Israël tussen juichen en huilen

De ene helft van het volk in Israël ging op woensdagavond 29 mei in juichstemming te ruste, de andere helft in diepe treurnis. De volgende dag waren de rollen omgekeerd. Juichen en huilen bleken dicht bij elkaar te kunnen liggen. Dat tekent hoe scherp het toeging bij de verkiezing om een president in Israël. Met grote spanning werd in Israël naar de verkiezingsdag toegeleefd en werd met name naar de uitslag uitgezien. En het bleef spannend tot het eind.

Na de dramatische moord op president Rabin stonden de papieren voor zijn partijgenoot Peres hoog genoteerd. In korte tijd daalden die papieren echter snel in waarde, vooral vanwege de terreuracties van de zelfmoordbrigades van Hamas. Het door Peres en Rabin in gang gezette vredesproces werd meer en meer bedreigd door de grote problemen inzake de interne veiligheid. Vrede en veiligheid streden om de voorrang. Daardoor is de politieke situatie in Israël uiterst labiel geworden en is de polarisatie onder het volk groot.

Er kon slechts uit twee personen gekozen worden. Een tussenweg was er niet. Langzaam maar zeker groeide ook in de verkiezingscampagne het beeld, dat bij Netanyahu de veiligheid gegarandeerd zou zijn, maar dan ten koste van het vredesproces; terwijl bij Peres de voortgang van het vredesproces gepaard zou gaan met toenemende on-veiligheid. De toekomst zal leren of Netanyahu écht meer veiligheid zal kunnen bewerkstelligen. Wanneer hij overigens zou willen gaan tomen aan de Osloakkoorden, zou hij toenemend verzet bij radicale palestijnen kunnen oproepen, hoewel deze, als gezegd, ook afwijzend staan tegenover het vredesproces zoals het nu wordt gevoerd.

De marges voor het politieke handelen zouden voor Netanyahu wel eens beduidend smaller kunnen zijn dan hij in de verkiezingscampagne deed voorkomen. Dat blijkt al direct na de verkiezingen. Dat hij slechts dertig duizend stemmen meer behaalde dan zijn rivaal Peres, betekent dat hij op een dun koord balanceren moet. Israël is letterlijk getweeëndeeld.

Uniek

Er gaat vrijwel geen dag voorbij of Israël is (voorpagina)nieuws in de kranten. Dat alleen al maakt duidelijk, dat Israël een bijzondere positie inneemt in de huidige wereldsituatie. De dagenlange wereldwijde aandacht, die de verkiezingen in Israël kregen, heeft dat alleen nog maar onderstreept. Welk land, en dan nog zo'n klein land, krijgt zoveel aandacht in verkiezingstijd?

Ook als men van een bijzondere positie van Israël niet weten wil, spreken de feiten duidelijke taal. Met 'bijzonder' bedoel ik niet, dat Israël in politiek opzicht aan andere maatstaven moet worden afgemeten dan andere volkeren in de wereld. Maar de wordingsgeschiedenis van de nog zo jonge staat Israël mag uniek heten. Dat joden, na twintig eeuwen ballingschap, uit alle delen van de wereld terug mochten keren naar het land waar ze thuis zijn en thuis horen, is wellicht het meest ingrijpende historische gebeuren in deze eeuw geweest, in samenhang overigens met de gruwelijke holocaust, toen het joodse volk op de nominatie stond van de aardbodem te worden verdelgd. De wording van de staat Israël is door de joden zelf beleefd als 'Gods reddende antwoord op Auschwitz' (Awraham Joshua Heschel).

Bij de nu gehouden verkiezingen in Israël voor het parlement kreeg de partij van de Russische immigranten een groot aantal stemmen. Het zou kunnen lijken alsof het hier om een partij van allochtonen gaat. In feite zijn alle joden, die de jaren door in de grote aliya (terugkeer) naar Israël kwamen, zowel allochtonen als autochtonen. Ze kwamen uit alle delen van de wereld maar keerden terug naar hun thuisland. De Russische immigranten deden dat in een laat stadium. Het feit, dat ze nog niet geheel zijn geïntegreerd in de cultuur van het huidige Israël en zich ook onderbedeeld voelen, bracht hen kennelijk in één partij samen. Maar Israël is ook hun thuisland. Het feit, dat na 2000 jaar ballingschap het historisch recht van de joden op een eigen staat in het land van de vaderen werd erkend, duidt het unieke van Israël aan. De joden zijn door alle weeën in de eeuwenlange ballingschap heengegaan, ze hebben na al die weeën weer hun eigen grond onder de voeten gekregen. De landbelofte (Gen. 17) kreeg nieuwe actualiteit.

Religie

Intussen wint religie in Israël aan invloed, en dat niet alleen, omdat de orthodoxe gezinnen in het algemeen een groot kindertal hebben. Veel aandacht heeft nu getrokken de grote winst van de religieuze politieke partijen in Israël. In Israël zelf is daar hier en daar met verontrusting op gereageerd. Geseculariseerde joden — en hun aantal is groot in Israël — vrezen grotere invloed van het godsdienstige jodendom op het dagelijkse leven, bijvoorbeeld als het gaat om kosher eten en om de sabbatswetgeving, maar ook met betrekking tot 'normen en waarden', die ook in Israël worden aangevochten.

Anderzijds kan gevreesd worden, dat grotere invloed van de joodse religieuze partijen ook van invloed kan zijn op het leven van christenen, met name van messiasbelijdende joden in Israël.

Er zijn weliswaar orthodoxe joden, die zich van meet af hebben gekeerd tegen de (vestiging van) de staat Israël, omdat dit een vooruitgrijpen zou zijn op de komst van de Messias. Het merendeel van de godsdienstige joden echter drtógt de staat Israël, maar herinnert Israël ook voortdurend aan zijn religieuze wortels.

En welke president vandaag ook aantreedt, hij zal met de religieuze partijen rekening dienen te houden.

Staat en religie

Toen Theodor Herzl in 1898 de stoot gaf tot het zionisme (de terugkeer van de joden uit de verstrooiing), was het voor hem nog niet duidelijk, dat Palestina het land voor de terugkeer moest zijn. De religieuze component in het zionisme droeg er echter toe bij, dat het Palestina werd.

S. Gerssen schreef (geciteerd in Mau Kopuit. Mijn Israël):

'Israël is tegelijk natie en religie...Vandaar de dagelijkse strijd juist in het land Israël. Het is immers niet zomaar een stukje van de natuur, het is het land waar de ontmoeting tussen God en mens heeft plaatsgevonden en dat nog altijd het geheim daarvan draagt. God, volk en land zijn op elkaar aangewezen.'

'Israël is het enige volk op aarde, dat weet dat het zijn land gekregen heeft op de wijze van een belofte. Dat is niet alleen kenmerkend voor Israël als volk, het is ook typisch voor dit land.'

En op 14 mei 1948 zei 'De Stem van Israël' over de radio, aldus Leon Uris in zijn boek Exodus:

'Het land Israël is het geboorteland van het joodse volk. Hier werd hun geestelijke, religieuze en nationale persoonlijkheid gevormd. Hier verwierven ze onafhankelijkheid en schiepen een cultuur van nationale universele betekenis. Hier schreven zij en gaven de Bijbel aan de wereld'.

Dat Israël 'zowel natie als religie' is, blijkt bij de grote joodse plechtigheden. Het blijkt bij begrafenissen van 'groten' in Israël. Dan hoort men Schriftgedeelten uit het Oude Testament voorlezen, of het nu bij de begrafenis van Likoedleider Menachem Begin is of bij de begrafenis van Jitschak Rabin van de Arbeiderspartij.

Evenwel hebben zich na de vestiging van de staat Israël ook verschuivingen voorgedaan! Ooit was David Ben Goerion, Israels eerste president, tevreden met het langs politieke weg toegekende land, hoewel hij van mening was, dat Israël recht had op méér land. Na 1967 echter heeft zich een stroming verder ontwikkeld, die van overtuiging is, dat Israël recht heeft op Judea en Samaria. Daarom is vandaag de vraag in Israël: wat heet nog zionisme? Daarom zijn de tegenstellingen zeer verscherpt.

Jeruzalem

Dat Israël 'zowel natie als religie' is, komt vooral ook tot uitdrukking in de waardering van Jeruzalem. Jeruzalem is na 1967 uitgeroepen tot 'eeuwig ongedeelde stad'. Hier met name gaan religie en politiek samen. Voor de arabische wereld is Jeruzalem de stad van de islamitische heiligdommen. Voor de joden is het de stad van koning David, van de burcht Sion en van zovele historische plekken, die even zovele bijbels-historische plekken zijn. Neem Jeruzalem als hoofdstad van Israël weg en men snijdt het (religieuze) hart uit de staat Israël.

De laatste tijd is in Israël de vrees toegenomen, dat ten aanzien van Jeruzalem wel eens concessies zouden kunnen worden gedaan in het kader van het vredesproces. Waarop die vrees is gebaseerd is onduidelijk. Ook Peres heeft steeds gezegd te zullen staan voor een ongedeeld Jeruzalem. En welke concessies zouden hier ook gedaan kunnen worden, zonder de eenheid van de stad op te geven?

De nu aantredende regering, die al in hoge mate afhankelijk blijkt te zijn van de religieuze partijen, zal echter ongetwijfeld geen krimp geven als het over Jeruzalem gaat. 'Vrede voor Jeruzalem' zal echter, ongeacht welke regering, een geducht spanningsveld betekenen.

Intussen mag gehoopt worden, dat juist ook wanneer Israël de regels van de thora krijgt voorgehouden, ook de noties van recht en gerechtigheid tot gelding zullen worden gebracht. In Israël is het een staande uitdrukking, dat Israël 'niet zijn zal als andere naties'. Om reden dat het de thora als standaard heeft. Een geseculariseerd Israël hoewel ook het religieuze Israël is niet te goed voor het plegen van onrecht. Als zodanig behoeft men er niet bij voorbaat van uit te gaan, dat de Likoedpartij staan zal voor de normen en waarden van de thora. Verliest men echter de norm uit het oog, dan zal Israël zich niet langer onderscheiden van andere naties.

Voorschot

De staat Israël wordt in het religieuze jodendom beleefd als een 'voorschot op de komende, messiaanse verlossing'. Zulk een waardering zal een christen niet kunnen hebben voor de staat Israël, omdat voor hem/haar de Verlossing eens en voorgoed gekomen is in Christus, Die we ook als de Messias van Israël belijden. Hier ligt het grote geding tussen christendom en jodendom. Maar in de verwachting, dat Israël nog een plaats, een tegoed heeft in Gods handelen, mag de terugkeer van de joden naar hun land daarin wèl een plek hebben. En als zodanig staat de staat Israël daar niet-los van. Als het joodse volk in Israël een thuisland hebben mag, zal ook een staatkundige ordening nodig zijn.

Op bijbelse gronden mag met spanning worden uitgezien naar het moment, waarop Christus Zich als de Messias van Israël openbaren zal. Tot die tijd volgen we ook de politieke gebeurtenissen in en rondom Israël met spanning. Want Israël is uniek, omdat het zowel natie als religie is. De politieke orde staat in deze niet buiten Gods handelen.

Ooit bezocht prof. dr. A. A. van Ruler de publieke tribune van de gemeenteraad in zijn eerste gemeente Kubaard. Hij bad 's zondags in de kerkdienst voor de gemeenteraad en wilde zien wat ze er nu van terecht brachten.

Wie bidt voor de vrede van Jeruzalem zal de politiek in en van Israël ook met spanning op de voet volgen. Jeruzalem met name zal een teken zijn. God heeft Zijn hand in de geschiedenis. Dan heeft Hij het zeker ook, naar Zijn belofte, in de voortgang van de geschiedenis van Israël.

Israël is vandaag een land tussen hoop en vrees, tussen juichen en huilen, tussen lach en traan. Maar Vrede zal er eenmaal zijn.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen