Buiten de kerk geen zaligheid

De gescheidenheid tussen de Hervormde Kerk en de Gereformeerde Kerken was en is een zaak waar we ons onmogelijk zonder meer bij neer konden en kunnen leggen. Dit geldt trouwens evenzeer ten opzichte van de andere kerken van gereformeerde oorsprong. De ervaringen binnen het 'Samen op Weg-gebeuren' van de laatste jaren zouden misschien minder traumatisch en meer symptomatisch zijn geweest, wanneer we als hervormd-gereformeerden eerst indringend onze uithuizige broers en zusters hadden kunnen spreken om vervolgens het gesprek aan te gaan met onze dolerende neven en nichten.

Immers, binnen de Kerk moet de eenheid ons evenzeer ter harte gaan als de waarheid. Beiden behoren tot de grondstructuur van de Kerk. Dat betekent tegelijk dat we het ene niet in mindering kunnen brengen op het andere. Want als we 'waarheid' zeggen, dan zeggen we ook 'eenheid', en als we 'eenheid' zeggen, dan zeggen we ook 'waarheid'. Niet als hadden wij in dezen ook maar iets te zeggen, maar vanwege het 'Alzo spreekt de HEERE...!'

Ons spreken over waarheid en eenheid en hun onderlinge verhouding was en is dan alleen maar mogelijk en legitiem in de gestalte van belijden. En belijden is niet meer en niet minder dan gelovig naspreken van dat, wat de Heere heeft gesproken.

Wat daar boven uitgaat of wat daaronder blijft, komt wezenlijk niet en niet wezenlijk in aanmerking.

Herboren

Onze Nederlandse Hervormde Kerk is de Kerk in Nederland, die haar aanzien kreeg in de hervorming van de ene, algemene, christelijke Kerk in de zestiende eeuw. Door Woord en Geest werd de Kerk 'herboren' in een dodelijk tijdsgewricht. Daarom was de Reformatie per definitie niet een afscheiding van de katholieke kerk, maar een hervorming! De Hervormde Kerk is niet ontstaan naast de Roomse Kerk, maar in de plaats van die kerk, die daarom geen kerk meer was in het oog van de hervormers. Of het moest zijn een valse kerk. De ware Kerk domineerde toen Woordelijk en Geestelijk over de valse kerk. Getuige de belijdenisgeschriften uit de tijd van de Hervorming, geboren toen de Kerk in statu confessionis verkeerde. Immers met de geboorte van de Hervormde Kerk werden de belijdenisgeschriften geboren... niet gemaakt! Naar het Woord van God had de Kerk Christus - ofwel de Waarheid - te belijden voor de mensen. En dit belijden van de waarheid schiep de eenheid, en begrensde haar tegelijkertijd. In art. 27 van de Nederlandse Geloofs Belijdenis blijkt de kwantitatieve (op de omvang gerichte) katholiciteit tegelijk verbonden te zijn met de kwalitatieve katholiciteit (nl. 'met hart en wil tezamen gevoegd en verenigd in één zelfde Geest door de kracht van het geloof). En tegelijk is dit dan ook nog eens een katholiciteit onder het kruis (nl. 'staande gehouden tegen het woeden van de gehele wereld'). De oecumene wordt in dit art. 27 dus gehanteerd als een kritisch begrip; zij voltrekt zich juist tegen 'de gehele wereld' in.

Andere oecumene

In de Samen op Weg-beweging is er helaas sprake van een ander oecumenisch begrip, dan zoals beleden door de katholieke Kerk der eeuwen. En dat deed en doet ons op onze hoede zijn!

Want binnen het zgn. 'voortgaande' belijdende spreken, hebben begrippen als 'pluriformiteit' en 'pluraliteit' een grote plaats gekregen.

Bij pluriformiteit denkt men dan aan verschillen, waarin of waarachter een eenheid te onderscheiden moet zijn, en bij pluraliteit - wat thans meer 'in' is - denkt men aan een werkelijkheid van verschillen, waarvan de waarde of onwaarde nog niet is vastgesteld.

Dit 'voortgaande' belijden nu wordt meer gevoed vanuit het moderne theologische denken, dan vanuit de Woord-theologie van de Reformatie. Dit oecumenisch denken binnen het 'voortgaande' belijden heeft niets gemeen met het reformatorisch belijden van de oecumene.

Wij hebben het oecumenisch streven achter de Samen op Weg-beweging dan ook niet te begeren of te vereren, maar te keren en te weren. Immers, de Hervormde Kerk heeft te weren al wat haar belijden weerspreekt!

En de Hervormde Kerk heeft ten principale niets anders te belijden, dan wat de ene, algemene, christelijke Kerk beleed en tot op de Dag van Christus belijden zal!

Men moet vandaag de dag wel van slechten huize komen, wanneer men meent dit belijden te kunnen verdiepen.

Vanuit het midden

Ondertussen probeert men te theologiseren en te belijden - niet vanuit de grenzen, maar vanuit het midden. En bij dit 'midden' dacht en denkt men dan aan het te bewaken hart van de prediking en de sacramenten en van de innerlijke opbouw van de gemeente. En bij het te bewaken hart van de prediking dacht en denkt men dan aan de rechtvaardiging van de goddeloze. Op zich een oer-reformatorische notie!

Welnu, in het spreken met de Gereformeerde Kerken en de Lutherse Kerk diende deze diepe en Bijbelse notie uitgangspunt van gesprek èn handelen te zijn. En toen bleek, dat we onmiddellijk midden in de babylonische spraakverwarring zaten. Want hoe belijden we 'de rechtvaardiging van de goddeloze', vanuit de Bijbel of [ vanuit de Bijbel van Karl Barth en zijn zaad?!

Bij nader inzien, dat is bij geestelijk inzien, bleek dit laatste de rechtvaardiging van de vrome te zijn, althans voor de hervormd-gereformeerden. En dat is nu precies datgene, waartegen het belijden van de Hervorming zich keerde en weerde ten diepste!

De reformatorische belijdenisgeschriften blijken weer hoogst actueel te zijn. En dat zijn ze, omdat ze direct opkomen vanuit en opkomen voor de Heilige Schrift.

En dan gaat in de Nederlandse Geloofs Belijdenis het persoonlijk heil als werk van de Heilige Geest vooraf aan het spreken over de Kerk. Een volgorde, die overeenkomt met die van Calvijn in zijn Institutie.

Maar van het werk van de Heilige Geest in bekering en wedergeboorte, in rechtvaardiging en heiliging, zoals beleden in de Reformatie op grond van de Heilige Schrift, vindt men in het moderne theologische denken geen spoor. En het is juist dit theologische denken, dat zijn stempel heeft gezet op het theologisch reilen en zeilen binnen en van de huidige Gereformeerde Kerken. Een denken dat zich grotendeels in analoge richting beweegt als het theologisch denken in een groot deel van de Hervormde Kerk, dat geen enkele affiniteit kent met de hervorrhd-gereformeerde beweging binnen haar grenzen. Een denkklimaat trouwens, van waaruit de Samen op Weg-beweging is ontstaan.

Dè Kerk?

Bij een Samen op Weg gaan van de Hervormde Kerk en de Gereformeerde Kerken (nog afgezien van de Lutherse Kerk) gaat het om een hereniging van kerken, niet in die zin, dat een afgescheiden kerk terugkeert in de schoot van de moederkerk, maar zó dat er een geheel nieuwe kerk zal ontstaan.

Samen op weg naar de kerk van de toekomst, waarvan het gemaakt bestek terug te vinden is in de ideologische theologie van de Wereldraad van Kerken.

Gaat het bij de vereniging van de Samen op Weg-kerken in de Verenigde Protestantse Kerk in Nederland eigenlijk wel om de Kerk? !

Antwoord: Neen! Althans, wanneer we het kerkbegrip van de vigerende beweging toetsen aan de notae ecclesiae (kenmerken van de Kerk) volgens onze Nederlandse Geloofs Belijdenis. En deze zijn toch de objectieve kenmerken van de zuivere prediking, sacramentsbediening en handhaving van de tucht. Wanneer déze kenmerken aanwezig zijn, staat de Kerk. Maar wanneer deze kenmerken niet aanwezig zijn, valt de Kerk... af!

Aan de door deze kenmerken gewaarmerkte Kerk is het heil verbonden. Voor deze Kerk is het heil een gegeven... goed! En buiten deze Kerk is er volgens art. 28 van de Nederlandse Geloofs Belijdenis geen zaligheid.

In het gesprek met de Gereformeerde Kerken en de Evangelisch Lutherse Kerk ging het de afgelopen jaren om dit vanuit de Heilige Schrift belijnde en belijdende kerkbegrip, annex de bijbelse notie van de rechtvaardiging van de goddeloze alleen uit genade en alleen door het geloof. Verder konden we niet gaan en daarbuiten kunnen we niet staan.

We zouden dan buiten de Kerk vallen, en daar is geen heil noch zaligheid te wachten.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen