Torenspitsen-Gemeenteflitsen

HAAFTEN (2)

Ds. J. H. Stuffken was doctor in de theologie. In 1845 werd hij benoemd tot hoogleraar in de bespiegelende wijsbegeerte en letteren aan de Leidse universiteit. Voor een leerstoel in de theologie kwam hij niet in aanmerking, wegens zijn van de destijds geldende meningen te zeer afwijkende denkwijze.

Na het vertrek van ds. Snoep, die tot de ethische richting behoorde, is de gemeente ruim 10 jaar vacant geweest. Achterstallige quota en schulden aan de Raad van beheer voor de Predikantstraktementen waren er mede de oorzaak van dat er niet beroepen kon worden. In die tijd is de gemeente ook van richting veranderd en kwam er vraag naar een gereformeerde prediking.

In de ring werd deze ontwikkeling met argusogen gevolgd. Eén van de ringpredikanten liet de kerkeraad weten dat hij de gemeente zo gaarne bewaard zag voor een prediking, waarin niet de Christus, maar de mens met zijn bevindingen en ervaringen in het middelpunt kwam te staan.

Ds. P. Bouw was de eerste Gereformeerde Bondspredikant. Hij diende de gemeente in de periode 1939-1944. Zijn komst gaf een opbloei van het gemeentelijk leven te zien, maar anderzijds moet ook gezegd worden, dat verschillende gemeenteleden de kerk de rug hebben toegekeerd. Een veel gebezigde uitdrukking die tot ver in de jaren zeventig gehoord werd, luidde: Wij zijn hervormd en niet gereformeerd'.

We noemen nog de namen van de predikanten die na ds. Bouw de gemeente gediend hebben: ds. H. A. van Slooten (1945-1948), ds. T. Poot (1953-1958), ds. C. Baas (1958-1963), ds. J. L. W. Koppenhol (1963-1968), ds. J. de Vreugd (1970-1975), ds. P. Westland (1978-1981), ds. A. F. Kaars (1981-1987) en ds. D. Breure (1987-1992). Sedert 26 december 1992 is ds. A. J. Schalkoort aan de gemeente verbonden.

Het geestelijk leven

In oude geschriften uit de 17e en 18e eeuw wordt ons een beeld gegeven van het geestelijk leven in de gemeente. Michael Spranger, predikant te Gameren aan de overzijde van de Waal in de tweede helft van de 17e eeuw, trekt er geducht los op de zonden die bijzonder in Haaften heersten. Er is gebrek aan godsdienst. De sabbath wordt menigmaal geschonden. Alles wordt tot voorwendsel genomen om de kerk te verzuimen: de hooibouw, korenoogst, hoptijd, dijkschouw, bruidsdagen, en die er kornen zijn hoogst voldaan er ééns te verschijnen: ...voormiddags hoort hij preeken. Dat is al spuls genoeg, zou hij zijn hoofd zoo breken?

Alardus Tiele, die hiervan 1696 tot 1703 predikant was, wijst evenals Spranger erop, dat de zonden van 't volk de oorzaken zijn van Gods oordelen en gerichten. Maar de gemeente is hardleers. 'Als men de breuken 5) genezen, de schaden hersteld heeft gezien, zoo heeft men de oordeelen wederom naar ouder gewoonte aan het zondig vergeetboek opgedragen en zoo den ouden weg weder ingeslagen', zo zegt hij. Toch waren er ook sporen van geestelijk leven. 'Wij hebben, zo schrijft Tiele, er (doch zeer weinige) godzaligen gekend, en kennen er nog eenige van, die hunne knieën wel eens, in het opene veld met Izaak bogen, tegen het naken van de avondschaduwen. Gen. XXIV : 63'.

Het moge dan zo zijn, dat het er vaak onchristelijk aan toeging in de gemeente, maar anderzijds was er toch ook de hunkering om het Evangelie van Christus te horen. De Bijbel werd gelezen en er werd over gesproken. De boodschap werd doorgegeven, zodat wij ook nu nog het Evangelie mogen horen. Hoe de kerk er pakweg over 100 jaar zal uitzien, valt niet te zeggen. Maar dat zij toekomst heeft, is gegarandeerd door haar Koning, Jezus Christus, die gezegd heeft: 'Ik ben met u al de dagen tot aan de voleinding der wereld'.

C. van de Griend

Noten

1) In de Middeleeuwen was ons land overdekt met collegiale kerken, waaraan dozijnen kanunniken verbonden waren. Helaas vaak nietsnutters, die zelfs ongeschikt waren voor hun primaire taak, het zingen der getijden. Zie L. J. Rogier in zijn 'Geschiedenis van het Katholicisme in Noord-Nederland in de 16e en 17e eeuw'.

2) Zie 'De Overeenkomst betreffende de Kapittelgoederen te Haaften namens den Staat gesloten', onderzocht door mr. Aug. Philips, advocaat te Amsterdam (1850).

3) Zie voor een beschrijving 'De 19deeeuwse kerkelijke bouwkunst in Nederland' van de hand van drs. H. P. R. Rosenberg (1972).

4) Mededeling adviseur Historische Uurwerken en Luidklokken van de Rijksgebouwendienst (1984).

5) Ds. Tiele doelt u hier op de dijkdoorbraken en watervloeden die Haaften geteisterd hebben.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen