Schepen die elkaar in de nacht passeren

Het lijkt na de laatste vergadering van de hervormde synode, waar werd gesproken over de consideraties van de classes inzake de concept Kerkorde voor de Verenigde Protestantse Kerk in Nederland, betrekkelijk stil. Dat is echter slechts schijn. Naar mijn waarneming zijn de emoties her en der hoog opgelaaid.

Drs. H. Klink gaf direct na de synodezitting uiting aan zijn gevoelens in een artikel in deze kolommen, getiteld 'Aanklacht tegen KOA'.

Ds. H. Veldhuizen analyseerde de consideraties van de classis Zoetermeer tegen de achtergrond van de afwijzing van de federatieoptie door de Commissie voor Kerkordelijke Aangelegenheden. Zijn analyse stond in De Waarheidsvriend van 29 november 1.1.

In diverse classes is intussen ook kritisch gereageerd op het stemgedrag van hun afgevaardigde, die met de adviezen van KOA instemde ondanks het feit, dat hun classis anders considereerde. Hoé men de cijfers ook interpreteert (zie de rubricering van de consideraties hiernaast), men komt eenvoudigweg al tot 33 classes, die federatie, hoe dan ook ingevuld, opvoeren, terwijl niet meer dan (maximaal) 21 synodeleden zich tegen de KOA-voorstellen hebben gekeerd (twee afwezige afgevaardigden meegerekend). Diverse afgevaardigden hebben het besluitvoorstel van het moderamen gevolgd, in de lijn van het KOA-advies, terwijl ze dat aan hun classis nauwelijks zullen kunnen uitleggen.

Dr. P. van den Heuvel

Bijgaand treffen de lezers een artikel met een toelichting van dr. P. van den Heuvel op de voorstellen van KOA. De inhoud van deze bijdrage is geen andere dan die van zijn bijdrage als voorzitter van KOA op de hervormde synode. Als zodanig valt zijn persoonlijke visie samen met die hij in zijn kwaliteit als voorzitter van KOA onder woorden bracht.

Wanneer ik dan nu in grote lijnen op zijn bijdrage inga, wil ik vooraf stellen, dat het zo lijkt te zijn, dat de argumenten langs elkaar lijken heen te schieten als schepen, die elkaar passeren in de nacht.

Allereerst moet worden gezegd dat KOA ernstige misrekeningen heeft gemaakt. Dr. van den Heuvel noemt zelf de onjuiste beoordeling van de consideraties van Zwolle en Zoetermeer, zonder daarvoor een verklaring te geven. Er zou meer te noemen zijn. De classis Hilversum bijvoorbeeld, die gerekend wordt bij de classes die niet reageerden, heeft, hoewel met een laag quorum, ook in meerderheid besloten aan federatie de voorkeur te geven.

Wat KOA nu bovendien heeft geadviseerd is naar mijn overtuiging een regelrechte miskenning van gevoelens binnen de kerk. KOA heeft de consideraties inzake federatie gerubriceerd — dr. van den, Heuvel doet dat in zijn bijdrage in deze kolommen nog eens over —, heeft vervolgens zelf bepaald wat onder federatie moet-worden verstaan en heeft tenslotte die federatiegedachte afgeschoten.

Hierbij moet worden bedacht, dat op negen classes na (als dit getal juist is), alle hervormde classes zich bezig hebben gehouden met de vraag hoe het met SOW verder moet; en dat terwijl die vraag vanuit de synode niet aan de classes was voorgelegd. Er moest (mocht) alleen geconsidereerd worden over de inhoud van de kerkorde. Federatie was niet aan de orde, is één en ander maal gezegd. En dat is ook op de synode na de consideraties gezegd. Die consideraties zijn dus overbodig geweest. Hier heerst de synode over de grondvergadering van de kerk.

Liefst ongeveer 85 procent van de hervormde classes ging in op een niet gestelde vraag, en dat terwijl geen enkel model van federatie voorlag. In de consideraties vóór federatie is intussen breed in de kerk tot uitdrukking gebracht, dat fusie zonder meer niet gaan zal. KOA bracht de federatiegedachte nu terug tot federatie van de kerken — een gedachte die bijvoorbeeld door de Gereformeerde Bond nimmer is gebezigd — en veegde daarmee de federatiegedachte op zich geheel van tafel. Geen enkel federatiemodel is aan de kerk voorgelegd. De gedachte eraan was zelfs niet bespreekbaar.

Dr. van den Heuvel bevestigt intussen in zijn artikel nog eens, dat wat hem betreft fusie, liever vereniging het einddoel moet zijn. Die conclusie kan - alleen gebaseerd zijn op de ook uitgesproken vooronderstelling, dat het draagvlak, dat nu nog voor vereniging ontbreekt, er in de toekomst wèl zal zijn. Heeft men dan ook rekening gehouden met het feit — ik zeg het met pijn — dat er heel wat bijna leeg gelopen classes zijn, die op dit moment pleiten voor het met voortvarendheid verder gaan op de weg naar fusie?

Beschamend

De stilte van nu lijkt een stilte voor de storm.

Toen Theo Klein in Woord en Dienst op grond van een peiling bij de classes voorzegde, dat een meerderheid van de hervormde classes niet voor fusie was, werd tegen geworpen, dat het wachten is op de consideraties.

Toen de consideraties bekend waren, zei ds. W. B. Bieekman op de triosynode, dat de uitslag 'niet best' was voor SOW. Bij de aanvang van de hervormde novembersynode, toen over de consideraties gesproken zou gaan worden, sprak dezelfde praeses over een tot het bot verdeelde Hervormde Kerk.

Desalniettemin was het KOA-advies zoals het was. Desalniettemin deed het hervormd moderamen voorstellen zoals ze deed. En desalniettemin besloot de her­vormde synode zoals ze besloot. Daarmee werd op beschamende wijze het gevoelen van een zeer groot deel van de kerk miskend. En zo gaat de Hervormde Kerk naar de triosynode in Januari, wetend, dat ze zelf tot op het bot verdeeld is, wetend ook dat de geestelijke spankracht om de discussies over SOW voort te zetten weg is.

Nood

Velen geraken nu in gewetensnood. Synodeleden tobben met de vraag hoe ze hun kerkelijke verantwoordelijkheid in de (trio)synode nog kunnen verantwoorden. De gedachte rijst of men de meerderheid, die op dit moment wordt gesuggereerd, nog wel met argumenten bereiken kan. Als dr. van den Heuvel openhartig zegt — en hij zei het ook op de synode — dat het in het proces van eenwording niet mogelijk is 'tegemoet te komen aan de wens dat de NHK altijd in deze vorm, met de huidige kerkorde zal blijven bestaan', heeft hij wat de intentie van deze opmerking betreft zeker het hervormd gereformeerde deel van de kerk niet mee. Wij zouden niet graag 'altijd' zeggen als het om de huidige kerkorde gaat of als het gaat om de Hervormde Kerk 'in deze vorm'. Maar dr. van den Heuvel gaat al uit van de Verenigde Protestantse Kerk in Nederland en rekent kennelijk nu al af met de gedachte, dat de Hervormde Kerk blijft als zodanig voort bestaan. Daarin volgen wij hem niet. Het gaat hervormde gereformeerden om déze kerk, en om haar herstel. Wanneer KOA meent, dat het SOW probleem op te lossen valt met het creëren van enkele hervormde reservaten, dan is dat een misrekening.. Het gaat ons om de kerk als geheel.

Hervormd gereformeerden kunnen in geweten niet mee naar een nieuwe kerk, zoals die met de concept kerkorde wordt beoogd. De kerk zal dan ook verantwoordelijk zijn voor de grote gewetensjiood, waarin velen komen te verkeren.

Dr. van den Heuvel vraagt tenslotte de hervormd gereformeerden een constructieve bijdrage te leveren 'als Samen op Weg toch doorgaat.' Intussen is op de hervormde synode echter al bepaald, dat het gesprek inzake het belijden zich nog slechts via de weg van de kerkorde (en de ordinanties) kan voltrekken. Een motie van ds. W. P. van der Aa om aan de bezinning inzake het belijden prioriteit te geven boven SOW, werd afgestemd. Alsof het gesprek over de inhoud van de kerkorde al niet zo uitputtend is gevoerd, dat daaruit nog nauwelijks een echte bezinning op het belijden kan voortkomen.

De voortgang, die nu wordt beoogd, zal dan ook pas echt 'organisatorisch' zijn. Ik gebruik de kwalificatie, die dr. van den Heuvel gebruikt ten aanzien van federatie. Ik herhaal nog eens, dat argumenten hier langs elkaar heen schieten als schepen in de nacht.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen