De band die ons samenbindt

Onder de titel Een levende Kerk in de Unter-Karpaten schreef dhr. J. van der Graaf in dit blad van 13 juli jl. een indrukwekkend verslag van een reis, die hij afgelopen mei maakte naar de Unter-Karpaten, het door vooral Hongaren bewoonde deel van de Oekraïne, waar hij een bezoek bracht aan enkele gemeenten van de Hongaarse Hervormde Kerk. Hij beschrijft daarin ook een bezoek aan een gemeente, die samenkomt in een gedeelte van een kolchozen-boerderij. Hier wordt op dat moment een nieuwe kerk gebouwd, met financiële steun vanuit Nederland door bemiddeling van de Stichting Hulp Oost-Europa. Met tranen in de ogen vertelden deze mensen hem met dankbaarheid over de steun, die men ontvangt om dit Godshuis te kunnen bouwen. Omdat Van der Graaf de plaatsnaam niet vermeldde, bleef de gemeente verder anoniem. Niet voor een groep gemeenteleden uit Nieuwerkerk aan den IJssel, die in de beschrijving van het geheel de partnergemeente van hun Hervormde Gemeente herkenden: Oncsa. Eind oktober brachten deze Nieuwerkerkers, samen met een groep mensen uit Middelhamis, voor de tweede keer een bezoek aan Oncsa, nu om de opening van dit nieuwe kerkje te mogen meemaken. Tijdens hun eerste bezoek, in september 1993, waren ze daarvoor al uitgenodigd door de predikant ds. Laszló Horkay.

Een stukje geschiedenis

De Oekraïne maakte tot 1989 deel uit van de Sovjet-Unie. Na de omwenteling in Oost-Europa werd het zelfstandig. In het zuidwesten van de Oekraïne ligt een gebied dat Karpatalja heet. (In het Nederlands aangeduid met Unter-Karpaten of Sub-Karpaten, letterlijk: 'laagvlakte van de Karpaten'). Een gebied aan de voet van het Karpaten-gebergte. Dit van origine Hongaarse gebied werd aan het eind van de Tweede Wereldoorlog, in 1945, door Stalin geannexeerd en bij Rusland gevoegd. De meeste bewoners van de Unter-Karpaten, zeker op het platteland, zijn dan ook Hongaren. Velen onder hen zijn lid van de Hongaarse Hervormde Kerk. Onder het communisme zijn veel predikanten opgepakt en weggevoerd naar werkkampen, o. a. in Siberië. Alle kerkelijke bezittingen, alsook de christelijke scholen, werden door de staat afgenomen. Kerkgang, bijbelonderricht, kerkelijk jeugdwerk, men moest het in het diepste geheim doen, waarbij men strenge straffen riskeerde.

Toen er in 1989 verandering in de situatie kwam en de grenzen enigszins open gingen, bleek hoe moeilijk de situatie in met name dit deel van Oost-Europa was. Daarbij kwam dat de Hongaren in dit deel van de Oekraïne achtergesteld werden, evenals dat het geval is met deze zelfde bevolkingsgroep in delen van Roemenië en Slowakije. Gelukkig geeft dat in de Oekraïne geen openlijke spanningen tussen de verschillende bevolkingsgroepen, zoals dat in de beide laatstgenoemde landen wel eens het geval is. In de Hongaarse Hervormde Kerk in de Unter-Karpaten waren bij de val van het communisme nog maar 18 van de 120 predikanten over; en dat terwijl deze Hongaarse Hervormde Kerk in dit voormalige Hongaarse gebied 85 gemeenten telt. Maar we mogen wel zeggen een levende Kerk. Of zoals de heer Van der Graaf zijn bovengenoemd artikel in 'de Waarheids vriend' eindigt: 'In de Unter-Karpaten (her)leeft een kerk. Een atheïstisch systeem kreeg dé kerk er niet onder.'

Een levende kerk, een missionaire kerk

De al eerder genoemde ds. Laszló Horkay heeft op dit moment de herderlijke zorg over een drietal gemeenten. Twee ervan zijn direct ontstaan als gevolg van evangelisatiewerk: de gemeente van Oncsa waar dan het kerkje werd geopend en een zigeunergemeente in Szemye, waar op dit moment ook een eigen kerk gebouwd wordt met steun vanuit Nederland, een project vanuit Middelharnis.

Ds. Laszló Horkay vertelde me, dat toen hij 14 jaar geleden in zijn (hoofd)gemeente Nagydobroney kwam, de gemeente van de grond af aan opgebouwd moest worden. De bouwvallige pastorie, die hij eerst zelf moest opknappen, was tekenend ook voor de geestelijke situatie. Hij omschreef de denkwijze van de bevolking in dit gebied als duidelijk atheïstisch. Het gevolg van decennia lang communistische invloed. Deze predikant is toen begonnen met persoonlijk evangelisatiewerk. Door de mensen in zijn dorp op een heel directe wijze met het Evangelie-van de Heere Jezus Christus te benaderen. De gemeente is toen door de jaren heen gegroeid. In het eerste jaar na de val van het communisme en de onafhankelijkheid van de Oekraïne legden enkele tientallen mensen tegelijkertijd openbare geloofsbelijdenis af in de kerk. Met de komst van de vrijheid, en met steun van de Stichting Hulp Oost-Europa uit Nederland, kon een begin gemaakt worden met de opbouw van het kerkelijke werk ter plaatse. Een opbouw, die echt van de grond af aan moest gebeuren, omdat ook aan de meest elementaire middelen, die wij hier heel gewoon vinden, gebrek is.

Ds. Laszló Horkay is niet alleen een heel bevlogen man, maar vooral een bewogen man. Hij nam niet alleen het gemeenteopbouwwerk in zijn eigen gemeente Nagydobroney ter hand, maar ging ook evangeliseren in de naburige dorpen. Zo ook in Oncsa, een kolchozedorp vlakbij de Oekraïnse-Hongaarse grens. In 1940 is het dorp ontstaan, nog voordat Stalin aan het regime kwam, doordat een aantal van de allerarmste gezinnen zonder bezittingen hier is neergepoot. Het is nog steeds een zeer arm dorp, bestaande uit zo'n 80 gezinnen. Hier begon hij op eenvoudige wijze mensen bijbelles te geven. Er ontstond een kleine gemeente, die op zondag samenkwam in een schuur van de kolchozeboerderij. Ruim 2 jaar geleden is men hier begonnen met de bouw van een kerkje. Toen wij vanuit Nieuwerkerk aan den IJssel in september 1993 ons eerste bezoek aan Oncsa brachten, mochten we namens onze Hervormde Gemeente symbolisch een cheque overhandigen om de bouw van het kerkje financieel mogelijk te maken. Dit vormde tevens het begin van de band die er is ontstaan tussen de Hervormde Gemeente in Oncsa (Unter-Karpaten) en de Hervormde Gemeente Nieuwerkerk aan den IJssel (Nederland).

Opening van het kerkje in Oncsa

De opening van de kerk in Oncsa op zondag 29 oktober bracht de Nieuwerkerkers weer in de Oekraïne. Als we de woensdag ervoor al een kijkje nemen, vragen we ons echt af hoe de kerk zondag geopend moet kunnen worden, er moet namelijk nog zoveel gebeuren. Onder grote druk wordt er dag en nacht gewerkt. Op vrijdag stagneert ook nog het werk, omdat er langer dan een halve dag geen stroom is. Een verschijnsel, dat zich wekelijks voordoet.

Door de slechte economische situatie van de Oekraïne wordt elke dag weer een ander deel van het gebied de elektriciteit afgesloten. Tot laat op de zaterdagavond wordt er dan ook doorgewerkt om alles in orde te brengen. Maar zondagmorgen is alles klaar voor de opening. Op een kleine afwerking na — zo hebben de kerkbanken nog maar één verflaag gehad — maar dat is voor later zorg! De kerk is afgeladen vol, ook in het gangpad en op de galerij staan de mensen opeengepakt. Buiten staat een geluidsinstallatie om de mensen, die binnen geen plaatsje meer kunnen krijgen, de dienst toch te laten volgen. Gelukkig is het mooi weer. Met een bus zijn ook mensen uit een naburig dorp gekomen. Onder de aanwezigen zien we ook een behoorlijke groep zigeuners uit Szernye. Ze zijn door onze medereizigers uit Middelharnis opgehaald met een bus van het kindertehuis, dat momenteel in Nagydobroney wordt gebouwd.

Het wordt een indrukwekkende dienst. De dienst wordt geleid door bisschop Gulacsi Lajos. (De Hongaarse Hervormde Kerk is de enige protestantse kerk van Calvinistische origine die een bisschop kent). Hij bedient het Woord vanuit Efeze 2 : 19-22. De Heere Jezus is de Hoeksteen van de Kerk. De kerk heeft ook een functie omdat de gemeente de hoeksteen is van de gemeenschap met God. God wil dat wij levende stenen zijn in Zijn Tempel. Door te luisteren naar Zijn Woord en herboren door de Heilige Geest. Na de preek neemt ds. Laszló Horkay het woord en staat uitgebreid stil bij de geschiedenis van de gemeente en de bouw van het kerkje. Hij memoreert in dankbaarheid de hulp vanuit Nederland door de Stichting Hulp Oost-Europa, en noemt in dit verband met name de Hervormde Gemeenten van Nieuwerkerk aan den IJssel en Middelharnis. Aan de lange rij afgevaardigden die vervolgens het woord voeren, nemen ook de buitenlandse gasten deel. Vanuit Nederland komen we niet met lege handen. Naast een kanselkleed, met daarop geborduurd een afbeelding van het reliëf van één van onze kerken, als teken van de verbondenheid tussen Oncsa en Nieuwerkerk, bieden we ook nu opnieuw symbolisch een cheque aan. Het geld is bestemd voor de bouw van een kerkelijk centrum, dat naast de kerk moet gaan verrijzen voor het gemeentewerk: atechese, jeugdwerk en bijbelkringwerk. Hieraan verbonden ook een pastorie, voor — in de toekomst — een eigen predikant. Als Nederlanders zingen we o. a. het lied 'Een vaste Burg is onze God' (i. v. m. Hervormingsdag) en het Wilhelmus. De dienst, die bijna 3 uur duurt, wordt afgesloten met het gezamenlijk zingen van het Hongaarse volkslied 'Isten, aldd meg a magyart, jó kedvvel, böséggel' (God zegen 't Hongaarse volk, met goede moed en overvloed).

Wederkerigheid

Nieuwerkerk aan den IJssel en Middelharnis zijn slechts twee gemeenten, van de gelukkig vele Hervormde gemeenten die op de één of andere wijze contacten hebben met hervormde gemeenten (maar ook andere kerken!) achter het voormalige IJzeren Gordijn. (Elk kwartaal geeft het blad Helpende Handen, een uitgave van de Stichting Hulp Oost-Europa daar weer treffende voorbeelden van. Zulke contacten tussen gemeenten is geen zaak van éénrichtingsverkeer. Het is niét: wij vanuit het westen geven, en jullie in het oosten ontvangen. Het is vooral een aangelegenheid van wederkerigheid. Een zaak van gelijkheid en gelijkwaardigheid. We zijn één in onze éne Heiland en Zaligmaker, Jezus Christus! Dat mag duidelijk in deze ontmoetingen ervaren en beleefd worden!

Misschien moet je zelfs wel zeggen: bij het vele wat wij daar brengen, ontvangen wij véél méér van hèn! Wij leven in een werelddeel, waar de kerk tanende is: secularisatie. Men spreekt zelfs in onze tijd over 'godsverduistering'. Daar is een gemeente, een kerk, die groeit! Kwantitatief en kwalitatief! Daar is een levende gemeente, gelouterd door de vervolging! Mijn hartelijke wens en bede is, dat wij vooral iets mogen leren van hun Godsvrucht! Een groter delen is er niet. Een delen in de genade van de Heere Jezus Christus!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen