Boekbespreking

In meerdere opzichten is dit een verrassend boek. Vooreerst trekt het thema de aandacht, van verschillende kanten is het de laatste jaren gebruikt als typering van onze moderne cultuur. Het gevaar bestaat, dat de term een kapstok wordt, waaraan allerlei gedachten aan opgehangen worden. Daarom dienen we het huidig spreken te houden tegen het licht van de Schrift. Kan een woestijnsituatie opnieuw plaats van Godsopenbaring worden? Vijf opstellen van joodse en christelijke auteurs gaan in op de bijbelse wortels in het spreken over de woestijn. Ook komen de joodse en christelijke interpretaties aan de orde. Er blijkt een diepgaand verschil te zijn. Terwijl in een joodse benadering de woestijn geen thuis is, maar als bedreiging gezien wordt, hebben christelijke asceten zich juist teruggetrokken in de woestijn om er de stilte te vinden. Joodse spiritualiteit ziet de woestijn als leerschool, in contrast tot het beloofde land.

Is de metafoor 'woestijn' bruikbaar als typering van onze cultuur? van der Velden wijst op de veelkleurige betekenis in de Schrift: loutering, gericht, nabijheid, bevrijding, genade. Worden de woestijnervaringen in onze tijd vooral gezien als lot, de Bijbel weet daarnaast ook van het gegeven dat God het is die ons in de woestijn brengt. Verwoestijning is geen natuurramp. Maar de God van het gericht is in Christus de God van het heil en de verzoening. De opstandingsprediking houdt ook in de woestijn de hoop levend.

De beide redacteuren plaatsen het thema in het kader van de joods-christelijke ontmoeting. Den Hertog vraagt aandacht voor de stem van André Neher en zijn gedachten over de stilte. De vraag: wie is God? klinkt voor Neher op uit de stilte van Auschwitz. Voordat we dit joodse denken van humanisme beschuldigen, doen we er goed aan deze stemmen tot ons te laten doordringen, aldus Den Hertog. Het ja' van het geloof ontspringt aan de leegte van het 'neen'. De theologie van het kruis kan ons bewaren om lichtvaardig te spreken over lot en lijden. Genade schenkt vrijspraak en roept tot omkeer. Zo ontstaat de ruimte om te wachten op het bevrijdende woord van Heni die alleen de stilte kan doorbreken. Van der Vegt gaat in op het gedachtengoed van Miskotte, bij wie overigens het thema 'woestijn' geen overheersende plaats inneemt. Veel meer is Miskotte geboeid door het thema van de weg die God gaat met zijn volk.

Niet in alle bijdragen klinkt het thema even sterk door. En het zal geen verbazing wekken dat bij een zo breed samengestelde bundel de ene bijdrage meer aanspreekt dan de andere. Duidelijk is wel, dat we hier niet met een woord kunnen spreken. Zo'n beeld als 'woestijn' blijkt niet alleen een veelheid van betekenissen in zich te bergen, maar in de loop der eeuwen ook allerlei uitwerkingen te krijgen. Beslissend in het bijbelse spreken over de woestijn is de ontmoeting van Israël met God in verbondssluiting en gericht. En — terecht wijst Vreekamp erop — in het gesprek met Israël mag de kerk nooit vergeten dat zij sinds de hemelvaart Christus 'kerk in de woestijn' is.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen