tijd te beleven, maar waakzaam en nuchter. Dit is een gids waar wij ons aan kunnen overgeven.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen