Afscheiding en Doleantie in de lucht?

Dezer dagen las ik een brief van Hendrik de Cock van 14 april 1834. Kohlbrugge had De Cock laten weten, dat deze nimmer zijn dienst had behoeven te verlaten. Kohlbrugge's raad was om in alles passief te zijn. De Cock schreef daarover: 'Wat de gedachten van Broeder Kohlbrugge betreft, dat ik nooit den dienst had behoeven na te laten, hiermede ben ik het wel eens, maar het regt moet wel onder Gods toelating voor het geweld wijken, en de geweldenaars kwamen hier ondersteund door de gewapende magt, zoodat men ons zeker oproer en geweld zou te laste gelegd hebben, wanneer wij ons regt hadden willen handhaven'. De Cock wijst op een factor die bij de geschiedenis en de beoordeling van de Afscheiding te licht vergeten wordt: het geweld van de kant van de overheid. Onder leiding van het kerkelijk bestuur in Den Haag heeft de overheid het geweld gebruikt tégen het recht. Men dient de verslagen te lezen van de inkwartiering in Ulrum, van het onbeschaamde gedrag van de officieren en manschappen, van de hoge geldboetes, van de ingegooide ruiten en wat niet al. Had De Cock willen blijven, hij zou een rebel zijn geweest. Men zou hem beschuldigd hebben van oproer. Hij verliet de kerk niet. De kerk dwong hem heen te gaan.

Met geweld gedwongen heen te gaan

Eigenlijk is dit te zacht uitgedrukt. Het was de politiek. En het was de kerkpolitiek, de ergste vorm van politiek. Ook daarvan is vandaag sprake. Geweld tegen recht. Maar er is één groot verschil vandaag met de dagen van de Afscheiding.

Binnen de huidige democratie is het ondenkbaar dat geweld gebruikt zal worden, om de prediking van het evangelie te verhinderen. Dat inkwartiering zal plaatsvinden, om de burgers inzake het houden van kerkdiensten in het gareel te houden. Dat is vandaag ondenkbaar, gelukkig zeggen we. Maar daarom moet men vandaag ook niet zeggen, dat Afscheiding en Doleantie in de lucht zitten. Dat doet allereerst geen recht aan wat er vandaag aan de orde is. Wanneer er hier of daar een bezwaard gemoed te kennen geeft, dat het niet langer in de Hervormde kerk te harden is, dan is dat nog geen afscheiding. Het klimaat laat, voorzover wij op dit moment kunnen waarnemen, geen burgerlijk geweld toe tegen hen, die het evangelie en niets anders dan dat willen preken in de Hervormde Kerk. Wie dat blijft doen, en het zijn er honderden, die zal niet gedwongen worden om zijn arbeid op te geven. In de dagen van De Cock moest, zoals hij het uitdrukt, het recht onder Gods toelating voor geweld wijken. Dat waren andere toestanden. Daarom doet die uitdrukking: Afscheiding en de Doleantie zitten in de lucht' ook geen recht aan de geschiedenis. Het waren grosso modo geen separatisten, die afgescheidenen. Het waren lieden die de waarheid Gods en de eenheid van de kerk liefhadden. Maar zij stuitten op het geroep: Er uit! Er uit! Denkt men soms dat De Cock daarop zat te wachten? Als er één was, die alles deed om met het evangeUe er in te blijven, dan was hij het. En als het in de lucht zat, dan was het andere lucht dan hij ademde: Haagse, synodale lucht. Kijk de stukken er maar op na.

In het Nederlands Dagblad reageerde prof. dr. J. Douma over opmerkingen van ondergetekende inzake een oordeel Gods, dat alsno over de Hervormde Kerk gaat bij het doorgaan van SoW. Omdat de uitspraak over het oordeel Gods brede aandacht trok, plaatsen we bijgaand het artikel van prof. Douma met het antwoord van ondergetekende.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen