Boekbespreking

Van de hand van de Leidse theoloog en kenner van de klassieke bronnen van de kerk, E. P. Meijering, verscheen opnieuw een geschrift dat de moeite van het lezen en bestuderen waard is. Het betreft ditmaal een boek waarin de auteur op uiterst zorgvuldige wijze een achttiental belangrijke personen uit de geschiedenis van de christelijke kerk bespreekt. Het gaat resp. om Irenaeus, Origines, Athanasius, Augustinus, Johannes Damascenus, Anselmus van Canterbury, Thomas van Aquino, Gregorius van Rimini, Melanchthon, Calvijn, Turrettini, Mosheim, Schleiermacher, Adolf von Hamack, Herman Bavinck, Emil Brunner, Paul Tillich, Karl Barth. Een 'Woord vooraf' en een 'Inleiding' gaan aan de eigenlijke dogmen - historische studie - vooraf en een 'Korte slotbeschouwing' vinden we aan het eind van het boek.

Meijering wil de personen en hun theologische visie als levende gestalten in hun eigen historische situatie doen oplichten.

Hij gaat van de ene boeiende persoon naar de andere. Daarbij speelt het gebeuren van de Verlichting als caesuur in de geschiedenis een grote rol. De theologen na de Verlichting zijn allemaal op een of andere manier met deze breuk in het menselijk denken en beleven van geloof en kerk bezig. Je merkt deze worsteling heel duidelijk bij een theoloog als Schleiermacher. De auteur bezint zich in zijn opstellen vooral op de wijze waarop het zijn en het willen (de vrijheid) van God aan de orde komen in verhouding tot zijn handelen, in de historische openbaring. Een belangwekkend thema, ook in onze tijd. Hierbij komen vooral de godsleer en de christologie ter sprake. Meijering let dan op de vraag of er sprake is van continuïteit of van discontinuïteit. Mij trof bijvoorbeeld de beweging hierin bij Melanchthon, bij wie duidelijk verschil bestaat tussen zijn jongere en oudere positie hierin.

Aan Calvijn wijdt Meijering ook een hoofdstuk. W. Bouwsma en H. A. Oberman spreken over de angst bij Calvijn voor het labyrint (middeleeuwse scholastiek) en voor de afgrond, de desoriënterende leegte. Meijering zegt dat Calvijn hierin naar houvast zocht. 'Voor Calvijn is dit houvast het raadsbesluit van God, waarvan God zoveel in de Schrift heeft willen openbaren als voor ons nodig is.'

Dat Luther niet tot de achttien behoort komt vanwege de onmogelijkheid voor de auteur om binnen het bestek van een twintigtal bladzijden zich over de grote Luther uit te spreken. Dan doet men hem zeker geen recht. (Komt dat nog eens? ? ) Mooi dat ook Bavinck in dit boek voorkomt. Voor hem heeft de auteur, dunkt me, meer dan alleen theologische belangstelling.

Het is hier niet de plaats om alles in dit boek te noemen, noch om inhoudelijk de discussie aan te gaan. Het moge duidelijk zijn dat ik dit boek van Meijering een prachtig voorbeeld van echte theologie vind. Daar verkoop je je niet aan. Je hebt er gewoon was aan. Het geschrift kan als handboek dienen voor (aanstaande) theologen, maar ook voor geïnteresseerde gemeenteleden, die naar een boek zoeken waarin de historische lijnen van Irenaeus tot vandaag getrokken worden.

Het boek dat na elk hoofdstuk een literatuuropgave bevat eindigt met de volgende slotzin: 'Als wij hun geschriften lezen (nl. van de genoemde gestalten, W.V.), dan gebruiken wij die voor een iets bescheidener doel: ons gedachten aan laten reiken, die niet bij onszelf zouden zijn opgekomen, om zo telkens opnieuw ons eigen te maken, wat het betekent dat de levende God ons in Jezus Christus lief wil hebben en ons zo de vrijheid wil geven'.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen