Boekbespreking

De herkomst van de mens houdt onze gemoederen nog steeds danig bezig. Legio boeken zijn er over volgeschreven en het aantal lezingen erover zal daarvan een veelvoud zijn. Het mysterie mens is echter nog steeds niet ontsluierd. De schrijfster Elaine Morgan heeft opnieuw een poging ondernomen om er achter te komen hoe de evolutionaire ontwikkeling tot het huidige menstype heeft geleid. Want sinds de verschijning van Darwins studie 'The origin of Species' is de wetenschap geen stap verder gekomen in de vraagstelling waarom er nog steeds gorilla's, chimpansees en mensen bestaan. De onderlinge verschillen tussen deze drie zijn toch minimaal? Bij voortgaande evolutie zouden die toch op zijn minst ook tot een hogere vorm door ontwikkeld moeten zijn?

Elaine Morgan volgt in haar boekje 'Sporen van de evolutie' een bedacht pad om de evolutie van de mens te achterhalen. Eerst vraagt ze zich af waarom de mens toch zo anders is dan chimpansees en gorilla's. Wat is daarvan de reden? De huidige mensen hebben genetisch zoveel over­ eenkomsten met de Afrikaanse gorilla's en de mensapen dat een gezamenlijke voorouder de eenvoudigste oplossing leek. Maar waarom lijken de mensen in werkelijkheid dan zo weinig op die gorilla's en chimpansees?

Waarom lopen mensen op twee benen? Waarom zijn mensen onbehaard? Waarom hebben mensen zulke grote hersenen? Waarom kunnen mensen spreken en huilen en dieren niet? En waarom zijn er vragen die helemaal niet gesteld worden, zoals bijvoorbeeld de vraag naar het onbehaard zijn van de mens? De moderne wetenschap voelt er niet voor om nog onopgeloste problemen in de schijnwerper te plaatsen, zegt mevr. Morgan. En problemen zijn er genoeg. Juist als het gaat over de ontwikkeling van de mens. Hypothese volgt op hypothese en allerlei theorieën zijn slechts een kort leven beschoren.

Als mensen evolutionair ontwikkeld zijn moet er iets gebeurd zijn met onze voorouders. Iets wat niet gebeurd is met de voorouders van de gorilla's en chimpansees! Een algemeen geaccepteerde gedachte is dat een deel van de mensaapachtigen vanuit het oerwoud is verhuisd naar open terrein. Dat zou voldoende geweest zijn om een reeks veranderingen in gang te zetten die uiteindelijk tot de op twee benen lopende mens hebben geleid. De wetenschap gaat er vooralsnog vanuit dat onze vroege voorouders werkelijk eerst in bomen leefden. Dat ze vervolgens op wild gingen jagen en daarvoor naar de meer open gebieden zijn getrokken.

Elaine Morgan wil echter af van de idee dat onze voorouders in bomen leefden of op de savanne. Moluculair biologen en fossielenjagers hebben echter andere hypothesen ontwikkeld. Fossielenzoekers als Louis en Mary Leakey, Don Johanson en Raymond Dart deden spraakmakende opgravingen en ontdekkingen over onze voorouders. De tot op heden beroemdste vondst is bekend onder de naam 'Lucy'. Haar vrijwel complete skelet is in Oost-Afrika ontdekt tussen de resten van krokodillen, schildpadeieren en de resten van krabben. De condities waaronder Lucy leefde bleven de gemoederen bezighouden. Was het nu wel of geen savannebewoonster geweest? Het gezelschap waarin haar skeletresten werden aangetroffen wezen op een watermilieu. Daarop baseert Elaine Morgan haar hypothese van de watermens als tussenstap in de evolutionaire ontwikkeling. De mens heeft zich volgens deze hypothese in een watermilieu afgezonderd van de mensapen en zo is de ontwikkeling, tot mens voortgeschreden. Voors en tegens worden vervolgens tegenover elkaar gezet, gewogen en gerangschikt.

Al haar pogingen ten spijt, is Elaine Morgan niet in staat een sluitende verklaring te geven voor het verschijnsel mens. Nog minder voor het ontstaan van de mens. Ten onrechte meldt de achterflap van dit boekje 'dat er slechts één theorie is die het ontstaan van de mens bevredigend oplost'. Die oplossing zal langs deze weg ook niet gevonden worden. Elaine Morgan speculeert slechts over een stukje van de evolutionaire ontwikkelingshypthese, zonder dit met feitenmateriaal te staven. Speculaties die daardoor de toets der kritiek niet kunnen doorstaan. Wordt het dan toch tijd om terug te keren tot die periode waarin de 'theologie de koningin der wetenschappen was' (pag. 65)?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen