Federatie al uitgelegd als fusie

In mijn studententijd hield dr. J. J. Buskes een lezing voor de studentenvereniging CSFR. Tijdens de bespreking zei hij: stel dat je honderd jaar wordt. Elke dag weer scheren, elke morgen weer Trouw lezen. Vandaag zou hij erbij hebben kunnen zeggen: elke dag (week, maand, jaar) wéér Samen op Weg.

Hoe lang moet dat (zo) nog doorgaan vraag ik mezelf ook wel eens in gemoede af, telkens betrokken zijnde in de SoW-problematiek. Er is weinig nieuws meer te zeggen. Commentaren roepen de bekende tégen-commentaren op. Allerwegen treden ook vermoeidheidsverschijnselen op. Men wordt het 'zat'. De Lutheranen worden het zelfs officieel zat. Als er niet spoedig duidelijkheid komt, dreigden ze dezer dagen op hun synode, moet er in mei 1996 maar een eind worden gemaakt aan de lutherse participatie. Maar vooral in de gemeenten raakt ook de rek eruit. Ik heb vooral zicht op hervormde gemeenten in deze. In de afgelopen jaren zijn in honderden gemeenten gemeenteavonden belegd over SOW. Die tijd lijkt voorbij. Men weet zo langzamerhand kennelijk wel hoe het ervoor staat. De animo is weg. Nochtans blijft de zaak kerkelijk opgerekt worden en vindt telkens een herhaling van zetten plaats. Hoe lang moet dit nog doorgaan?

Bij de pers wordt men het ook zat. Bij de dagbladpers in het algemeen speelt al de discussie (blijkens een recent gehouden congres) in hoeverre de kerk nog de moeite waard is om in beeld te worden gebracht. Men kan pleidooien vernemen om niet meer naar synodevergaderingen te gaan. Daarachter zit ongetwijfeld ook het gegeven, dat de kerk 'maatschappelijk' steeds minder van betekenis is geworden. Maar verder maakt de kerk het er ook naar met haar verspilling van tijd en energie aan een proces, dat allang niet meer vlotten wil maar nog slechts kunstmatig wordt opgerekt. Daaruit valt voor de media, naar wordt rondgefluisterd, weinig nieuws meer te ontlenen.

Consideraties

Dit gezegd hebbende moeten we toch maar weer naar de actualiteit. De lang verbeide uitslag van de consideraties van de classicale vergaderingen is immers openbaar gemaakt.

'Gereformeerde Kerken reageren massaal op voorstellen concept-kerkorde', zo is officieel gemeld. Dat houdt in, dat de gereformeerden vrijwel honderd procent akkoord gaan met de voorliggende kerkorde. Over de vraag of er van 'vereniging' wel sprake moet zijn, wordt helemaal niet gerept. Dat is een voor hen uitgemaakte zaak. Het duurt allemaal veel te lang. Gereformeerden raken, zegt synodepraeses Vissenga, geïrriteerd.

Maar hervormde classes stelden wél de (overigens niet-gestelde) vraag aan de orde of de kerken al of niet verenigen moeten. Ondanks het feit, dat de Commissie voor Kerkordelijke Aangelegenheden (KOA), en ook lange tijd het hervormd moderamen, geroepen heeft, dat federatie niet aan de orde was, hebben de classes in overgrote meerderheid die kwestie wel (alsnog) aan de orde gesteld.

Veertig van de vijfenzeventig hervormde classes hebben zich vóór vereniging (fusie) uitgesproken, waarvan 7 op langere termijn en 33 direct. Slechts veertig procent van de hervormde classes wil dus direct verenigen. Bij de gereformeerden is dat honderd procent. Bij deze classes is overigens ook gerekend een aantal (9!), dat helemaal niet heeft geantwoord op de niet-gestelde vraag.

De overige 33 hervormde classes willen geen vereniging of willen pas vereniging na groei naar elkaar (7 in totaal). Bij deze afwijzend reagerende classes wordt in 23 gevallen gesproken van federatie als einddoel. Intussen is er over het begrip federatie zélf geen duidelijkheid. Het begrip federatie is de laatste jaren in de kerkelijke discussie gaan opduiken en heeft vervolgens in steeds breder kring ondersteuning gekregen. Niet altijd heeft men zich gerealiseerd dat federatie een allang gebezigde benoeming is van gemeenten die samengaan onder de zogeheten Tussenorde. Het bij de kerkorde opvoeren van defederdtiegedachte had echter vooral te maken met het feit, dat men vereniging niet wil! Het is als een ontsnappingsmogelijkheid aangewend om te komen tot afbuiging van de weg naar hereniging.

Al met al wordt uit deze cijfers nu wel duidelijk, dat het draagvlak voor Samen op Weg binnen de Hervormde Kerk ontbreekt. Zelfs de meest optimistische interpretatie van de cijfers moet tot deze conclusie leiden. En daarom zal het bij de voortgang van SOW tobben blijven.

Advies

Dat KOA nu het advies heeft gegeven om meer tijd te nemen voor een 'SOW-groeiproces' ligt voor de hand. Men heeft steeds gezegd, dat het woord is aan de ambtelijke vergaderingen. Welnu, die hebben gesproken. Daaruit moet men nu de consequenties trekken.

Maar intussen heeft de KOA óók een advies gegeven, dat verwerpelijk moet worden geacht. KOA zelf acht namelijk ook nu nog steeds federatie niet aan de orde en vertaalt de roep om federatie van de classes al door als fusie. In veel consideraties, zo wordt gezegd, wordt federatie als een model gezien, waarin het 'apart voortbestaan' van de kerken aan de orde is. 'Ten onrechte' vindt de KOA.

In het tweede deel van het advies wordt er derhalve van uitgegaan, dat federatie een opstap is tot fusie. Men blijft aanwerken op de éne kerk met de éne kerkorde. Binnen die kerkorde wil men dan wel varian­ ten inbouwen, voor bijvoorbeeld hervormde verbanden. Maar die éne kerk moet er komen.

Het moet echter duidelijk zijn, dat veel classes dit niet willen. Er mag dan vooralsnog kerkordelijke onduidelijkheid bestaan ten aanzien van de vraag wat onder federatie moet worden verstaan, vanuit brede kring is aangegeven, dat federatie beperkt moet blijven tot samenwerking, zowel op gemeentelijk vlak als bovenplaatselijk, waar dat gewenst en mogelijk is.

Wanneer ook nu nog weer geforceerd (hoe gematigd ook) de vereniging benadrukt blijft worden, is voorlopig de kou nog niet van de lucht.

Vacuüm

Blijven de kerken de moeizame weg van Samen op Weg gaan, dan is te vrezen, dat er langzaam maar zeker ook iets anders gaat gebeuren. De verhouding tussen de samenwerkende kerken, met de Gereformeerde Kerken als aanjager en de Hervormde Kerk als vertrager, wordt er niet beter op. De vertrouwenskwestie komt telkens aan de orde. Maar ook binnen de Hervormde Kerk gaan verziekingen optreden. Samen op Weg bepaalt en domineert de agenda van de kerk en daar raakt alle geestelijke élan uit. We weten het immers allang van elkaar.

Intussen raakt de kerk steeds verder af van bezinning op vragen, waarom het vandaag echt gaan moet: de kwestie van de secularisatie en wat in deze tijd het christelijk geloof nog echt betekent en hoe de kerk daarin belijdende kerk zal zijn in de tradi-y tie van het voorgeslacht.

Het moet toch te denken geven, dat SOW de jongeren helemaal niets zegt! Het draagvlak voor SOW zal wat de aankomende generatie betreft er dan ook echt niet groter op worden.

Moet het dan echt zo worden dat SOW, al verder gaande, ineenzakt, terwijl de kerk als belijdende en helende gemeenschap steeds minder present is naar binnen toe en naar buiten?

Er zou, als de ontwikkelingen zo doorgaan bij vóór-en tegenstanders van SOW wel eens een geestelijk vacuüm kunnen gaan optreden, dat moeilijk meer valt op te vullen. Een vacuüm kan dan gevaarlijke uitwerking krijgen.

Het moet tekenend worden geacht, dat de belangstelling voor SOW over de hele linie afneemt. Daardoor alléén al zal het verzet toenemen.

Dat men er bij de media ook genoeg van krijgt, behoeft niet doorslaggevend te zijn. Als de kerk zich tot haar wezenlijke taken keert, zullen ook niet altijd de media, in de brede zin van het woord, belangstelling hebben. Waar we intussen behoefte aan hebben is aan een getuigenis van de kerk, waaruit blijkt, dat ze zich ook vandaag laven wil aan de bronnen, waaruit de vaderen dronken en dat ze dan fris, helder water heeft te bieden voor mensen, die in de woestijn van het leven amechtig geworden zijn. SoW, zoals het zich nu voltrekt, heeft zo'n getuigenis niet in zich.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen