Oplevering tweede fase!

Met het omhoog hijsen van de laatste gevelvaas naar de zuidelijke buitenballustrade markeerde wijkpredikant ds. C. van Duijn de afronding van Fase 2 van de Restauratie van de Noorderkerk op de Noordermarkt. Hiermee werd een belangrijke mijlpaal in het totale restauratieproces bereikt. Dit heugelijke feit stond dinsdagmiddag 4 juni jl. centraal op een feestelijke bijeenkomst in de Noorderkerk.

Korte toespraken werden gehouden door architect Waker Kramer over het voorspoedige verloop van de restauratie en door prof. Borger, gemeentelid èn hoogleraar historische geografie aan de Universiteit van Amsterdam over de bouw en ligging van de Noorderkerk op de grens van twee volledig verschillende stadsgedeelten. Hij memoreerde de afloop van de Synode van Dordrecht en de mogelijke invloed op een snelle besluitvorming van het Vroedschap met betrekking tot de bouw van de Noorderkerk. Die bouw duurde slechts 3 jaar terwijl men over de Wester, waarvan de eerste steen óók in 1620 werd gelegd, niet minder dan 16 jaar heeft gedaan. Opmerkelijk was ook de toespraak van mevr. dr. G. ter Horst, wethouder openbare ruimte van de gemeente Amsterdam. Zij zegde toe dat, zodra het door de staatsecretaris extra toegezegde geld voor monumentenzorg beschikbaar komt, er een poging gedaan zal worden de begrote subsidiegelden voor de Noorderkerk voor 1998 en 1999 naar voren te halen en dus eerder uit te keren. Uiteraard viel deze uitspraak in goede aarde, want deze bijeenkomst was ook bedoeld om hernieuwde aandacht te vragen voor de geldwervingsactie 'Red de Noorder'. Noodzakelijk, want er zijn toch wel zorgen betreffende de financiering van de derde fase, het interieur. Het einddoel is nog lang niet in zicht en daarom gaat de actie onverminderd verder voor het behoud van deze bijzondere kerk in de Jordaan.

Buitenkant klaar, nu de binnenkant

In september 1992 werd het officiële startsein gegeven van de restauratie. De werkzaamheden gingen van start in mei 1993. Lange tijd werd het imposante gebouw door de steigers aan het oog onttrokken. Inmiddels is het gehele exterieur weer steigervrij en in oude luister hersteld: de buitenmuren, de raampartijen, de dakconstructie (met nieuwe leien) en de bijgebouwen, inclusief hoofdingang en de kosterij. In de volgende fase, die najaar 1996 van start zal gaan, wordt het interieur grondig vernieuwd: het dakgewelf, de binnenmuren, de banken, de verwarming en de grafzerkenvloer. Later wordt ook het orgel aangepakt. Als alles achter de rug is zal het waarschijnlijk tegen de eeuwwisseling lopen.

Een bijzonder gebouw

De Noorderkerk uit 1623 is (hoogstwaarschijnlijk) ontworpen door Hendrick de Keyser en is speciaal voor de protestantse eredienst gebouwd. Het is de eerste die een heel bijzondere vorm heeft gekregen nl. van het Griekse kruis (met vier gelijke armen). Doordat de bijgebouwen tussen de armen van het kruis zijn gebouwd is de plattegrond een combinatie van een vierkant en een achthoek, een vorm die later navolging heeft gevonden o.a. in de recent gerestaureerde kerk van Maassluis, maar ook in Groningen en in Emden. Door deze vorm staat de preekstoel, gebouwd tegen een van de vier centrale pijlers, zeer centraal. De reformatorische gedachte dat het gepredikte Woord centraal dient te staan wordt hier zichtbaar : de gemeente zit in een halve cirkel rondom de kansel. Uniek in dit verband is ook de plaats van het orgel: diagonaal gebouwd om de pilaar tegenover de preekstoel.

Kerk van verval tot herstel

Cultuurhistorisch bezien is de Noorderkerk een essentiële schakel in.de krans van 17e-eeuwse protestantse kerken in de binnenstad van Amsterdam: de Zuiderkerk (1603-1611), de Noorderkerk (1620-1623), de Westerkerk (1620-1631) en de Oosterkerk (1669-1671). Alleen de Wester-en de Noorderkerk worden daarvan nog permanent als kerk gebruikt; de Oosterkerk tijdelijk. De Noorder is de laatste die nu gerestaureerd wordt. En dat is wel nodig ook! De buitenkant staat er nu weer stralend bij, maar wie binnenwandelt (en dat kan elke zaterdag van 11.00 tot 13.00 uur) kan constateren dat de kerk een zeer vervallen indruk maakt en dat er nog veel moet gebeuren; de bouwketen en de bouwmaterialen spreken voor zich. In het najaar worden de banken tijdelijk verwijderd en wordt de kerk volgebouwd met steigers voor het aanpakken van de muren en het dakgewelf. Als laatste komt de vloer aan bod, die zeer ongelijk is door het verzakken van de grafzerken.

Voor de kerkelijke gemeente zal dit tijdelijk grote gevolgen hebben, maar er wordt naar gestreefd om de diensten zo lang mogelijk doorgang te doen vinden. Maar er zullen zeker enkele perioden zijn dat de diensten in een ander gebouw zullen moeten gaan plaatsvinden.

Kerk echt kerk

Want toch wordt de NOORDER nog permanent als kerk gebruikt; voor grote-stadsbegrippen komt er een bloeiende gemeente samen. Elke zondag klinkt hier twee keer Gods Woord; ouderen, jongeren, kinderen, ook veel studenten, hebben een hechte band. Afkomstig uit de gehele regio Amsterdam, voelen zij zich aangetrokken door de schriftuurlijke, bijbelgetrouwe prediking in deze hervormd-gereformeerde gemeente, waarvan momenteel ds. C. van Duijn de wijkpredikant is.

De Noorderkerkgemeente ziet het als haar taak en roeping om actief te zijn in dit deel van de stad (tot haar geografische wijk behoren de Spaarndammerbuurt, de Zeeheldenbuurt en het noordelijke deel van de Jordaan). Dat betekent naast de zondagse kerkdiensten ook bijbelkringen, ouderenclub, jeugdclub, zondagsschool, kinderclub, 'open huiskamer', 'open maaltijd' voor allenstaanden, en evangelisatiewerk o.l.v. een I.Z.B.-evangelist. Veel van deze activiteiten vinden plaats in/vanuit het wijkgebouw 'Hebron' in de Polanenstraat. Na de restauratie zullen meer activiteiten ook vanuit de Noorder plaats kunnen vinden.

Subsidie

Na een lange periode van onzekerheid of de kerk als plaats van samenkomst voor de gemeente behouden kon blijven, wordt er nu eendrachtig gewerkt aan het herstel onder leiding van architect Walter Kramer. Het gemeentebestuur van Amsterdam stemde in 1993 in met de toekenning van subsidiegelden voor de restauratie van de Noorderkerk: het project kreeg de hoogste prioriteit in het gewijzigde Meerjarenprogramma Restauratie Monumenten 1993 t/m 1998. Uit het Stadsvernieuwingsfonds werd een bedrag van 1 miljoen beschikbaar gesteld om de eerste fase op te starten. Daarnaast werd in totaal bijna 7 miljoen toegekend uit de restauratiebudgetten 1996, 1997, 1998 en 1999. Bij de restauratie van grote monumenten als deze is het gebruikelijk de restauratiesubsidie over meerdere jaren te laten lopen. En omdat de financiële problemen zich vaak aan het eind voordoen was de toezegging van mevrouw Ter Horst over de jaren 1998 en 1999 een zeer welkome.

Brede functie

Het ligt in de bedoeling dat het gebouw na de restauratie in volle glorie zijn oorspronkelijke kerkelijke functie kan behouden en dat meer diaconale taken vanuit de Noorder kunnen plaatsvinden. Met de invulling van de bijruimten is daar al rekening mee gehouden. Daarnaast krijgt het gebouw ook een bredere maatschappelijke functie; heeft dat gedeeltelijk al, want de Afdeling Archeologie van de Dienst Stedelijk Beheer van de gemeente Amsterdam heeft haar nieuwe stek gevonden in de bijgebouwen aan de pleinkant, en in de kerk een ruimte om vondsten te exposeren. Verder komt er de mogelijkheid voor activiteiten als concerten, congressen e.d., die niet strijdig zijn met het karakter van het gebouw.

Actie gaat door!

Het totale project is begroot op ruim 10, 5 miljoen. Om de fasen van de restauratie op elkaar te laten aansluiten is dus een bedrag nodig van totaal ± 3 1/2 miljoen, waarvoor de Centrale Kerkvoogdij van de Hervormde Gemeente, als eigenaar van het gebouw, garant moet staan. Maar die kampt met een groot tekort en moet bezuinigen. Vandaar dat zij de Noorderkerkgemeente heeft gevraagd zich maximaal te blijven inzetten. Die kan dat echter nooit alleen! De actie 'Red de Noorder' heeft nu ruim 2, 1 miljoen binnen, en dat stemt tot grote dankbaarheid. Het geld is bijeengebracht dankzij de grote opofferingsgezindheid van allen die meeleven met de Noorderkerk, met name vanuit de kerkelijke achterban in het gehele land. We zijn dus over de helft! Maar er zijn ook zorgen om de voortgang van de actie: het doel is nog lang niet bereikt! Ruim 1 miljoen is nog nodig! Daarom wordt de actie met grote voortvarendheid gecontinueerd voor het behoud van deze markante kerk in de Jordaan. Vandaar: 'Red de Noorder'.

Wie een bijdrage wil leveren, kan een gift storten op giro 303433 van de Stichting Vrienden van de Noorderkerk,

Of wordt donateur. Van harte aanbevolen!

Wie de Noorderkerk wil bezoeken kan, naast de beide diensten op zondag (10.00 en 19.00 uur), terecht op zaterdag van ± 10.30 uur (na de schoonmaak) tot ± 13.00 uur. Er is dan een boekentafel, koffie en orgelspel. Welkom in de Noorder.

Het adres van de Stichting Vrienden van de Noorderkerk is Noordermarkt 48, 1015 NA Amsterdam, gironummer 303433. Voor inlichtingen: drs. C. van Duijn, wijkpredikant van de Noorderkerkgemeente; tel. 020-6005459.

Drs. C. Boerhout, voorzitter van de St. Vrienden van de Noorderkerk; tel. 020-6322955.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen