Anglicaanse theologen en de heilsgeheimen

Pasen en de hel

Pasen is het feest van de overwinning. De overwinning op de duivel en de overwinning op de zonde, de dood en de hel. De Opgestane is de Gekruisigde. Die tijdens de drie uren duisternis op Golgotha neerdaalde in de hel, de verlatenheid van God. Daarmee droeg Hij de straf op de zonde. Hoe diep Zijn lijden daardoor geweest is is niet te peilen. Evenmin is Zijn liefde voor strafwaardige zondaren te peilen. In dit artikel staan we stil bij het feit dat Jezus' opstanding de overwinning op de hel betekent. Wie in Hem gelooft komt niet in de verdoemenis, maar is uit de dood overgegaan in het leven (Joh. 5 : 24). Onvoorstelbare troost voor aangevochten mensen.

Anglicaans rapport

In januari jl. verscheen er in Engeland een rapport van de Anglicaanse kerk, getiteld: 'Mysterie van het heil'. In dit rapport geven de anglicaanse theologen onder andere hun visie op de hel. Zij zeggen dat de hel op zich wel bestaat, maar niet in de traditionele betekenis van het woord. Het is geen plaats van eeuwige straf, maar een aanduiding van het totale niets. Het is de onomkeerbare keuze van wie zich tegen God keert. Nu worden er de laatste tijd wel meer onbijbelse opvattingen gehuldigd in de Anglicaanse kerk. Zo beweerde enige tijd gelegen een bisschop dat hij twijfels had over het bestaan van God. Hij zei in een geschrift: Er is daarboven niets en als er al iets is, dan kunnen we er niets van weten (A. Freeman). Nu is er dan weer dit rapport over de heilsmysteries. Over de hel schrijft het rapport verder nog: 'De met sadistisch genoegen gepresenteerde visioenen van eeuwige marteling en kastijding hebben bij velen diepgaande geestelijke schade aangericht'. Er worden nog meer kernzaken van het christelijk geloof ter discussie gesteld. Bijvoorbeeld de lichamelijke wederkomst van Christus en de scheiding van ziel en lichaam bij de dood.

Merkwaardig is trouwens dat het rapport wel wil vasthouden aan het feit dat de mens gered moet worden van zonde en dood.

Nu is er in de loop van de eeuwen en zeker ook in onze tijd, veel twijfel aangaande het bestaan van de hel ontstaan. Onderzoeken hebben uitgewezen dat maar enkele procenten christenen geloven dat er een hel bestaat. Wat dat betreft is wat in dit rapport staat niets nieuws. Maar dat betekent niet dat we er er dan maar niet zo moeilijk over moeten doen. Is het niet zo dat het een kernpunt is van Jezus' heilswerk dat Hij de hel heeft overwonnen, als de tweede dood (Op. 21:8) als de dood in de dood, de eeuwige dood? Dat is zo wezenlijk voor het geloof in de opstanding van Christus. Wie het ene raakt, raakt ook het andere. Zo raakt de ontkenning van de hel als eeuwige straf onherroepelijk de heilsbetekenis van de opstanding en het geloof in de Opgestane.

De Schrift over de hel

In de Bijbel lezen we - hoewel sober - heel duidelijk over het bestaan van de hel. Ik schrijf dit nu maar zo even neer, maar ik bedoel het wel heel bewogen. De hel komt in de Bijbel voor als iets heel ergs. Waar je maar niet zomaar even over praat, maar waar je vanwege de ernst ervan toch wel over spreken moet.

Het woord 'hel' heeft in het Nieuwe Testament twee betekenissen. Soms staat er het Griekse woord 'hades'. Dan gaat het om het dodenrijk. Soms staat er het Griekse woord 'gehenna'. Dan gaat het over de hel. In Mattheüs 8:12 wordt er gesproken over een plaats van buitenste duisternis. In Mattheüs 13 : 42 over een vurige oven, waar geween en tandengeknars is. In Openbaring 20 : 14 gaat het over de poel van vuur. Duisternis en vuur zijn beelden voor de hel. Het is een plaats waar geen licht is, dat wil zeggen: een leven. Omdat God er niet is. Het is de plaats van de verlatenheid van God. Dat is het erge van de hel. Dat is ook het erge in het lijden dat Jezus aan het kruishout droeg. Het beeld van vuur betekent: roeging, maar ook woede. Er is geen weg terug meer. Het oordeel is definitief. De straf is eeuwig.

De hel wordt steeds in verband gebracht met de zonde van de mens. Het is de laatste en de rijpste vrucht van de zonde. De bezoldiging van de zonde is de dood, ook deze tweede dood (Rom. 6 : 23). Het tegenbeeld van de hemel, waar het eeuwige leven wordt geschonken.

Bezwaren

Zoals gezegd heeft niet alleen het Anglicaanse rapport bezwaren tegen het geloof aan het bestaan van de hel. Van Genderen en Velema noemen in hun dogmatiek zes bezwaren op, die allerwege leven.

1. Het is iets wat psychologisch ondenkbaar is. De eeuwige zaligheid moet wel verstoord worden door het medelijden hebben met de verlorenen.

2. Het is in strijd met de liefde van God.

3. Vanwege de triomf van Gods genade in Christus, die objectief vaststaat en een universele geldingskracht heeft, is verloren gaan een onmogelijke mogelijkheid.

4. Het is niet rechtvaardig, dat op de zonde, die een beperkt en tijdelijk karakter draagt, een eeuwige straf volgt.

5. Het woord 'eeuwig' betekent niet altijd: eindeloos, want het kan in de Bijbel ook een lange tijd aanduiden.

6. Behalve schriftwoorden die er op schijnen te wijzen dat er naast een eeuwige zaligheid een eeuwige rampzaligheid is, zijn er ook teksten waarop men zich kan beroepen voor een heil dat universeel is. (Beknopte Gereformeerde Domatiëk, 786.)

Mijns inziens kan men niet om het duidelijk bijbels getuigenis over de ernst van de hel heen. Alleen als men de bijbel anders gaat lezen kan men het geloof in de hel terzijde schuiven. Volgens deze zienswijze heeft het geloof in de hel van de gemeente in het Nieuwe Testament te maken met apocalyptische voorstellingen, die gevoed werden door laat-joodse en ook oosterse voorstellingen. Het is dan echt iets van het geloof van de mens uit die tijd. Het past ook bij die tijd. Wij leven in een heel andere tijd. In onze cultuur heeft het geen betekenis meer. Je doet er niets mee. Mensen rekenen er ook niet meer mee. Dus...

De ernst

Er wordt nogal eens aangevoerd dat mensen psychisch beschadigd zijn door het preken en spreken over hel en verdoemenis. Hoevelen zijn er niet bang gemaakt dat ze naar de hel gaan. Dat deden niet alleen de middeleeuwse boetepredikers, maar ook opvoeders in de twintigste eeuw. Het moet volstrekt duidelijk zijn dat bangmaken met de hel verwerpelijk is. Mensen die deze angst in hun eigen leven gekend hebben of nog kennen weten hoe diep dit kan ingrijpen. In plaats van mensen bang te maken voor de hel hebben we ze te wijzen op Christus, de Gekruisigde, Die voor verloren zondaren in de hel geweest is en de smarten voor ons gedragen heeft. Daarmee koppelen we de ernst van de hel aan die van het Evangelie.

Ook is het niet juist om met buitenbijbelse argumenten te willen bewijzen dat de hel bestaat. Nog niet zo lang geleden stond in de krant een verhaal dat geleerden in Siberië een diep gat in de aarde boorden en de hel vonden. Er heerste een hitte van 2000 graden Fahrenheit. Ze lieten microfoons in het gat zakken en hoorden menselijke stemmen, gefolterde mensen in de hel. Nu, dit is gewoon onzin. De hel valt buiten onze empirisch waarneembare werkelijkheid, evenals de hemel. Dat wil niet zeggen dat het geen werkelijkheid is. Daarom blijft de ernst staan. Wie in ongeloof nee zegt tegen Christus kiest voor deze plaats van eeuwige Gods verlatenheid. Let wel: wie nee zegt in ongeloof tegen Christus. Over de vraag hoe het is met mensen die nooit van Jezus hebben gehoord, daarover hebben wij niet te oordelen.

De hel overwonnen

Eigenlijk kunnen we nooit als een algemene waarheid over de hel spreken. De hel is voor een ieder die in de Opgestane Christus gelooft een overwonnen werkelijkheid. Geen enkel ander spreken over de hel is legitiem, zoals geen enkel excuus voor ongeloof legitiem is. Te mogen geloven dat Christus voor mij de hel heeft overwonnen schenkt een ongelooflijke blijdschap. Dat is toch zo'n wonder! Hebben die Anglicanen dan niet door, dat zij dat wonder verliezen? En juist zo mensen met hun angst in de kou laten staan?

Als we Pasen mogen gaan vieren, laten we het dan doen in de wetenschap van het oude paaslied:

'Nu jaagt de dood geen angst meer aan Want alles, alles is voldaan. Wie in geloof op Jezus ziet. Die vreest voor dood en helle niet.'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen