'De eenheid van de psalmen niet aantasten'

Enkele jaren geleden werd onder onze gemeenten een enquête gehouden over het gebruik van de Psalmen. De uitslag liet zien, dat dit nogal sterk uiteenliep. Naar aanleiding hiervan werd overwogen in de nieuwe zangbundel het aantal psalmen te reduceren. Aan de gemeenten werd een voorstel toegezonden met drie mogelijkheden waaruit gekozen kon worden. Nu dit onderwerp zeer actueel begint te worden binnen onze gemeenten is het goed deze zaak principieel goed door te denken en de gevolgen goed te overzien.

Het eeuwenoude gebruik van de psalmen in de eredienst van de christelijk gemeente laat overduidelijk zien dat er geen gedeelte van het Oude Testament is waarin de christen zich gemakkelijker en vollediger thuisvoelt dan juist hier. In de Hebreeuwse Bijbel draagt het 'Boek der Psalmen' de naam 'Thillim, dat 'Lofprijzingsliederen' betekent. Lang voordat men in onze dagen het begrip 'Praise-liederen' bedacht, bestonden de Psalmen reeds als 'Songs of Praise'; echter wel veel gevarieerder en evenwichtiger van inhoud dan wat wij tegenwoordig doorgaans op deze zogenaamde 'Praise-avonden' aantreffen.

De Psalmen - 'Lofzangen en Gebeden' van Gods volk

In de Psalmen ontmoeten wij de gelovige in gesprek met God. Hij looft en aanbidt de grootheid van God, hij dankt God voor Zijn liefdevolle hulp en vaderlijke zorg, hij smeekt om de leiding en bescherming, hij klaagt zijn leed en verdriet, en hij belijdt zijn zonde en schuld.

Er zijn Psalmen waarin de grootheid van God wordt verkondigd of waarin Zijn grote daden worden vermeld. In de messiaanse-psalmen horen we de bidder verlangend uitzien naar de Grote Zoon van David, de Messias. Met de komst van deze goddelijke messiaanse Koning zal het Vrederijk aanbreken. Maar in elke Psalm wordt op de een of andere manier de stem van de bidder gehoord.

Het gebed is niet alleen een wezenlijke kant van ons geloof, maar het is ook ons middelpunt van ons leven met God. In de Psalmen is niet slechts bewaard gebleven wat David of Mozes of andere voor ons onbekende gelovigen in de binnenkamer voor Gods aangezicht hebben uitgesproken. De Psalmen zijn ook de gebeden geworden van het Volk van God door alle eeuwen.

De christen en de Psalmen

De Heilige Geest heeft het 'Boek der Psalmen' bij de Heilige Schriften gevoegd en via het Oude Israël als één geheel aan ons toevertrouwd! De onberijmde Psalmen behoren daarom tot het geïnspireerde, en daarom betrouwbare en gezaghebbende Woord van God!

De Psalmen - ook de berijmde - zijn ons bovenal zo dierbaar, omdat meer dan in welk ander geestelijk lied, de bijbeltekst zo duidelijk vertolkt weerklinkt.

Apart van de zo kenmerkende godsdienstige en stichtelijke eigenschappen, zijn er twee factoren die de christelijke gemeente noodzaakten het Psalter tot haar gebedenboek te maken.

* Allereerst is er het feit, dat de Psalmen zo'n grote plaats innamen in het leven en onderwijs van de Heere Jezus Christus. Het was het 'kerkboek', dat Hij gebruikte tijdens de dienst in de synagoge en het was Zijn enige zangbundel bij de feesten in en rondom de tempel.

Hij gebruikte de Psalmen in Zijn onderwijs, tijdens de verzoekingen in Zijn leven ging Hij de duivel ermee tegemoet, tijdens het laatste Avondmaal zong Hij het 'Hallel' hieruit, aan het kruis citeerde Hij uit de Psalmen en Hij stierf met de woorden van de Psalmen op Zijn lippen!

* Verder is vanaf het prille begin het 'Boek der Psalmen' zowel zangbundel en gebedenboek geweest van de christelijke kerk of gemeente. Sommige van haar grote lofliederen zijn gebaseerd op de Psalmen (Luc. 1 : 46 ev., 68 ev.; 2 : 29 ev.). Het Psalter was de inspiratiebron van de apostelen in hun verdrukking (Hand. 4 : 25 ev.), hun prediking was ermee doordrenkt (Hand. 2 : 25 ev.; 13 : 33), het werd gebruikt om hun diepste geloofswaarheden over de Heere Jezus uit te leggen (Hebr. 1 : 6 ev., 10-13; 2 : 6-8; 5 : 6, 10 : 5-7; e.a.). Door alle eeuwen heen ervaarde de gemeente het Psalter als 'een Bijbel in miniatuur' (Luther), of als een 'Bijbel-inde-Bijbel'.

En terwijl deze 'Bijbel in miniatuur' ontstond in de joodse gemeente en op heel intieme wijze verbonden is met het Oude Testament, maakt de christelijke gemeente - omdat zij verlicht is door het licht van de Heilige Geest en uit het Evangelie - er toch ook aanspraak op. Ook zij gebruikt het wanneer zij in haar gebeden, smeking en aanbidding nadert tot dezelfde God, de God van Israël, die uit genade en door de Heere Jezus Christus ook haar God en Vader is geworden:

De eenheid der gelovigen beleefd in de Psalmen

De Psalmen bepalen ons verder op heel bijzondere wijze bij de eenheid van Gods Volk van het Oude en Nieuwe Testament. Het is immers het liedboek van Israël èn de gemeente! Door alle eeuwen heen hebben christenen hun vreugde en verdriet in lofzangen en gebeden bezongen in de Psalmen.
Wij als Baptisten zijn ontstaan aan het begin van de 17e eeuw op Nederlandse bodem. Historisch gezien liggen onze wortels in het Calvinisme. Hieruit is de grote liefde voor en het erkennen van het gezag van Gods Woord van onze vaderen te verklaren. Er is dan ook grote verwantschap met die kerken in ons land, die - evenals wij - voortkomen uit de Reformatie van Calvijn. Vanaf het begin en lange tijd daarna zijn wij zeer overtuigde en zuivere calvinisten geweest!
En voor de gemeenten in ons land is er ook nog de invloed van de ons omringende kerken geweest. Binnen het kader van dit onderwerp denk ik aan het leren van het wekelijkse psalmversje op de Lagere School. Dit was uiteraard uit de Oude Berijming. Maar wij hebben deze Psalmen leren zingen op de 'melodieën van de Reformatie'. Dat gaf een sterk gevoel van verbondenheid. Nieuwe psalmberijmingen die daarna kwamen - helaas allerlei verschillende - werden daarom ook niet altijd positief ontvangen. De nieuwe tekst was vaak onherkenbaar en kon niet de plaats innemen van 'de uit het hoofd geleerde tekst voor het leven' uit de kinderjaren. Verder waren deze nieuwe berijmingen ook niet bevordelijk voor dit gevoel van verbondenheid met 'allen, die Zijn Naam ootmoedig vrezen'. Gelukkig blijkt deze verwantschap ook nu nog: opvallend is, dat in dat deel van de Gereformeerde Gezindte - waar men Gods Woord nog erkent als door de Geest geïnspireerd en gezaghebbend voor leer en leven en daardoor veel waarde aan de Psalmen hecht - er ook veel waardering is voor het Baptisme en zijn oude predikers! En gelukkig hebben we dezelfde melodieën nog, zodat wij de Psalmen nog samen kunnen zingen!

Conclusie

Bij de komende discussie over een al dan niet ingekorte Psalmbundel is het goed deze in het licht van bovenstaande overwegingen te voeren.
Samenvattend kunnen we het volgende zeggen:
* Het 'Boek der Psalmen' is de zangbundel van het Oude volk Israël en wij als gemeente hebben deze door de Heilige
Geest van dit volk als een eenheid ontvangen.
Om deze reden is het een slechte zaak, wanneer wij - ook in berijmde vorm - deze eenheid gaan aantasten.
* Dit is een nieuwe miskenning van de band met en respect voor het volk Israël, 'aan wie de woorden Gods zijn toe-vertrouwd' (Rom. 3 : 2). In het verleden heeft dit altijd kwalijke gevolgen gehad.
*  Verder is een selectie van de Psalmen in een officiële zangbundel een aantasten van de band met de gemeente van de eerste eeuw, die immers opgeroepen werd te zingen met 'psalmen, lofzangen en geestelijke liederen' (Col. 3 : 16).Het is niet toevallig, dat hierbij de psalmen voorop staan! Mogen wij dan hier een selectie op toepassen?
* Bij een inkorten van de Psalmbundel is er verder het gevaar van de miskenning van de gemeente van Jezus Christus
van alle tijden en alle plaatsen. Wij menen het dat in onze tijd béter te weten.
De apostel Paulus spreekt over mensen, die doen alsof het Evangelie bij hèn begonnen is (1 Cor. 14 : 36). Dit
is immers een kenmerk van een secte; dit zijn wij niet en dit willen wij zeker niet zijn!
*  ledere zangbundel kent liederen, die niet en die wel gezongen worden. Helaas is dit ook bij de Psalmen een gegeven.
Toch is de Psalmbundel - ook deberijmde bundel - van geheel andere aard!
Wanneer wij die Psalmen verwijderen, die weinig of niet gezongen worden,dan zijn wij er mede oorzaak van, dat
mensen ook nooit meer de gelegenheid krijgen deze Psalmen te leren zingen.Hiermee wordt definitief een 'wissel
omgezet'. En bij zulke belangrijke zaken mogen financiën toch niet doorslaggevend zijn. Voorliefde voor de
Psalmen gaat vaak samen met een diepe achting voor inspiratie, betrouwbaarheid en gezag van de gehele Heilige
Schrift.
*  Tenslotte: een zangbundel voor de gemeentelijke eredienst, zonder een volledige Psalmberijming is incompleet, ondermaats en beneden onze waardigheid als nieuwtestamentische gemeente!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen