Torenspitsen-Gemeenteflitsen

NEDERLANGBROEK

Om verwarring weg te nemen: Burgerlijk heet de gemeente Langbroek. Kerkelijk wordt onderscheid gemaakt tussen Neder-en Overlangbroek. Met recht is de naam Langbroek. Aan de noordkant grenst Langbroek aan resp. Driebergen, Doorn en Leersum. Cothen en Wijk bij Duurstede liggen ten zuiden van het dorp. Wie vanuit Doorn in de richting van Wijk bij Duurstede rijdt, is snel door het dorp heen. Anders is het, wanneer we het dorp rond rijden via de Langbroekerdijk, met daarlangs de Langbroekerwetering, en de Gooijerdijk, waar Langbroek als het ware tussenin geklemd ligt.

Omstreeks 1300 zien we in Nederlangbroek een eenvoudig tufstenen kerkje gebouwd worden. Deze wordt gewijd aan Sint Pontiaan (bisschop van Rome 230-235). Zijn naam treffen we aan op de torenklok. 'Ic bid Got en Heer Pontiaan dat Hi den lantman wil bystaen in stormen, donder en onweren — aensi hen mit den borgeren en ghevet hen allen genaeden —...'

De kerk behoort in de middeleeuwen tot het bezit van het Utrechts Domkapittel. Ze is een dochterkerk van de parochiekerk van Doorn. Het collatierecht (benoemingsrecht) ligt in handen van de Domproost.

26 augustus 1581 wordt door de Staten van Utrecht de uitoefening van de R.K. eredienst in het Sticht verboden. Alleen de gereformeerde leer is toegestaan. Dat besluit zet pas goed door na de Synode van Dordrecht (1618-1619). Dan krijgt de indeling van de Gereformeerde kerk in classicale ressorten ook in Utrecht haar beslag. Nederlangbroek valt onder de classis Wijk bij Duurstede.

De visitatoren geven in die tijd van Nederlangbroek een goed getuigenis. Dit in tegenstelling tot de 'abuysen' elders. Het kerkgebouw staat er goed bij en de predikant Joannes Antony van Bemmel houdt er regelmatig zijn preekdiensten. 40 jaar is hij herder en leraar van de parochie. Eerst als pastoor, later als gereformeerd predikant. Hij blijkt zich te hebben geconformeerd aan 'de Christelijke ceremonieën ende gebeden achter den Catechismum'. We gaan ervan uit, dat de Reformatie hier ca. 1580 moet hebben plaatsgevonden.

Tijdens de eerste provinciale synode van de Utrechtse kerk in 1606 kan de predikant van Nederlangbroek, Crhistiaan van Oyen melden 'dat het gehoor tamelick is ende aenwast'. Wel klaagt hij over het optreden van een zekere paap, heer Steven (Ghijsbertsz. de Cruijf) die als pastoor zijn kudde belaagt vanuit Overlangbroek. Ondermeer hierdoor duurt het nog lang voordat de aanhangers van de 'nieuwe leer' de meerderheid uitmaken in de vroegere parochie van Nederlangbroek.

Nog in 1648 wordt, naar aanleiding van het beroep op ds. Andreas Essenius, in de notulen geschreven dat 'dese gemeiynte nu eerst begon in goede ordre gebracht te worden, daer sij wel dertigh of veertigh jaren daer te voren in eenen seer jammerlicken staet was geweest, soo datter meenig maelen op Sondagen gantsch geen volck ter kercke en quam ende den predicant wederom moest gaen sender prediken'.

Vanaf nu gaat het kennelijk beter met de gereformeerde gemeente: zijn er in 1640 nog maar 18 communicanten, tien jaar later zijn dat er 60.

De afscheiding (1834) en doleantie (1886) hebben in Nederlangbroek weinig invloed.

In de loop van de tijd vinden er veel verbouwingen en restauraties plaats. In de laatste helft van de 15e eeuw wordt de kerk vergroot en verfraaid. Uit die tijd dateren de toren en het koor (tegenwoordige consistorie) en de grote klok, want aan het eind van de tekst op de luidklok staat het jaartal 1473 ('mi maecte steven butendyc — anno domini MCCC-CLXXIII'). De Franse troepen gebruiken in 1672 de kerk als onderkomen. Pas in 1680 wordt ze weer hersteld. 20 september 1717 worden de kerk en de toren door blikseminslag ernstig beschadigd. Pas na veel moeite en verkoop van landerijen kan de kerk bijna geheel vernieuwd worden. Uit die tijd dateren nog de huidige kansel, voorlezerslezenaar en de twee grote kronen.

Ten tijde van de Franse overheersing (begin 19e eeuw) verdwijnen waarschijnlijk een paar kleine klokken. In de kansel zijn nog een paar kogelgaten te zien uit die roerige tijd.

J. C. Friederich te Gouda bouwt het orgel en op 15 augustus 1809 wordt het in gebruik genomen. In 1840 vindt er restauratie plaats. In 1870 komt het op zijn huidige plaats. In 1961-1963 ondergaat het orgel opnieuw een restauratie, evenals de kansel.

Baron Van Hardebroek tot Hardebroek legt op 28 juni 1870 de eerste 'steen voor de bouw van een nieuw schip. Dit wordt vergroot met 150 vierkante meter. De banken van toen ver vangt men in 1961 door de huidige. Wanneer een uurwerk wordt aangebracht, is onbekend, maar in 1898 komt er een nieuw exemplaar, nu uitgerust met een uur-en minutehwijzer.

De toren ondergaat in 1988-1989 een grote restauratie. Dan worden ook twee nieuwe luidklokken aangebracht.

De vrouwenvereniging 'Maria-Martha' schenkt een in 1990 vervaardigd predikantenbord.

Wie de kerk binnenkomt, wordt getroffen door de hoge banken aan de beide zijkanten met wapens erop van de kastelen Leeuwenburg, Sterkenburg, Moersbergen, Lunenburg, Hardebroek, Sandeburg, Hinderstein en Groenestein. Op één na zijn ze allemaal te vinden langs de Langbroekerdijk. Hier zat en zit de adel.

In de loop van de tijd is er veel veranderd. Maar het Evangelie, dat in het verleden van de kansel klonk, mag ook nu nog verkondigd worden van zondag tot zondag. De God van de trouw door de geslachten heen zegene het door de kracht van Zijn Geest. We bidden dat het Woord des Heeren zijn ' loop hebbe en verheerlijkt worde (2 Thess. 3 : 1).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen