Boekbespreking

De schrijfster van dit boek promoveerde onlangs op het onderwerp, dat in de titel wordt verwoord, aan de Rijksuniversiteit te Leiden bij prof. A. v. d. Beek. Het is een bekroning van een jarenlange stu­die op de verhouding tussen feminisme en de christelijke, kerkelijke traditie. Zij bespreekt achtereenvolgens de visies van Mary Daly, Van Gennep en McFaque, waarna ze tot een eigen afweging komt.

Na een 'summary' volgen een literatuurlijst en een register van persoonsnamen. Het geheel maakt een uiterst verzorgde indruk.

Allereerst gaat Biezeveld in op de visie van de feministe Mary Daly. Van haar is de uitspraak afkomstig; 'als God mannelijk is is het mannelijke God'. Als je God Vader noemt is dat een exponent van de patriarchale cultuur en bevestigt die. Daardoor worden vrouwen veroordeeld tot het: niet zijn. Vrouwen moeten daarom zelf een eigen taal creëren om daardoor te behoren tot het echte 'Zijn'. Daly komt hiermee frontaal in botsing met de christelijke traditie. Biezeveld onderzoekt derhalve de positie van Van Gennep, die zegt, dat het spreken over God als Vader een openbaringsgegeven is en daarom niet samenvalt met patriarchale macht. Het wezen van Gods vaderschap wordt juist duidelijk in de weg van Zijn Zoon: het afzien van aardse macht. Jezus 'abba' zeggen tegen God moet in dit licht bezien worden. Toch vind ik de schrijfster Van Gennep op dit punt eenzijdig. Dat er in de Bijbel ook een lijn loopt, volgens welke God macht verleent (opstanding), valt niet te ontkennen. Maar is het spreken over God als Vader toch niet te veel verbonden met een patriarchale context, zodat het vrouw zijn en het moederschap geen positieve bijdrage kunnen leveren aan het spreken over God? Plaskow pleitte voor het inbrengen van ervaringen van vrouwen in de godstaal. Dat kan een vruchtbaar uitgangspunt zijn voor verder denken. Vanuit de menselijke ervaringen ontstaat immers de metafoor (ook die van God als vader b.v.). Het opmerkelijke is echter dat in de metafoor ook iets nieuws zit, hetgeen datgene wat benoemd wordt kenmerkt. Zo is het ook met de metafoor van God als Vader Deze metafoor nu kan positieve, maar ook negatieve associaties oproepen. Er kan anomalie (tegenstrijdigheid) door ontstaan, zoals McFaque zei. Gods vaderschap, een benaming met woorden uit onze eigen werkelijkheid, komt wel van de andere kant (openbaring), maar is toch ook iets van onze eigen werkelijkheid. Juist daarom hebben vrouwen vaak negatieve godservaringen als God Vader wordt genoemd. Temidden van deze meningen wil Biezeveld vasthouden aan de wijze waarop in de christelijke traditie over God is gesproken. Dat spreken is voor haar de bron waaruit het geheim van het leven oplicht (305). Zo wil ze God belijden als Vader, Zoon en Heilige Geest. Als er dan ook maar ruimte is voor een steeds nieuwe godstaal, als expressie van een werkelijkheid waarin de betekenis van deze God kan oplichten.

Tot zover een korte weergave van het boek. Je merkt duidelijk dat Biezeveld een weg zoekt tussen het afwijzen van het spreken over God als Vader en het patriarchale spreken over God.

Nu vind ik het persoonlijk riskant om over God te spreken buiten Zijn Openbaring om. Heel de Schrift spreekt over God als Vader Maar dan moeten we er wel bij zeggen dat dat dan niet vanuit het aardse vaderschap gebeurt. De metafoor is versluierend. God is Vader op een geheel eigen wijze, ons menselijk vader-en moederschap overstijgend, zodat er in het spreken over God als Vader ook allerlei moederlijke elementen zitten. Dat een machtspositie van mannen het spreken over God als vader claimt, wordt door het bijbels spreken over Godonder kritiek gesteld.

Ik vind deze situatie belangrijk omdat hier iemand spreekt die maar niet kritiekloos met het feminisme meedoet, maar die de belijdenis van de kerk serieus neemt. Anderzijds had zij wat mij betreft afwijzender tegenover Mary Daly mogen staan. Wie haar invoert is nog niet van haar af. Wie, zoals zij uitgaat van de uitspraak: als God mannelijk is is het mannelijke 'god', suggereert dat wie zegt, dat God vrouwelijk is, zegt dat het vrouwelijke 'god' is. Dan heeft er alleen maar een verwisseling van machtshebbers plaatsgevonden. Ik begrijp goed dat Biezeveld dat nou juist niet wil.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen